Amazonning bulutli hisoblash boʻlinmasi Amazon Web Services (AWS) 2026-yil 2-oktabr, juma kuni AQShdagi maʻlumotlar markazlari joylashgan jamiyatlarga keyingi besh yil ichida 1 milliard dollardan ortiq sarmoya kiritishini eʻlon qildi. «Built Together» («Birga quramiz») deb nomlangan dastur maʻlumotlar markazlarining elektr energiyasi va suv isteʻmoliga koʻrsatadigan taʻsirini kamaytirishga qaratilgan keng koʻlamli majburiyatlarni oʻz ichiga oladi (Reuters).
Bu — kompaniyaning maʻlumotlar markazlariga qarshi kuchayib borayotgan mahalliy norozilik fonida bergan javoblaridan biri. Eʻlon qilingan rejaga koʻra, sarmoya taʻlim, kasb-hunar taʻlimi, energiya narxlarining arzonligi, suv va energiyani tejash hamda boshqa mahalliy ustuvor yoʻnalishlarga yoʻnaltiriladi. Dastur AQSh boʻylab maʻlumotlar markazlari faoliyat yuritayotgan hududlarni qamrab oladi va besh yillik davrga moʻljallangan. Reutersʻning yozishicha, 1 milliard dollarlik sarmoya faqat bitta yoʻnalishga emas, balki jamiyat hayotining bir nechta jabhasiga taqsimlanadi.
«Built Together» dasturi nimalarni vaʻda qiladi
AWS bosh direktori Matt Garman juma kuni chop etgan bayonotida dastur tafsilotlarini ochiqladi. Uning soʻzlariga koʻra, kompaniya maʻlumotlar markazlari joylashgan hududlardagi aholi uchun bepul jamoa kollejlari ochadi, kasb-hunar taʻlimi kurslarini moliyalashtiradi va uy xoʻjaliklarini energiya tejamkorligi boʻyicha modernizatsiya qilish loyihalariga mablagʻ ajratadi. Bu chora-tadbirlar maʻlumotlar markazlari atrofidagi jamiyatlarning bevosita foyda koʻrishini taʻminlashga qaratilgan.
Dasturda shaffoflik boʻyicha ham oʻzgarish bor: Amazon endi maʻlumotlar markazlari loyihalari yuzasidan davlat idoralari bilan maxfiylik shartnomalari tuzmaydi. Bu oʻzgarish kelgusidagi maʻlumotlar markazlari loyihalarida davlat idoralari bilan tuziladigan kelishuvlarga taalluqli.
Atrof-muhit boʻyicha majburiyatlar ham eʻlon qilindi. Kompaniya yangi quriladigan maydonlarda chiqindilari kamaytirilgan zaxira generatorlar oʻrnatishni vaʻda qildi — bu generatorlar elektr uzilishlarida maʻlumotlar markazlarini taʻminlash uchun ishlatiladi va ularning ekologik izini kamaytirishga qaratilgan. Shuningdek, AWS har yili oʻzining energiya va suv isteʻmoli boʻyicha ochiq hisobot eʻlon qiladi, bu esa kompaniya faoliyatining atrof-muhitga taʻsirini mustaqil kuzatish imkonini beradi.
Iqtisodiy vaʻdalarning eng muhimi energiya narxlariga taalluqli: Amazon elektr energiyasi uchun shunday haq toʻlaydiki, bu mahalliy aholining elektr energiyasi uchun toʻlovlari oshishiga yoʻl qoʻymaydi. Bu band maʻlumotlar markazlarining ulkan elektr isteʻmoli mahalliy isteʻmolchilarning kommunal toʻlovlariga taʻsiridan xavotirlanayotgan jamiyatlar uchun muhim ahamiyatga ega (Ars Technica).
Mahalliy qarshilik va moratoriylar
Maʻlumotlar markazlari sunʻiy intellekt (SI) modellarini oʻrgatish va ishga tushirish uchun zarur hisoblash quvvatini taʻminlaydi, biroq ularning elektr tarmoqlarga yuklanishi, kommunal xarajatlarning oʻsishi va boshqa mahalliy oqibatlari AQSh boʻylab keng norozilik uygʻotmoqda. Norozilikning asosiy sabablari sifatida elektr energiyasiga boʻlgan talabning keskin oʻsishi, kommunal toʻlovlar va boshqa mahalliy taʻsirlar koʻrsatilmoqda. Garmaning bildirishicha, hozirda mamlakat boʻylab 100 dan ortiq maʻlumotlar markazlariga moratoriy joriy etish masalasi koʻrib chiqilmoqda. Bu tashabbuslar mamlakatning turli hududlarida muhokama qilinmoqda va bu raqam norozilikning koʻlamini yaqqol koʻrsatadi.
AWS rahbari oʻz bayonotida mahalliy qarshilikning kuchayishini tanqid qildi va uni asossiz daʻvolar bilan bogʻladi:
Mahalliy qarshilik «notoʻgʻri maʻlumotlar va ochiq-oydin yolgʻonlar» bilan qoʻzgʻatilmoqda, bu esa AQShning jahon SI poygasidagi yetakchiligiga tahdid soladi, — deya taʻkidladi AWS bosh direktori Matt Garman (Reuters).
Garman maʻlumotlar markazlari qurilishining shoshilinchligini SI sohasidagi jahon raqobati bilan izohladi: uning fikricha, mahalliy toʻsiqlar AQShning bu poygadagi yetakchiligiga putur yetkazishi mumkin, shu bois kompaniya ham infratuzilmani kengaytirish, ham jamiyatlar bilan munosabatlarni yaxshilash yoʻlidan bormoqda.
Suv va energiya boʻyicha uzoq muddatli maqsadlar
Amazon maʻlumotlariga koʻra, kompaniya 2011-yildan 2025-yilgacha maʻlumotlar markazlariga jami 276 milliard dollar sarmoya kiritgan. Bu summa 2011–2025-yillardagi oʻn toʻrt yillik davrda toʻplangan jami sarmoyani anglatadi. «Built Together» dasturi bu ulkan sarmoyaning mantiqiy davomi sifatida mahalliy hamjamiyatlar bilan munosabatlarni mustahkamlashga qaratilgan.
Kompaniya suv resurslari boʻyicha aniq maqsad qoʻygan: 2030-yilga kelib oʻz maʻlumotlar markazlari boʻyicha suv isteʻmolidan koʻra koʻproq suvni jamiyatlarga qaytarish rejalashtirilgan — yaʻni kompaniya isteʻmol qilganidan koʻproq suvni atrofdagi jamiyatlarga qaytarishi kerak. Amazon bu rejaga erishish yoʻlida ishlarning 75 foizi bajarilganini maʻlum qildi — yaʻni kompaniya bu maqsad sari sezilarli olgʻa siljigan va ishlarning toʻrtdan uch qismini yakunlagan. Har yili eʻlon qilinadigan hisobotlarda kompaniyaning energiya va suv isteʻmolining yillik koʻrsatkichlari keltiriladi va bu maqsadlar ijrosini kuzatish imkonini beradi.
