Hibsga olish va ayblovlar
Federal prokurorlar 2026-yil 1-oktabr kuni Kaliforniyaning Siti of Indastri shahrida joylashgan Earthmade Computer Inc. kompaniyasi egasi Greg Luini (38 yosh, shuningdek Yiu Kong Lui nomi bilan tanilgan) hibsga oldi. U qiymati 300 million dollardan ortiq boʻlgan, eksport nazorati ostidagi kompyuter serverlarini Xitoyga noqonuniy joʻnatishda ayblanmoqda. Serverlarda Nvidia kompaniyasining sunʻiy intellekt (SI) tizimlari uchun moʻljallangan A100 va H100 grafik protsessorlari oʻrnatilgan edi.
Greg Lui 38 yoshli tadbirkor boʻlib, Earthmade Computer Inc. kompaniyasining egasi sifatida qayd etilgan. U Yiu Kong Lui nomi bilan ham tanilgan. Hibsga olish 1-oktabr, payshanba kuni federal prokurorlar tomonidan amalga oshirilgan; ish tafsilotlari AQSh Adliya vazirligining shu kuni eʻlon qilingan rasmiy bayonotiga tayanadi.
Ayblov xulosasi 2026-yil 29-sentabr kuni federal katta hakamlar hayʻati tomonidan chiqarilgan. Hujjatda uchta band koʻrsatilgan: Eksport nazoratini isloh qilish toʻgʻrisidagi qonun (Export Control Reform Act) va Eksport boshqaruvi qoidalarini (Export Administration Regulations) buzishga fitna uyushtirish; xorijga kontrabanda; pul yuvishga fitna uyushtirish. Bloomberg Lawʻning yozishicha, Luiga qoʻyilgan ayblovlar ilgʻor AQSh chiplarining Xitoy qoʻliga tushishiga yoʻl qoʻymaslikka qaratilgan eksport nazoratini buzganlikda gumon qilinayotgan shaxslarga qarshi qoʻzgʻatilgan federal ishlar qatorining navbatdagisi hisoblanadi.
Ayblov xulosasidagi uch band
Birinchi band — Eksport nazoratini isloh qilish toʻgʻrisidagi qonun hamda Eksport boshqaruvi qoidalarini buzishga fitna uyushtirish. Prokurorlarning iddaosiga koʻra, Lui va nomi oshkor etilmagan sheriklari nazorat ostidagi uskunalarni zarur litsenziyalarsiz Xitoyga yetkazish rejasini kelishib olgan va bu rejani 2023–2024-yillar davomida amalga oshirgan.
Ikkinchi band — xorijga kontrabanda. Bu bandda uskunalarni qonuniy tartibni chetlab oʻtib, AQSh hududidan tashqariga chiqarish ayblovi ilgari surilgan. Prokurorlar hujjatlarda koʻrsatilgan manzil bilan yukning haqiqiy yoʻnalishi oʻrtasidagi tafovutni asosiy dalil sifatida keltirmoqda.
Uchinchi band — pul yuvishga fitna uyushtirish. Ayblov xulosasiga koʻra, sxema doirasida olingan mablagʻlarni qonuniylashtirishga qaratilgan kelishuv ham jinoiy javobgarlikka tortish uchun asos boʻlgan.
Uchala band bitta ish doirasida koʻrilmoqda: prokurorlar serverlar xaridi, ularning uchinchi mamlakatlar orqali yoʻnaltirilishi va olingan mablagʻlar harakatini oʻzaro bogʻliq harakatlar zanjiri sifatida taqdim etmoqda.
Sxema mexanikasi: 27 serverlik bitim
Prokurorlarning iddaosiga koʻra, sxemaning asosi soxta hujjatlar boʻlgan. 2023–2024-yillarda Lui va nomi oshkor etilmagan sheriklari AQSh ishlab chiqaruvchilaridan eksport nazorati ostidagi serverlarni xarid qilgan; xarid hujjatlarida soʻnggi manzil sifatida Malayziya va Singapur koʻrsatilgan. Aslida esa uskunalar AQSh Savdo vazirligining majburiy litsenziyalarisiz Xitoyga qayta yoʻnaltirilgan. Bunday litsenziya nazorat ostidagi uskunalarning Xitoyga yetkazilishi uchun majburiy hisoblanadi; prokurorlarning iddaosiga koʻra, ayblanuvchilar aynan shu talabni chetlab oʻtish uchun soxta hujjatlardan foydalangan.
Ayblov xulosasida mexanikani ochib beruvchi aniq bitim keltirilgan. 2024-yil yanvar oyida Lui AQSh ishlab chiqaruvchisiga Nvidia H100 chiplari oʻrnatilgan 27 ta server uchun qariyb 7,6 million dollarlik xarid buyurtmasini taqdim etgan. Yuk Los-Anjeles okrugidan Malayziya poytaxti Kuala-Lumpurga joʻnatilgan; keyinchalik u Xitoydagi mijozga oʻtkazilgan. Prokurorlar aynan shu kabi bitimlar zanjiri orqali 300 million dollardan ortiq qiymatdagi uskuna Xitoyga yetkazilganini iddao qilmoqda.
Pul oqimi va mustaqil tasdiq
AQSh Adliya vazirligining prokurorlar keltirgan hisob-kitobiga koʻra, 2024-yilning yanvar–oktabr oylari orasida Earthmade sxemaga aloqadorligi aytilayotgan, Malayziyada joylashgan ikki yuk tashish kompaniyasidan 176 million dollardan ortiq mablagʻ olgan. Bu summa ayblov xulosasida sxemaning koʻlami va pul oqimi yoʻnalishini koʻrsatuvchi dalil sifatida keltirilgan.
Bloomberg Law hibsga olish faktini mustaqil ravishda tasdiqladi. Nashrning 2-oktabrdagi xabarida Luining 2023–2024-yillarda zarur litsenziyalarsiz Xitoydagi xaridorlarga cheklangan Nvidia SI chiplari oʻrnatilgan serverlarni joʻnatishda nomi oshkor etilmagan sheriklar bilan birga ishlagani aytiladi. Ars Technicaʻning yozishicha, ish tafsilotlari Adliya vazirligining 1-oktabrdagi rasmiy bayonotiga tayanadi.
Kutilayotgan jazo
Adliya vazirligining 1-oktabrdagi bayonotida Kaliforniya markaziy okrugi boʻyicha birinchi yordamchi AQSh prokurori Bill Essayli ishning mohiyatini quyidagicha izohladi:
«Bu ayblanuvchi soxta hujjatlar va uchinchi mamlakatlar orqali amalga oshirilgan joʻnatmalar yordamida 300 million dollardan ortiq qiymatdagi, eksport nazorati ostidagi kompyuter serverlarini Xitoyga kontrabanda qilganlikda gumon qilinmoqda», — dedi Kaliforniya markaziy okrugi boʻyicha birinchi yordamchi AQSh prokurori Bill Essayli AQSh Adliya vazirligining 1-oktabrdagi rasmiy bayonotida.
Uchala band boʻyicha aybdor deb topilsa, Luiga fitna uyushtirish va pul yuvish bandlari uchun 20 yilgacha, kontrabanda bandi uchun esa 10 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlanishi mumkin.
