Qaror tafsilotlari
2026-yil 2-oktabrda Sent-Luisdagi AQSh 8-Okrug apellyatsiya sudi Minnesota shtatining sunʻiy intellekt yordamida yaratilgan soxta yalangʻoch rasmlarni taqiqlovchi qonunini vaqtincha toʻxtatish toʻgʻrisida buyruq chiqardi. Sud Ilon Maskning xAI kompaniyasi soʻragan injunctionʻni qondirdi — kompaniya ushbu qonunning AQSh Konstitutsiyasiga zid ekanini daʻvo qilayotgan sud ishini davom ettirmoqda. Qaror qonunning amal qilishi konstitutsion nizo hal boʻlgunga qadar toʻxtatib turilishini anglatadi — bu qaror juma kuni, yaʻni 2-oktabrda eʻlon qilindi.
Bu shtat qonuni AQSh tarixida birinchi boʻlib AI yordamida «nudifikatsiya» qilingan tasvirlarni taqiqlagan hujjat edi — u 2026-yil 1-avgustda kuchga kirgan. Qonun sayt operatorlari, dasturiy taʻminot ishlab chiquvchilari va boshqa tomonlarga foydalanuvchilarga aniqlanadigan shaxsning asl suratida koʻrinmagan maxfiy tana qismlari aks etgan realistik tasvirlar yaratishga imkon berishni taqiqlaydi.
Apellyatsiya sudi qarori bir oy avval quyi instansiya chiqarilgan qarorni bekor qildi. Sentabr oyida AQSh okrug sudyasi Donovan Frank xAIʻning favqulodda toʻxtatish soʻrovini rad etgan — u kompaniya qonun amal qilayotgan paytda tuzatib boʻlmaydigan zarar koʻrishini isbotlay olmagani va shoshilinch choralarni soʻrashda juda kechikkani sababli favqulodda choraga loyiq emasligini bildirgan edi. Oʻsha paytda qonun allaqachon 1-avgustdan kuchda edi. Endi esa yuqori instansiya teskari xulosaga keldi va qonunni muzlatdi.
xAIʻning daʻvosi: soʻz erkinligi
xAI qonunning AQSh Konstitutsiyasi kafolatlagan soʻz erkinligini cheklashini taʻkidlamoqda. Kompaniyaning taʻkidlashicha, uning Grok Imagine vositasi real odamlarning «nudifikatsiya» qilingan yoki jinsiy mazmundagi tasvirlarini yaratishga qarshi «qattiq himoya mexanizmlari» bilan jihozlangan.
xAI sudga taqdim etgan hujjatlarda qonunning uchta kamchiligi alohida qayd etilgan: unda rozilik (consent) elementi yoʻq, badiiy, siyosiy yoki jurnalistik tasvirlar uchun hech qanday istisno nazarda tutilmagan, shuningdek, scienter talabi — yaʻni qoidabuzarlik qasddan sodir etilganini isbotlash sharti — ham mavjud emas. Kompaniya, shuningdek, qonun har bir tasvir uchun 500 ming dollargacha jarima hamda uch baravar va jazolovchi zararlarni undirish boʻyicha fuqarolik daʻvolari xavfini tugʻdirishini bildirdi. xAIʻning sud hujjatlarida bu xavf «har bir tasvir uchun 500 000 dollar» miqdoridagi taʻsir sifatida tavsiflangan.
Kompaniya, shuningdek, qonun jinsiy aloqa jinoyatlari haqidagi jinoiy statuteʻdan olingan «maxfiy qismlar» taʻrifiga tayanganini — unga sonning ichki qismi, dumba va koʻkrak, shuningdek, asosiy jinsiy soha kirishini qayd etdi.
Minnesota shtatining pozitsiyasi
Shtat bosh prokurori Keyt Ellison idorasi apellyatsiya sudi qaroridan norozi ekanini bildirdi va xAIʻning apellyatsiyasi koʻrib chiqilayotgan paytda qonunni himoya qilishini maʻlum qildi. Minnesota qonunni shtatda AI mahsulotlari, jumladan Grok Imagine yaratayotgan «ulkan miqdordagi» bolalar jinsiy zoʻravonligi materiallariga qarshi kurashish uchun qabul qilganini taʻkidlamoqda. Shtatning pozitsiyasiga koʻra, bunday chorasiz AI orqali yaratilgan zararli kontent tarqalishi toʻxtatib boʻlmaydigan darajaga yetgan.
Minnesota idorasining bildirishicha, shtat qonunni AI mahsulotlari, jumladan Grok Imagine yaratayotgan «ulkan miqdordagi» bolalar jinsiy zoʻravonligi materiallariga qarshi kurashish uchun qabul qilgan.
Shtat qonunni toʻxtatmaslikni soʻrab apellyatsiya sudiga murojaat qilgan edi, biroq sud bu iltimosni rad etdi. Hozirgi bosqichda qonun kuchini yoʻqotgan — u faqat xAIʻning konstitutsion daʻvosi boʻyicha yakuniy qaror chiqqunga qadar muzlatilgan.
Injunction nimani anglatadi
Berilgan injunction qonunni bekor qilmaydi — u faqat xAIʻning konstitutsion daʻvosi koʻrib chiqilayotgan paytda qonunning amal qilishini toʻxtatib turadi. Yaʻni Minnesotaʻning «nudifikatsiya» taqiqi hozir kuchda emas, lekin sud nizosi yakunlangach qayta kuchga kirishi yoki butunlay bekor qilinishi mumkin. Bosh prokuror Keyt Ellison idorasi qarordan norozi ekanini bildirdi va apellyatsiya jarayoni davom etayotgan paytda qonunni himoya qilishini maʻlum qildi — demak, tomonlar oʻrtasidagi huquqiy kurash yuqori instansiyada davom etadi.
Nizo nima uchun muhim
Bu ish AI yordamida yaratilgan deepfake-tasvirlarga nisbatan shtat darajasidagi birinchi taqiqning konstitutsion sinovi boʻlmoqda. Reutersʻning xabar berishicha, sud jarayoni soʻz erkinligi bilan AI orqali yaratilayotgan zararli kontentga qarshi kurash oʻrtasidagi chegarani belgilashga yordam beradi. The Weekʻning qayd etishicha, xAI Grok Imagineʻning bolalar jinsiy zoʻravonligi materiallarini yaratayotgani haqidagi ayblovlar fonida qonun kuchga kirgan edi.
Keyingi qadam — apellyatsiya sudining xAIʻning konstitutsion daʻvosi boʻyicha mohiyat yuzasidan qarori. Ungacha, yaʻni apellyatsiya sudi yakuniy qaror chiqarguniga qadar, Minnesota qonuni amal qilmaydi.
