Meta 2026-yil 7-oktabrda bolalarni jinsiy ekspluatatsiya qilish bilan bogʻliq materiallarga olib boruvchi reklamalarni aniqlash uchun moʻljallangan yangi sunʻiy intellekt (SI) vositalarini ishga tushirganini eʻlon qildi. Bu haqda kompaniyaning oʻzi ham, TechCrunch nashri ham bir kunda xabar berdi — TechCrunch yangi vositalar tafsilotini, kompaniya blogi esa Hindistonda bolalar xavfsizligi boʻyicha koʻrilgan chora-tadbirlarni yoritgan. TechCrunchʻning yozishicha, yangi KTM aynan reklama ortidagi yashirin yoʻnaltirishlarni nishonga olgan. Asosiy yangilik ikki yoʻnalishni qamrab oladi: reklamani qayeriga olib borishini kuzatuvchi katta til modeli (KTM) va himoya tizimlarini oʻzi sinab koʻruvchi alohida SI agenti. Kompaniya bergan maʻlumotga koʻra, yangi vositalar Facebook va Instagramʻdagi reklamalarni nazorat qilishni kuchaytirishga qaratilgan. Har ikki eʻlon ham 2026-yil 7-oktabrda berilgan.
Reklama qayeriga olib borishi ham tekshiriladi
Kompaniya ishga tushirgan KTM “signposting” deb atalgan reklamalarni aniqlashga ixtisoslashgan. “Signposting” — koʻrsatkich, yoʻnaltiruvchi belgi maʻnosini anglatadi: bunday reklamalar koʻrinishdan zararsizdek tuyulishi mumkin, ammo ularning vazifasi foydalanuvchilarni platforma tashqarisida joylashgan, noqonuniy bolalar zoʻravonligi materiallariga yoʻnaltirishdir. Tizim aynan shunday yashirin yoʻnaltirishlarni topish uchun yaratilgan — bunday reklamalarni aniqlash uchun Meta katta til modeliga tayangan, modelning vazifasi yashirin yoʻnaltirish belgilarini aniqlashdir.
Yangi yondashuvning asosiy farqi shundaki, Meta endi reklamaning oʻzi nima koʻrsatayotganini emas, balki u foydalanuvchini qayeriga olib borishini ham kuzatadi. Agar reklama qoidabuzarlik aniqlangan tashqi manzilga olib borsa, kompaniya oʻsha manzilga olib boruvchi yoʻllarni toʻsadi va bunday reklamalar ortida turgan akkauntlarga nisbatan chora koʻradi. Yaʻni javobgarlik reklama matni bilan cheklanib qolmaydi — uning ortidagi akkaunt darajasigacha yetib boradi. Chora ikki bosqichli qoʻllanadi: avval oʻsha manzilga olib boruvchi reklama bloklanadi, keyin esa reklamani joylashtirgan akkauntga nisbatan chora koʻriladi.
Meta bu mexanizmni quyidagicha izohladi:
"Meta now scans where an ad leads, not just what it shows, so it can block violating off-platform destinations and take action against the accounts behind them." — Meta (TechCrunch, 2026-yil 7-oktabr)
Shu tariqa nazorat faqat reklama matni va tasviri doirasida qolmaydi — tekshiruv reklama bosilgach ochiladigan tashqi sahifagacha yetib boradi.
Himoya tizimlarini sinovchi alohida SI agenti
Meta shuningdek, oʻz xavfsizlik himoyalarini faol ravishda sinab koʻruvchi “red-teaming” SI agentini joriy qildi. Bu agentning vazifasi — kompaniyaning himoya tizimlarini ataylab tekshirib, yomon niyatli shaxslar foydalanishi mumkin boʻlgan zaifliklarni topishdir.
Agentning ishi himoya chizigʻidagi boʻshliqlarni yangi suiisteʻmol usullari keng miqyosda tarqalishidan oldin aniqlashga qaratilgan. Uning tekshiruvi tashqi tahdidga emas, himoya tizimlarining oʻziga qaratilgan — yaʻni agent himoyaning oʻzidagi zaiflikni qidiradi. Boshqacha aytganda, tizim buzuvchilarning yangi yoʻllari paydo boʻlishini kutib oʻtirmaydi — ularning ehtimoliy yoʻllarini oldindan qidiradi va zaif nuqtalarni erta bosqichda ochib beradi.
Shu tariqa kompaniya bir vaqtda ikki yoʻnalishda harakat qilmoqda: bir tomondan, “signposting” reklamalarini topuvchi KTM ishga tushirildi; ikkinchi tomondan — himoya tizimlarining oʻzini doimiy sinovdan oʻtkazuvchi agent joriy qilindi. Birinchi vosita mavjud tahdidni ushlaydi, ikkinchisi esa himoyaning kelajakdagi sinovlarga tayyorgarligini tekshiradi.
Birinchi yarim yillik raqamlari
Meta eʻlon qilgan hisobotga koʻra, 2026-yilning birinchi yarmida Facebook va Instagramʻda bolalarni jinsiy ekspluatatsiya qilish bilan bogʻliq 33,2 mln kontentga chora koʻrilgan. Ularning 97% dan ortigʻi foydalanuvchilar tomonidan shikoyat qilinishidan avval kompaniyaning oʻz tizimlari orqali aniqlangan — bu aniqlashning asosiy yuki avtomatik tizimlar zimmasida ekanini koʻrsatadi.
Hindistonga oid koʻrsatkichlar alohida keltirilgan: 2026-yil yanvar–iyun oylarida mamlakatda shunday 5,3 mln kontentga chora koʻrilgan va ularning 98% dan ortigʻi hech kim xabar berishidan oldin topilib, bartaraf etilgan. Global miqyosdagi 33,2 mln va faqat Hindistondagi 5,3 mln — ikkala raqam ham 2026-yilning birinchi olti oyiga, yaʻni yanvar–iyun davriga tegishli va ikkala holatda ham asosiy ulush foydalanuvchi shikoyatlaridan oldin, avtomatik tizimlar tomonidan aniqlangan.
Hindistonda bevosita xabarnoma tartibi
Meta Hindistonda bolalar xavfsizligiga oid holatlarni endi bevosita mamlakatning Milliy kiberjinoyat xabarnomasi portaliga yuborishini maʻlum qildi. Ushbu portal Hindiston kiberjinoyatlarga qarshi kurash markazi (I4C) tomonidan boshqariladi. Kompaniyaning bildirishicha, holatlar shu tartibda milliy portalga bevosita yetkaziladi.
Vositalar tafsiloti TechCrunch nashrida yoritilgan; Hindistondagi chora-tadbirlar haqida Metaʻning rasmiy blogi xabar bergan.
