Eʻlonning mohiyati
Apple 2026-yil 2-oktabrda macOS operatsion tizimida Full Disk Access ruxsati atrofida qoʻshimcha nazorat choralarini joriy etishini eʻlon qildi. Kompaniyaning rasmiy developer portalidagi “Updates to Full Disk Access in macOS” sarlavhali postiga koʻra, SI agentlari tobora qobiliyatli va avtonom boʻlib borayotgani sababli ushbu kirish darajasi bilan bogʻliq xatarlar sezilarli darajada oʻsib bormoqda.
Full Disk Access — Mac kompyuterlaridagi eng keng koʻlamli ruxsatlardan biri: u ilovaga tizimdagi deyarli barcha shaxsiy maʻlumotlarga kirish imkonini beradi. Appleʻning yozishicha, ayrim dasturchilar bu ruxsatdan foydalanuvchilarni xavf ostiga qoʻyadigan tarzda foydalanmoqda. Bunday hollarda foydalanuvchining fayllari, pochtasi, xabarlari va brauzer tarixi uning toʻliq bilimi va tushunchasisiz uchinchi tomon ilovalari uchun ochilib qolishi mumkin. Kompaniya ushbu ruxsatni “favqulodda darajadagi kirish” deb ataydi va ruxsatni faqat uni chin dildan istagan foydalanuvchi ochishi mumkinligini taʼkidlaydi. Muammo shundaki, ayrim ilovalar bu ruxsatni soʻraganda foydalanuvchi uning qanchalik keng ekanini toʻliq anglamasligi mumkin: ruxsat berilgach, ilova nafaqat hujjatlar papkasini, balki pochta qutilari, shaxsiy yozishmalar va internetda koʻrilgan sahifalar tarixini ham koʻra oladi.
"Going forward, Apple says it will introduce additional controls so that users who genuinely wish to grant an app this extraordinary level of access can only do so with 'very explicit user action'." — Apple Developer News, “Updates to Full Disk Access in macOS”
Kompaniya yangi qoidalarga koʻra, bu favqulodda darajadagi ruxsatni berish endi foydalanuvchidan “juda aniq harakat” talab qilishini bildirdi. Boshqacha aytganda, ilova soʻragan zahoti emas, balki foydalanuvchi ongli ravishda va aniq tasdiqlagan taqdirdagina bunday kirish ochiladi. Apple bu choralarni SI agentlarining imkoniyatlari kengayib borayotgani bilan izohladi: agentlar mustaqil harakat qila oladigan sari, toʻliq disk kirishi kabi kuchli ruxsatlarning notoʻgʻri qoʻllanilishi oqibatlari ham ogʻirlashadi.
"Apple wrote that addressing the issue is critical because as AI agents become increasingly capable and autonomous, the risks associated with this level of access will grow substantially." — TechCrunch, 2026-yil 2-oktabr
Voqealar zanjiri: Muse va ChatGPT
Eʻlon bir necha kun ichida yuz bergan ikki hodisa fonida yangradi. Avvaliga Inc. nashri sharhlovchisi Metaʻning Mac uchun moʻljallangan Muse ilovasi oʻzining shaxsiy xabarlari mazmunini bilib olgani haqida yozdi — uning iddao qilishicha, u bunday ruxsat bermagan edi. Meta bu daʻvoni rad etdi.
Shundan soʻng Wired nashri ChatGPTʻning Mac ilovasidagi kamchilik haqida xabar berdi: ushbu zaiflikdan foydalangan xakerlar foydalanuvchining nozik maʻlumotlariga kirishi mumkin edi. Ikkala holat ham SI ilovalarining Mac tizimidagi chuqur kirish imkoniyatlari atrofidagi xavotirlarni kuchaytirdi va Appleʻning rasmiy bayonoti aynan shu munozaralar avj olgan paytda eʻlon qilindi.
Apple oʻz postida hech bir aniq dasturchi yoki ilovani nomlamadi. Kompaniya yangi nazorat choralari qachon kuchga kirishini ham ochiqlamadi — Appleʻning rasmiy posti hozircha faqat siyosat yoʻnalishini belgilaydi.
“Juda aniq harakat” nimani anglatadi
Appleʻning eʼlonidagi kalit ibora — “very explicit user action”, yaʼni “juda aniq foydalanuvchi harakati”. Kompaniya bayonotiga koʻra, bundan buyon toʻliq disk kirishi odatiy ruxsat soʻrovlaridan farqli ravishda beriladi: foydalanuvchi nima uchun bu ruxsat soʻralayotganini va u qanday maʼlumotlarni — fayllar, pochta, xabarlar, brauzer tarixini — ochishini aniq tushungan holda, ataylab tasdiqlashi kerak boʻladi. Bu yondashuv ruxsatni “tasodifan” yoki shoshilinch bosilgan tugma bilan berib yuborish holatlarini kamaytirishga qaratilgan. Apple bunday qatʼiylikni aynan SI agentlari davrida zarur deb hisoblaydi, chunki agentlar mustaqil qaror qabul qilib, foydalanuvchi nomidan harakat qila oladigan sari, keng koʻlamli kirish ruxsatlarining ahamiyati ham ortib boradi.
Ruxsatning asl vazifasi
Full Disk Access dastlab Macʻda zaxira nusxa koʻchirish ilovalari toʻgʻri ishlashi uchun moʻljallangan edi: bunday dasturlar foydalanuvchi fayllarining toʻliq nusxasini yaratishi uchun tizimning barcha burchaklariga kirishi kerak boʻlgan. Appleʻning soʻzlariga koʻra, bugungi kunda ayrim dasturchilar undan foydalanuvchilarni xavf ostiga qoʻyadigan usullarda foydalanmoqda — kompaniya aynan shu amaliyotni toʻxtatish uchun qoʻshimcha nazorat joriy etmoqda. Yaʼni ruxsatning texnik mohiyati oʻzgarmayapti, lekin uni olish yoʻli qiyinlashmoqda: foydalanuvchi endi nima uchun bu ruxsat soʻralayotganini va u qanday maʼlumotlarni ochishini aniq tushungan holda, ataylab tasdiqlashi kerak boʻladi.
Yangi tartib kuchga kirgach, toʻliq disk kirishini soʻragan har bir ilova uchun foydalanuvchidan alohida, aniq va ongli tasdiq talab qilinadi. Bu oʻzgarish birinchi navbatda tizimga chuqur kirishni talab qiladigan SI agentlari va yordamchi ilovalarga taʻsir qiladi, chunki aynan ular Appleʻning eʻlonida xatar manbai sifatida koʻrsatilgan. Apple yangi tartibning aniq kuchga kirish sanasini ochiqlamadi — hozircha faqat siyosat yoʻnalishi eʻlon qilindi.
