Kelishuv: 60 milliard dollarlik paket

Financial Times gazetasining 16-oktabr, juma kungi xabariga koʻra, Anthropic sunʻiy intellekt chiplarini moliyalashtirish boʻyicha soʻnggi bitimi uchun Blackstone investitsiya kompaniyasiga yillik 10 foizdan yuqori daromad taklif qilmoqda. Bu haqda Reuters 17-oktabrda yozdi.

Bitim 60 milliard dollarlik qarz paketini tashkil qiladi. Uni chip ishlab chiqaruvchi Broadcom kompaniyasi tashkil etgan, loyiha ichki hujjatlarda «Project North Star» kod nomi bilan yuritiladi. Tasdiqlansa, bu shu paytgacha amalga oshirilgan eng yirik chip moliyalashtirish kelishuvi boʻladi.

Blackstone boshqaruvidagi fondlar paket doirasida 9 milliard dollarlik qarzga sarmoya kiritadi. Bu qarz Anthropic'ning chiplarga boʻlgan besh yillik ijara toʻlovlari bilan taʻminlangan. Maʻlumot Financial Times'ga vaziyatdan xabardor manbalar orqali yetkazilgan.

Bitimning mohiyati shundaki, Anthropic chiplarni toʻgʻridan-toʻgʻri sotib olmaydi — u ularni besh yilga ijaraga oladi, investorlar esa shu ijara toʻlovlari oqimiga tayanib qarz beradi. Bunday tuzilma texnologiya kompaniyalariga ulkan kapital xarajatlarni balansdan tashqari saqlash imkonini beradi, investorlarga esa oldindan belgilangan toʻlov jadvali bilan taʻminlangan daromad vaʻda qiladi. Ijara toʻlovlari bilan taʻminlanganlik shuni anglatadiki, qarzning qaytarilishi bevosita Anthropic'ning shartnoma boʻyicha muntazam toʻlovlariga bogʻliq — investorlar alohida aktiv garovi emas, aynan shu toʻlov oqimiga ishonadi.

Financial Times'ning bu boradagi xabari juma kuni, 16-oktabrda eʻlon qilindi va darhol bozor eʻtiborini tortdi: sunʻiy intellekt infratuzilmasini moliyalashtirish koʻlami endi anʻanaviy korporativ qarz bozorlari chegarasidan chiqib ketmoqda. 60 milliard dollarlik bitta paketning oʻzi bu sohada oldin koʻrilmagan miqyosni koʻrsatadi — gap oddiy korporativ obligatsiya chiqarish emas, balki butun chip taʻminot zanjirini qamrab olgan murakkab moliyaviy konstruksiya haqida bormoqda.

Tranchlar tuzilmasi qanday ishlaydi

Paket ikki qismga boʻlingan. Blackstone boshqaruvidagi fondlar oʻz kapitalidan 9 milliard dollar kiritadi — bu 18 milliard dollarlik Class B kichik (junior) tranchning yarmi. Yaʻni Blackstone begona qarz olgan mablagʻ emas, oʻz fondlarining shaxsiy kapitalini xavfga qoʻyadi — bu investorning bitimga ishonchi darajasini koʻrsatuvchi muhim belgi.

Ikkinchi qism — 42 milliard dollarlik Class A katta, taʻminlangan (senior-secured) tranch; uni banklar guruhi yetaklaydi. Katta tranch kichik tranchga nisbatan birinchi navbatda toʻlov oladi va qoʻshimcha taʻminot bilan himoyalangan — shuning uchun uning daromadlilik stavkasi pastroq boʻlishi kutiladi.

Bu ierarxiya riskni taqsimlashning klassik usuli: agar toʻlovlarda uzilish boʻlsa, avval katta tranch egalari toʻliq toʻlov oladi, kichik tranch egalari esa qolgan mablagʻ bilan kifoyalanadi. Shu sababli junior tranch yuqori riskni oʻz zimmasiga oladi va evaziga yuqori daromad talab qiladi — Blackstone'ga taklif etilgan 10 foizlik kupon aynan shu tranchga tegishli. Senior tranch esa pastroq risk evaziga pastroq, lekin ishonchliroq daromadga rozi boʻladi.

Mablagʻlarning barchasi Anthropic'ning Google tensor protsessorlari (TPU) uchun besh yillik ijara shartnomasini moliyalashtirishga yoʻnaltiriladi. Yaʻni investorlar bergan 60 milliard dollar pirovardida Google chiplariga sarflanadi: Anthropic quvvatni ijaraga oladi, Broadcom bitimni tashkil qiladi va chiplarni yetkazadi.

AI Weekly nashrining tahliliga koʻra, 42 milliard dollarlik katta qarz Anthropic'ning shu ijara boʻyicha olgan 125,2 milliard dollarlik umumiy majburiyatining taxminan uchdan bir qismini qoplaydi. Demak, bu paket — hatto 60 milliard dollar boʻlishiga qaramay — Anthropic'ning umumiy majburiyatining faqat bir qismini yopadi; qolgan qismi boshqa moliyalashtirish manbalari hisobiga qoplanishi kerak. Bu raqam kompaniyaning hisoblash quvvatiga boʻlgan ehtiyoji naqadar ulkanligini koʻrsatadi.

2027-yildan boshlab 3,5 gigavattlik Google-TPU quvvati bosqichma-bosqich ishga tushirilishi kutilmoqda. Quvvatning asta-sekin ishga tushirilishi bitimning uzoq muddatli xarakterini tasdiqlaydi: moliyalashtirish bir martalik xarid emas, balki yillar davomida kengayib boradigan infratuzilma rejasiga bogʻlangan.

«Anthropic Blackstone'ga chip bitimini moliyalashtirish uchun 10 foizdan yuqori daromad taklif qilmoqda», — deb yozdi Financial Times 16-oktabrda (Reuters orqali).

Narxlash: bozor stavkasidan sezilarli yuqori

Bitimning eng diqqatga sazovor tomoni — narxlash. Blackstone'ga 10 foizlik kupon stavkasi taklif etilgan; emissiya chegirmalari va komissiyalar hisoblanganda umumiy daromadlilik bundan ham yuqori boʻladi.

Buni tushunish uchun mexanizmni ochib berish kerak. Kupon — qarz egasiga yillik toʻlanadigan foiz. Ammo qarz instrumentlari nominal qiymatdan past narxda chiqarilsa (emissiya chegirmasi), investor bir xil foiz toʻlovini arzonroq sotib olingan instrumentdan oladi — natijada uning haqiqiy, samarali daromadliligi 10 foizdan oshib ketadi. Komissiyalar va qoʻshimcha toʻlovlar ham umumiy hisob-kitobga kiradi, shuning uchun yakuniy daromad kupon stavkasidan yuqori chiqadi.

Taqqoslash uchun: ommaviy obligatsiyalar bozorida shunday kredit reytingiga ega qarz oluvchilar taxminan 7 foiz toʻlaydi. Yaʻni Anthropic taklif etayotgan shartlar bozor darajasidan uch foiz punktga yaqin yuqori — bu investorlar koʻrayotgan risk uchun mukofot sifatida talqin qilinmoqda. Qarz ijara toʻlovlari bilan taʻminlangan boʻlsa-da, besh yillik muddat, tuzilmaning murakkabligi va texnologiya bozoridagi noaniqliklar qoʻshimcha risk sifatida narxlanmoqda — 7 foiz bilan 10 foiz oʻrtasidagi farq aynan shu riskning puldagi ifodasi.

Shuningdek, qarz instrumentlari keyinchalik Anthropic aksiyalariga konvertatsiya qilinishi mumkin. Bu shart Blackstone'ga kompaniya qiymati oshgan taqdirda qoʻshimcha daromad olish imkonini beradi. Amalda bu shuni anglatadi: investor bir vaqtning oʻzida ham yuqori foizli qarz egasi, ham kompaniyaning kelajakdagi oʻsishidan ulush olish imkoniyatiga ega boʻladi — bunday «ikki tomonlama» tuzilma yuqori riskli bitimlarda odatiy hisoblanadi. Konversiya optsiyasi investor uchun ikki yoqlama himoya beradi: ishlar rejadagidek bormasa — qarz sifatida kafolatlangan foiz toʻlovlari saqlanib qoladi, kompaniya qiymati keskin oshsa — aksiyalarga aylanish orqali qoʻshimcha foyda olish mumkin.

Shu fonda Anthropic'ning bozor bahosi ham oʻsishda: kompaniyaning IPO rejasi va 1,5 trillion dollarlik baho haqidagi xabar shu hafta saytimizda yoritilgan edi.

Manfaatlar toʻqnashuvi va xavflar

Anthropic oʻz prospektida bitimning nozik jihatini oʻzi qayd etgan. Hujjatda Broadcom'ning bir bitimda ham chip yetkazib beruvchi, ham qarz beruvchi sifatida ishtirok etishidan kelib chiqadigan «manfaatlar toʻqnashuvi ehtimoli» koʻrsatilgan.

Bu xavfning mohiyati rollar ziddiyatidadir. Yetkazib beruvchi sifatida Broadcom chiplarning narxi, yetkazib berish muddatlari va texnik shartlariga taʻsir oʻtkazadi; qarz beruvchi sifatida esa u toʻlovlar oqimining uzluksizligidan manfaatdor. Ikkala rol bir kompaniyada birlashganda, qabul qilinadigan qarorlar bitimning bir tomoniga moyil boʻlishi mumkin — masalan, yetkazib berish shartlari qarz shartlari bilan toʻqnashganda qaysi manfaat ustun qoʻyiladi? Prospektda bu holatning oshkora qayd etilishi investorlarga riskni oldindan baholash imkonini beradi, ammo ziddiyatning oʻzini bartaraf etmaydi.

Asl xabar manbai: Reuters (Financial Times'ga tayanib).