Avstraliyaning Apate startapi firibgarlar bilan kurashda odatiy yoʻlni tanlamadi: u firibgarlarni bloklash oʻrniga ularni oʻz oʻyinida aldashga qaror qildi. Kompaniya firibgar qoʻngʻiroqlariga javob beradigan, shubhali xabar va elektron pochtalarga javob qaytaradigan hamda oʻzini begunoh qurbon sifatida koʻrsatadigan minglab sunʻiy intellekt (SI) agentlarini safarbar qildi. Bu haqda 2026-yil 14-oktabrda TechCrunch yozdi. Kompaniya 2024-yilda Sidney Macquarie universitetidagi tadqiqotlar asosida tashkil etilgan va hozirda San-Fransiskoda oʻtayotgan TechCrunch Disrupt 2026 tadbirining Startup Battlefield 200 finalistlari qatoriga kirgan.
Agentlar firibgarlarni qanday oʻz toʻriga tushiradi
Apate agentlarining asosiy vazifasi — firibgarni iloji boricha uzoqroq suhbatda ushlab turish. Buning uchun ular turli yosh, jins, aksent va tillarda muloqot qiladi: ularning har biri firibgar koʻzida ishonuvchan oddiy odamdek koʻrinadi. Agentlar firibgar qoʻngʻiroqlarini qabul qiladi, shubhali xabarlar va elektron pochtalarga javob beradi, fishing (aldov xati) havolalarini ochadi va ijtimoiy tarmoqlardagi guruhlarga qoʻshiladi. Qisqasi, ular firibgar duch kelishi mumkin boʻlgan har qanday kanalda «qurbon» rolini oʻynaydi.
Mantiq oddiy: firibgar har bir daqiqasini sunʻiy suhbatdosh bilan oʻtkazsa, oʻsha daqiqada u haqiqiy odamni aldab boʻlmaydi. Suhbat davomida agentlar firibgarni gapirtirishga harakat qiladi — undan bank hisobvaraqlari, kripto hamyon manzillari, telefon raqamlari va zararli veb-saytlar kabi muhim maʻlumotlarni chiqarib olishga intiladi. Bu maʻlumotlar keyin yigʻilib, firibgarlik razvedkasi sifatida mijozlarga taqdim etiladi.
Apateʻning rasmiy saytida taʻkidlanishicha, kompaniya firibgarlarni ularning oʻz quroli bilan uradi: agentlar firibgarlar bilan bevosita aloqaga kirishib, muhim razvedka maʻlumotlarini yigʻadi va ularning operatsiyalarini izdan chiqaradi (apate.ai).
Razvedka kimlarga kerak
Yigʻilgan razvedka banklar, telekom kompaniyalari, davlat idoralari va kommunal xizmatlar tomonidan firibgarlikka qarshi choralar uchun ishlatiladi. Kompaniya rasmiy saytida taʻkidlanishicha, har bir ushlangan firibgarlik urinishi razvedka dvigatelini boyitadi: firibgarlarning oʻz ogʻzidan olingan maʻlumotlar sheriklarga rivojlanayotgan tahdidlar haqida chuqur tushuncha beradi. Yaʻni tizim bir vaqtning oʻzida ham himoya qiladi, ham firibgarlarning yangi usullarini oʻrganadi.
Raqamlar: 17 yillik isrof qilingan vaqt
Kompaniya maʻlumotlariga koʻra, agentlar floti hozirgacha 2,5 million suhbat davomida firibgarlarning jami 17 yillik vaqtini isrof qilgan. Bu koʻrsatkichlar kompaniyaning oʻz hisobotiga asoslanadi va mijozlar tajribasi bilan ham tasdiqlanadi. Yaʻni har bir bunday qoʻngʻiroq endi oddiy abonentga yetib bormay, sunʻiy agent bilan suhbatga aylanadi.
TPG Telecom qariyb 590 ming firibgar qoʻngʻirogʻini Apate agentlariga yoʻnaltirgan — bu qoʻngʻiroqlar endi oddiy abonentlarga yetib bormagan. Avstraliyaning Commonwealth Bank bankida ommaviy eʻlon qilingan firibgarlik yoʻqotishlari 76 foizga kamaygan. Nomi oshkor etilmagan yana bir Avstraliya banki kompaniyaning tashqi agentlari yordamida 22 ta firibgarlik kampaniyasini toʻxtatgan. Bularning barchasi bir xil mexanizm hisobiga ishlaydi: firibgar oʻz vaqtini sunʻiy «qurbon» bilan sarflaydi, bank esa shu orada uning hisobvaraqlari va sxemalari haqida maʻlumot oladi.
Sarmoya va kengayish rejalari
Apate 2026-yil avgustida Lobby Capital, OIF Ventures, Investible, Concept Ventures va Baobab Ventures ishtirokida 8,15 million dollarlik seed sarmoyasini jalb qilgan. 20 kishilik kompaniya jami qariyb 10 million dollar mablagʻ yigʻgan va endi Londonda ofis ochish hamda AQShdagi ishtirokini kengaytirishni rejalashtirmoqda. Bu qaror kompaniyaning mijozlar geografiyasini kengaytirish niyatidan dalolat beradi: firibgarlik global muammo boʻlgani uchun unga qarshi kurash ham chegaralarni tan olmaydi.
Disrupt 2026 sahnasida
Kompaniya TechCrunch Disrupt 2026 tadbirining Startup Battlefield 200 tanlovida finalist deb topildi va 15-oktabrgacha San-Fransiskodagi Moscone West majmuasida venchur sarmoyadorlardan iborat hakamlar hayʻati oldida taqdimot oʻtkazdi. Tanlovda ishtirok etayotgan 200 startap ichidan finalga chiqish kompaniyaning firibgarlikka qarshi yondashuviga qiziqish ortib borayotganini koʻrsatadi.
Qanday ishlaydi: aldash va razvedka bir vaqtda
Apate tizimining ishlash sxemasi ikki yoʻnalishda bir vaqtda ishlaydi. Birinchi yoʻnalish — chalgʻitish: agentlar firibgar qoʻngʻiroqlariga javob beradi, shubhali xabarlar va elektron pochtalarga javob qaytaradi, fishing havolalarini ochadi va ijtimoiy tarmoq guruhlariga qoʻshiladi. Ikkinchi yoʻnalish — razvedka: suhbat davomida agentlar firibgarlardan bank hisobvaraqlari, kripto hamyon manzillari, telefon raqamlari va zararli veb-saytlarni chiqarib olishga harakat qiladi. Yigʻilgan maʻlumotlar banklar, telekom kompaniyalari, davlat idoralariga va kommunal xizmatlarga firibgarlikka qarshi choralar uchun topshiriladi. Har bir suhbat shu tariqa ham firibgar vaqtini oladi, ham uning sxemalari haqida yangi maʻlumot beradi.
