OpenAI va Meta Platforms texnik mutaxassislari 2026-yil 15-oktabrda, payshanba kuni Bostonda AQSh Federal sudyalar konferensiyasining Dalillar qoidalari boʻyicha maslahat qoʻmitasi majlisida SI yaratgan «deepfake» materiallar shu qadar murakkablashib borayotgani haqida ogohlantirdi: sud muhokamalarida taqdim etiladigan audio va video dalillarning haqiqiyligini aniqlash tobora qiyinlashmoqda. Qoʻmita uch yildan beri sudda soxta SI dalillari xavfini nazorat qilish masalasini muhokama qilib keladi — 15-oktabrdagi majlis shu muhokamaning navbatdagi bosqichi boʻldi. Majlis tafsilotlarini Reuters yoritgan.
Aniqlash chegarasi toraymoqda
Majlisda mutaxassislar generativ SIdagi soʻnggi yillardagi tezkor taraqqiyot soxta videolarni odamlar uchun ham, dasturiy vositalar uchun ham aniqlash qiyin boʻlgan darajaga olib chiqqanini qoʻmitaga maʻlum qildi. Mutaxassislarning bahosiga koʻra, bugungi sintetik video nafaqat oddiy tomoshabin, balki maxsus dasturiy taʻminot uchun ham shubha uygʻotmaydigan koʻrinishga ega boʻlishi mumkin. Bu degani, sudga dalil sifatida kiritilgan video yoki audio yozuvning haqiqiy yoki SI yordamida yaratilganini aniqlash vazifasi tobora murakkablashib bormoqda.
Meta mahsulot boshqaruvi direktori Devin Norder soʻnggi bir necha avlod chegara modellari yaratgan mediani odam koʻzi bilan haqiqiy materialdan ajratib boʻlmasligini, bunday kontentni yaratish uchun ketadigan xarajat va vaqt esa hozir juda arzimas ekanini qayd etdi. Uning soʻzlariga koʻra, ilgʻor modellar avloddan-avlodga takomillashib, sintetik mediani aslidan farqlash deyarli imkonsiz holga kelgan.
Anderson OpenAIning siyosat boʻyicha maslahatchisi sifatida qoʻmita oldida soʻzlagan; uning bahosiga koʻra, SI tasvirlarining sifati oshib borishi bilan ularni fosh etishning ilmiy asoslangan usuli paydo boʻlishiga umid kam.
«SI tasvirlari faqat yaxshilanib boradi va menimcha, ularni kelgusida aniqlashning ilmiy usuli boʻlmaydi», — dedi OpenAI siyosat boʻyicha maslahatchisi Shira Anderson qoʻmita majlisida.
Qoʻmita uch yildan beri yechim izlaydi
Dalillar qoidalari boʻyicha maslahat qoʻmitasi AQSh sudyalar konferensiyasi huzuridagi maslahat organi boʻlib, federal sudlarda dalillarga oid qoidalarni shakllantirishda ishtirok etadi. Uch yillik muhokama davomida qoʻmita aʻzolari soxta SI dalillarining sud jarayoniga kirib kelish xavfini qanday nazorat qilish masalasida bosh qotirib kelmoqda — texnologiya esa shu vaqt ichida sezilarli darajada oldinga siljigan.
2023-yildan buyon qoʻmita deepfakelar bilan bogʻliq autentifikatsiya muammolarini hal qilish yoʻllarini koʻrib chiqmoqda. Muhokamadagi asosiy savollardan biri — SI yaratgani maʻlum boʻlgan dalil inson ekspert guvohining dalili bilan bir xil ishonchlilik mezonlariga javob berishi shartmi, degan masala. Voqea haqida Yahoo Finance Canada ham 2026-yil 15-oktabrda xabar berdi. Yahoo Finance Canada xabari ham majlisning 2026-yil 15-oktabrda boʻlib oʻtganini tasdiqlaydi.
Deepfake muammosi sud zalidan tashqarida ham kengayib bormoqda — aishunos.uz avvalroq deepfake va dezinformatsiya mavzusida yozgan edi.
Watermarking qonunlari qabul qilingan, ammo yagona standart yoʻq
OpenAI va Meta vizual kontent haqiqiyligini tekshirishga qaratilgan vosita va xizmatlarni allaqachon joriy qilgan. Kaliforniya shtati va Yevropa Ittifoqida qabul qilingan yangi qonunlar deepfakelarni aniqlash uchun «watermarking» — kontentga yashirin raqamli belgilar qoʻyishni talab qiladi.
Biroq Andersonning qoʻmitaga aytishicha, har bir kompaniyaning oʻz tizimi borligi sababli barcha suv belgilarini ishonchli aniqlaydigan yoki vizual kontent haqiqiyligini tasdiqlay oladigan universal usul hozircha mavjud emas. Uning tushuntirishicha, har bir yirik kompaniya suv belgilarining oʻziga xos tizimini qoʻllaydi — natijada bir kompaniya qoʻygan belgini boshqa tizim ishonchli oʻqiy olmaydi. Shu sababli hozircha vizual kontentning haqiqiyligini yagona usulda tasdiqlashning imkoni yoʻq.
Sudyalarning oʻzi hali kam duch kelgan
Markaz sud tizimining tadqiqot organi hisoblanadi.
Sudyalarning tadqiqot organi — Federal sudyalar markazi 2026-yil mart oyida 931 nafar sudya ishtirok etgan soʻrov natijalarini eʻlon qildi. Ulardan faqat 15 nafari daʻvogar dalilning deepfake ekanini vaj qilib, uning sudga kiritilishiga eʻtiroz bildirgan ishni koʻrganini aytdi. Soʻrov natijalari sud amaliyotida deepfake sababli dalilga eʻtiroz bildirish holatlari hozircha kam uchrashini koʻrsatadi.
«Sudlar deepfakelar bilan shugʻullanishi haqida koʻplab ilmiy va boshqa sharhlar oldindan aytib kelinmoqda, ammo amalda biz bunday holatlarni hali koʻp koʻrganimiz yoʻq», — dedi qoʻmita raisi, Manhetten federal okrug sudyasi Jesse Furman. Uning qayd etishicha, ilmiy va ommaviy muhokamalarda sudlarning deepfakelar bilan toʻqnashuvi haqida koʻp bashoratlar aytilayotgan boʻlsa-da, amaliyotda bunday ishlar soni hali oz.
