Sunʻiy intellekt modellarining eng taniqli ochiq reytingi platformasi Arena 200 million dollarlik Series B investitsiya bosqichini yopdi. Bitim 2026-yil 8-oktabrda eʻlon qilindi: kompaniya bahosi 3,1 milliard dollar etib belgilandi. Bu — yanvar oyidagi Series A bosqichidagi 1,7 milliard dollarlik bahodan deyarli ikki baravar koʻp. Yaʻni investorlar kompaniyani oʻn oydan kamroq vaqt ichida qariyb ikki baravar qimmatroq baholadi.
Arena tarixi akademik muhitda boshlangan: kompaniya 2023-yilda Kaliforniya universiteti Berkli kampusidagi tadqiqot loyihasi sifatida ish boshlagan. Uch yil ichida tadqiqot tashabbusi tijoriy kompaniyaga aylandi va bugun sunʻiy intellekt modellarini baholash sohasidagi eng taniqli nomlardan biriga aylandi. Bitim tafsilotlari haqida TechCrunch nashri yozdi.
Yanvar oyidagi 150 million dollarlik Series A dan oktyabr oyidagi 200 million dollarlik Series B gacha boʻlgan oraliq toʻqqiz oyni tashkil etdi. Bu muddat ichida kompaniya nafaqat qoʻshimcha 50 million dollar koʻproq mablagʻ jalb qildi, balki oʻz bahosini ham 1,7 milliard dollardan 3,1 milliard dollarga koʻtardi — yaʻni har bir oʻtgan oyda oʻrtacha 140 million dollarga yaqin qiymat qoʻshildi.
Investitsiya tafsilotlari
Bosqichga ikki yirik venchur fond — Lightspeed Venture Partners va Khosla Ventures yetakchilik qildi. Ulardan tashqari bitimda Salesforce Ventures, 01 Advisors, Dell Technologies Capital, Endeavor Catalyst, Andreessen Horowitz, Felicis va boshqa investorlar ishtirok etdi. Ishtirokchilar roʻyxatining kengligi — unda ham venchur fondlar, ham korporativ sarmoyadorlar bor — bitimga boʻlgan qiziqishning yuqoriligini koʻrsatadi.
Kompaniya 2026-yil yanvarida 150 million dollarlik Series A investitsiyasini 1,7 milliard dollarlik post-money bahoda jalb qilgan edi. Post-money baho investitsiya kiritilgandan keyingi kompaniya qiymatini anglatadi. Series B dagi 3,1 milliard dollarlik baho shu koʻrsatkichdan deyarli ikki baravar yuqori: oʻn oylik oraliqda baho qariyb ikki hissaga oʻsdi.
Bunday tez baho oʻsishi sunʻiy intellekt infratuzilmasi sohasidagi eng keskin oʻsishlardan biri hisoblanadi. Odatda Series A dan Series B gacha boʻlgan oraliqda kompaniyalar bir yildan koʻproq vaqt sarflaydi; Arena esa oʻn oydan kamroq muddatda keyingi bosqichga oʻtdi va bunda bahosini deyarli ikki baravar oshirdi.
Shuni taʻkidlash kerakki, bitimda ishtirok etgan fondlar sunʻiy intellekt sohasidagi eng faol sarmoyadorlar qatoriga kiradi. Lightspeed Venture Partners va Khosla Ventures yetakchiligidagi bosqichda Andreessen Horowitz va Felicis kabi nomlarning ham boʻlishi bitimning nufuzini oshiradi.
Daromad koʻrsatkichlari
Bahoning deyarli ikki baravar oʻsishi kompaniya daromadining keskin koʻtarilishi bilan bir davrga toʻgʻri keldi. Arena iyun oyida yillik daromad surʻati 100 million dollarga yetganini maʻlum qildi. Yillik daromad surʻati joriy oylik daromadning oʻn ikkiga koʻpaytirilgan koʻrsatkichi boʻlib, kompaniyaning yillik miqyosdagi daromad potensialini aks ettiradi.
Series A bosqichi davrida bu koʻrsatkich 30 million dollarni tashkil etgan edi. Boshqacha aytganda, kompaniya olti oy ichida daromadini uch baravardan koʻproqqa oshirdi. Yil boshidagi 30 million dollardan yoz oʻrtalaridagi 100 million dollargacha boʻlgan yoʻl — ochiq reyting platformasi sifatida boshlangan loyiha sezilarli tijoriy daromad manbaiga aylanganining dalilidir.
Sunʻiy intellekt sohasida yirik sarmoya bitimlari davom etmoqda: yaqinda DeepSeek ham 1,2 milliard dollar sarmoya jalb qilgani haqida xabar berilgan edi. Arena misoli esa modellarni baholash va reytinglash infratuzilmasi mustaqil biznes sifatida ham investorlarning katta qiziqishini uygʻotayotganini koʻrsatadi.
Daromadning bunday tez oʻsishi kompaniyaning ochiq reytingdan tashqari tijoriy yoʻnalishda ham muvaffaqiyat qozonganini koʻrsatadi. Olti oy ichida 30 million dollardan 100 million dollarga sakrash — har oyda oʻrtacha oʻn million dollardan ortiq qoʻshimcha yillik surʻat demakdir.
Yangi “alignment” reyting toifasi
Investitsiya bilan bir vaqtda Arena yangi “alignment” reyting toifasini qoʻshdi. Bu toifa modellarni uchta mezon boʻyicha baholaydi: ruxsatsiz harakatlar, notoʻgʻri mualliflik va aldovchi yakunlash.
"Sunʻiy intellekt uni baholash qobiliyatimizdan tezroq rivojlanmoqda, modellar sinovdan oʻtayotganini anglagach, statik benchmarklar ishlamay qoladi", — kompaniya mablagʻ yigʻish eʻlonida maʻlum qildi. "Dunyo sunʻiy intellekt real odamlar qoʻliga tushgach, u qanchalik xavfsiz va uygʻun ekanini oʻlchaydigan betaraf uchinchi tomonga muhtoj. Arena bugun shu roʻlni oʻz zimmasiga olmoqda", — deya qoʻshimcha qildi kompaniya.
Birinchi mezon — ruxsatsiz harakatlar — model foydalanuvchi topshirigʻi doirasidan chiqib, ruxsat soʻramasdan mustaqil qadam tashlash holatlarini oʻlchaydi. Ikkinchi mezon — notoʻgʻri mualliflik — model oʻz javobining manbasini notoʻgʻri koʻrsatishi yoki birovning ishini oʻziniki qilib koʻrsatishi kabi holatlarni qamrab oladi. Uchinchi mezon — aldovchi yakunlash — model bajarilmagan ishni bajarilgan deb koʻrsatishi, yaʻni natijani chalgʻituvchi tarzda taqdim etishini baholaydi.
Dastlabki reyting natijalariga koʻra, OpenAI modellari yetakchilik qilmoqda. Claude Opus 5.5 oltinchi, Claude Fable esa toʻqqizinchi oʻrinda qayd etildi. Yangi toifa modellarni nafaqat javob sifati, balki xatti-harakat ishonchliligi boʻyicha ham solishtirish imkonini beradi.
Bu qadam baholash mezonlari kengayib borayotganining belgisi: anʻanaviy reytinglar model javoblarining sifatiga eʻtibor qaratgan boʻlsa, yangi toifa modellarning xatti-harakati ishonchliligini oʻlchashga qaratilgan.
Qizigʻi shundaki, dastlabki natijalar turli laboratoriyalar modellari oʻrtasida sezilarli farq borligini koʻrsatdi: OpenAI modellari yuqori pogʻonalarni egallagan boʻlsa, Anthropicʻning Claude Opus 5.5 modeli oltinchi, Claude Fable esa toʻqqizinchi oʻrinda qayd etildi. Bu farq ishonchlilik mezonlari boʻyicha raqobatning ham kuchayib borayotganidan dalolat beradi.
