Meta 2026-yil 15-oktabrda Muse Spark Open nomli ochiq vaznli (open-weight) katta til modelini (KTM) taqdim etdi. Kompaniya uni Qoʻshma Shtatlardagi eng qobiliyatli ochiq vaznli sunʻiy intellekt (SI) modeli deb atadi. Model 816 milliard parametrga ega, 1 million tokenli kontekst oynasini qoʻllab-quvvatlaydi, tabiiy ravishda multimodal va murakkab dasturlash hamda SI agenti vazifalari uchun yaratilgan. Eʻlonning alohida eʻtiborga molik jihati — Meta modelni Apple bilan hamkorlikda Apple MLX freymvorki uchun optimallashtirgani: Muse Spark Open M5 Ultra chipli Mac Studio kompyuterlarida mahalliy rejimda ishlay oladi.
816 milliard parametrli arxitektura
Muse Spark Open aralash-mutaxassis (mixture-of-experts) arxitekturasida qurilgan. Modelning jami parametrlari soni 816 milliardni tashkil etadi. Biroq har bir tokenni qayta ishlash jarayonida ularning barchasi birdaniga ishga tushmaydi: har bir token uchun atigi 42 milliard parametr faollashadi. TechCrunch xabariga koʻra, aynan shu ikki koʻrsatkich — 816 milliard jami va 42 milliard faol parametr — modelning texnik asosini belgilaydi.
Eʻlonning oʻzida Meta modelga yuqori baho berdi: kompaniya Muse Spark Openʻni Qoʻshma Shtatlardagi eng qobiliyatli ochiq vaznli SI modeli deb atadi. Bu baho 15-oktabr kuni eʻlon qilingan rasmiy taqdimotda yangradi va modelning bozordagi daʻvosini belgilab berdi.
816 milliardlik jami parametrlar va 42 milliardlik faol qism nisbati modelning ishlash tamoyilini koʻrsatadi: har bir soʻrovda ulkan modelning faqat bir qismi — 42 milliard parametri — bevosita hisoblashda ishtirok etadi, qolgan parametrlar esa oʻsha soʻrovda faollashmaydi.
Modelning kontekst oynasi 1 million tokenni tashkil etadi. Bu degani — model bir vaqtning oʻzida juda katta hajmdagi matnni qayta ishlay oladi. Shuningdek, model tabiiy multimodal: u matn bilan bir qatorda boshqa turdagi maʻlumotlarni ham qayta ishlashga moʻljallangan. Meta modelni ikki asosiy yoʻnalishga moʻljallab yaratganini bildiradi — murakkab dasturlash vazifalari va SI agenti ishlari. Boshqacha aytganda, Muse Spark Open nafaqat kod yozishda, balki bir necha bosqichli vazifalarni mustaqil bajaruvchi SI agenti ssenariylarida ham qoʻllanishi koʻzda tutilgan.
Apple bilan hamkorlik: MLX uchun optimallashtirish
Eʻlonning muhim jihatlaridan biri — Meta modelni Apple bilan hamkorlikda ishlab chiqqani. The Wall Street Journal xabariga koʻra, ikki kompaniya birgalikda Muse Spark Openʻni Apple MLX freymvorki uchun optimallashtirdi. Aynan shu optimallashtirish tufayli 816 milliard parametrli ulkan modelni Apple kompyuterlarida mahalliy rejimda ishga tushirish mumkin boʻldi.
Optimallashtirilgan model ikki yoki toʻrt M5 Ultra chipli Mac Studio kompyuterida ishlay oladi. Hamkorlik doirasida Apple ham oʻz hissasini qoʻshdi: kompaniya MLX freymvorkini yangilab, bunday oʻlchamdagi modelning mahalliy ishlashiga texnik imkon yaratdi. Yaʻni loyiha ikki tomonlama harakat natijasi — Meta modelni MLXʻga moslashtirdi, Apple esa freymvorkning oʻzini yangiladi. Appleʻning MLXʻni yangilagani hamkorlikning muhim sharti boʻldi: yangilanishsiz modelning mahalliy ishlashi mumkin boʻlmasdi.
Hamkorlikning tayyorgarlik davri ham maʻlum: Metaʻning SI boʻyicha rahbari Alexandr Wang bu hamkorlik bir necha oy davomida tayyorlanganini aytdi.
Yangilanishning texnik mohiyati ham ochiqlandi: Apple MLX freymvorkini aynan bunday oʻlchamdagi modelni mahalliy ishga tushirishga tayyorlash uchun yangiladi. Yaʻni loyiha bir tomonlama moslashuv emas, ikki tomonlama muhandislik ishi boʻldi — Meta modelning vaznlarini MLX talablariga moslashtirdi, Apple esa freymvorkning oʻzini ulkan model yukini koʻtaradigan darajaga olib chiqdi. The Wall Street Journal aynan shu ikki yoʻnalishli harakat tufayli 816 milliard parametrli model isteʻmolchi darajasidagi kompyuterlarda mahalliy ishlaydigan holatga kelganini yozdi.
Mahalliy ishlash uchun nima kerak
Modelni mahalliy ishga tushirish uchun juda katta xotira zaxirasi talab qilinadi. The Wall Street Journalʻning yozishicha, Muse Spark Openʻning 4-bitgacha kvantlangan (siqilgan) versiyasi taxminan 493 gigabayt joyni egallaydi. Bu — hatto siqilgan holatda ham yarim terabaytga yaqin hajm degani. Taʻkidlash joizki, 493 gigabaytlik hajm aynan 4-bit kvantlash qoʻllanilgan variantga tegishli — siqilmagan variant bundan ham katta boʻladi.
Shu sababli modelni ishga tushirish uchun bitta kompyuterning xotirasi yetmaydi: ikkita 512 gigabaytli Mac Studio yoki toʻrtta 256 gigabaytli Mac Studio kompyuterini Thunderbolt orqali RDMA texnologiyasi bilan oʻzaro bogʻlash kerak boʻladi. Demak, amaliy konfiguratsiya ikki xil koʻrinishda boʻlishi mumkin — ikkita 512 gigabaytli yoki toʻrtta 256 gigabaytli Mac Studio. Har ikki holatda ham kompyuterlar Thunderbolt interfeysi orqali RDMA texnologiyasi bilan birlashtiriladi va ularning umumiy xotirasi modelni sigʻdira oladigan yagona maydonga aylanadi. Ikkita 512 gigabaytli variantda jami xotira 1 terabaytdan oshadi, toʻrtta 256 gigabaytli variantda ham xuddi shunday — har ikki konfiguratsiya 493 gigabaytlik modelni sigʻdira oladi.
Namoyishlar: Mastodon uchun iOS kodi va DaVinci Resolve
Meta modelning amaliy imkoniyatlarini ikkita jonli namoyish bilan koʻrsatdi. Birinchi namoyishda Muse Spark Open ochiq kodli Mastodon mijoz ilovasi uchun iOS kod oʻzgarishlarini mustaqil ravishda tayyorladi va ularni loyihaga kiritdi (shipping). Yaʻni model real ochiq kodli loyihada — Mastodon mijoz ilovasida — dasturlash vazifasini bajardi: iOS platformasi uchun kod yozdi va oʻzgarishlarni tayyor holatga keltirdi.
Ikkinchi namoyish video tahririga bagʻishlandi: model DaVinci Resolve dasturini boshidan oxirigacha boshqardi. TechCrunch xabariga koʻra, Muse Spark Open videolavhani kadrma-kadr koʻrib chiqdi, undagi eng sara lahzalarni topdi va ularni kesib oldi (crop). Bu — SI agenti ishining namunasi: model bir necha bosqichdan iborat ijodiy-texnik vazifani — videoni tahlil qilish, muhim lahzalarni ajratish va ularni kesib olishni — mustaqil bajardi. DaVinci Resolve professional video tahriri dasturi ekanini hisobga olsak, namoyish modelning murakkab amaliy vazifalarni uddalay olishini koʻrsatdi.
Ikkala namoyish ham modelning agentli qoʻllanishiga qaratilgani bilan ajralib turadi: birida dasturiy taʻminot ishlab chiqish, ikkinchisida esa media-tahrir vazifasi mustaqil bajarildi.
Namoyishlar tanlanishi ham tasodifiy emas: ikkalasi ham modelning maqsadli auditoriyasi — dasturchilar va ijodkorlarga qaratilgan. Birinchi namoyishda model real ochiq kodli loyiha ustida ishladi: Mastodon mijoz ilovasi uchun iOS kod oʻzgarishlarini oʻzi yozdi va ularni loyihaga kiritdi. Ikkinchisida esa DaVinci Resolve ilovasini boshidan oxirigacha oʻzi boshqardi — videolavhani kadrma-kadr koʻrib chiqdi, eng sara lahzalarni topdi va ularni kesib oldi. Har ikkala namoyish TechCrunch xabariga koʻra modelning koʻp bosqichli vazifalarni inson aralashuvisiz mustaqil bajarish qobiliyatini koʻrsatdi.
«Amerikalik boʻlishi kerak»: Xitoy ochiq modellari bilan raqobat
Eʻlon raqobat manzarasiga ham oydinlik kiritdi. Metaʻning SI boʻyicha rahbari Alexandr Wangʻning aytishicha, Apple bilan hamkorlik bir necha oy davomida tayyorlangan — yaʻni loyiha eʻlon kunida toʻsatdan paydo boʻlgan emas, balki oylab davom etgan tayyorgarlik natijasi. Mark Zuckerberg esa Appleʻning John Ternusʻiga ochiq minnatdorchilik bildirdi.
Wang ochiq modellarga nisbatan aniq pozitsiyani bildirdi: uning soʻzlariga koʻra, ochiq modellar «amerikalik boʻlishi kerak» (should be American). The Verge xabariga koʻra, bu bayonot Xitoyning Qwen, DeepSeek va Kimi kabi ochiq modellariga qaratilgan — yaʻni Meta oʻz modelini aynan shu Xitoy modellari bilan raqobatda AQSH nomidan maydonga tushirmoqda.
«Ochiq modellar amerikalik boʻlishi kerak» (should be American). — Alexandr Wang, Metaʻning SI boʻyicha rahbari (The Verge)
Bayonotning siyosiy konteksti ham eʻtiborga molik: Wangʻning «amerikalik boʻlishi kerak» degan chaqirigʻi ochiq vaznli modellar maydonidagi AQSH–Xitoy raqobatiga bevosita ishora qiladi. The Verge xabariga koʻra, bu soʻzlar Xitoyning Qwen, DeepSeek va Kimi kabi ochiq modellariga qaratilgan — yaʻni Meta texnik eʻlon bilan bir vaqtda ochiq modellar yetakchiligini AQSH bayrogʻi ostida himoya qilish pozitsiyasini ham bildirdi. Hamkorlikning bir necha oy davomida tayyorlangani esa bu pozitsiya oldindan rejalashtirilgan strategiyaning bir qismi ekanini koʻrsatadi.
Meta tan oldi: ayrim vazifalarda Xitoy modellari oldinda
Yuqoridagi bayonotlarga qaramay, Metaʻning oʻzi raqobatning haqiqiy manzarasini tan oldi. The Wall Street Journalʻga koʻra, kompaniya Xitoyning yetakchi ochiq vaznli modellari dasturiy taʻminot ishlab chiqish va ayrim boshqa vazifalarda hali ham oldinda ekanini bildirdi. Yaʻni dasturlash sohasida Xitoy ochiq modellari hozircha peshqadamlik qilmoqda — buni Metaʻning oʻzi eʻtirof etdi. Bu eʻtirof «amerikalik boʻlishi kerak» degan daʻvo bilan bir vaqtda yangragani eʻtiborlidir: kompaniya bir tomondan AQSH yetakchiligini targʻib qilmoqda, ikkinchi tomondan esa ayrim yoʻnalishlarda raqiblar oldinda ekanini ochiq tan olmoqda.
Shuningdek, Muse Spark Open Meta SI yoʻnalishini tubdan qayta tashkil etganidan keyingi ikkinchi ochiq vaznli reliz hisoblanadi. Kompaniya ochiq vaznli modellar strategiyasiga qaytganidan buyon bu — ikkinchi katta eʻlon. Demak, Meta ochiq modellar yoʻnalishida izchil harakat qilmoqda va Muse Spark Open bu yoʻnalishdagi navbatdagi qadam boʻldi.
Eslatib oʻtamiz, Meta 12-oktabrda ham yangi avlod modellari — chegaraviy (frontier) yoʻnalishdagi yangiliklarini eʻlon qilgandi. Bu haqda sayt arxividagi maqolada oʻqishingiz mumkin.
Asosiy raqamlar
Muse Spark Open eʻlonidagi asosiy koʻrsatkichlarni bir joyga jamlab oʻtamiz. Model 2026-yil 15-oktabrda taqdim etildi. Jami parametrlar — 816 milliard, har bir token uchun faol parametrlar — 42 milliard. Kontekst oynasi — 1 million token. Arxitektura — aralash-mutaxassis (mixture-of-experts). Model tabiiy multimodal va murakkab dasturlash hamda SI agenti vazifalari uchun moʻljallangan.
Mahalliy ishlash koʻrsatkichlari ham aniq: 4-bit kvantlangan versiya taxminan 493 gigabaytni egallaydi. Talab qilinadigan konfiguratsiya — ikkita 512 gigabaytli yoki toʻrtta 256 gigabaytli M5 Ultra chipli Mac Studio; kompyuterlar Thunderbolt orqali RDMA texnologiyasi bilan bogʻlanadi. Hamkorlikning ikki tomoni bor: Meta modelni Apple MLX freymvorki uchun optimallashtirdi, Apple esa MLXʻning oʻzini yangiladi. Bu raqamlarning barchasi 2026-yil 15-oktabrda eʻlon qilindi.
