Eʻlon: TechCrunch Disrupt sahnasida
Science Corporation bosh direktori Max Hodak 2026-yil 13-oktabrda TechCrunch Disrupt konferensiyasi sahnasida chiqish qilib, kompaniyaning PRIMA nomli koʻrishni tiklovchi chipi Stargardt kasalligiga chalingan birinchi bemorga oʻrnatilganini maʻlum qildi. Stargardt kasalligi — koʻzning markaziy koʻrishini asta-sekin yoʻq qiladigan irsiy kasallik. Kompaniya maʻlumotiga koʻra, bu — PRIMA tizimining Stargardt tashxisi qoʻyilgan bemorda ilk bor qoʻllanishi, yaʻni texnologiya yangi bemorlar guruhiga ilk qadam qoʻydi. Hodak bu haqda konferensiya sahnasida, ishtirokchilar oldida gapirdi — yangilik shu tariqa ommaga ochiq eʻlon qilindi.
Eʻlon ikki mustaqil manbada tasdiqlandi: kompaniyaning rasmiy yangilik sahifasi — science.xyz dagi material va TechCrunch maqolasi. Ikkala manba ham Hodakning sahnadagi bayonotini qayd etadi va implantning aynan Stargardt kasalligiga chalingan bemorga oʻrnatilganini tasdiqlaydi. Shunday qilib, yangilik ham kompaniyaning rasmiy eʻloni, ham mustaqil nashr orqali ikki tomonlama tasdiqlangan. Bayonotning aynan TechCrunch Disrupt sahnasida yangrangani — kompaniya bu yangilikni keng auditoriya oldida ochiq eʻlon qilganini bildiradi.
Tizim qanday ishlaydi
PRIMA tizimi ikki millimetrlik mayda implant va kamera bilan jihozlangan maxsus koʻzoynakdan iborat. Implant bir soat davom etadigan jarrohlik amaliyoti davomida koʻzning orqa qismiga joylashtiriladi va koʻzoynak bilan birgalikda yagona tizim sifatida ishlaydi. Implantning oʻlchami atigi ikki millimetrni tashkil etadi — bu uni koʻzning orqa qismiga nisbatan qisqa, bir soatlik muolaja davomida oʻrnatish imkonini beradi.
Operatsiyadan soʻng bemor kichik, ammo yuqori kontrastli qora-oq markaziy koʻrish maydoniga ega boʻladi. Tizimning ikkinchi qismi — kamera bilan jihozlangan maxsus koʻzoynak; implant va koʻzoynak birgalikda yagona tizimni tashkil etadi. Koʻrish rangi emas, balki yuqori kontrastli qora-oq tasvir koʻrinishida tiklanadi va u markaziy sohada tor polosa shaklida namoyon boʻladi. Bu koʻrish usuli TechCrunch maqolasida quyidagicha tasvirlangan:
"looking through a straw" — TechCrunch
Yaʻni bemor xuddi tor naycha — somon ichidan qarayotgandek koʻradi. Koʻrish maydonining torligi tizimning hozirgi cheklovi hisoblanadi. Science Corporation esa keyingi avlod qurilmada aynan shu maydonni kengaytirishni va uni tabiiy koʻrish keskinligiga yaqinlashtirishni maqsad qilganini bildirgan.
Birinchi bemor: Sidney tajribasi
Birinchi Stargardt bemori implantni 2026-yil may oyida Avstraliyaning Sidney shahridagi Sydney Eye Hospital shifoxonasida olgan. Jarrohlik amaliyoti PRIMAlia nomli klinik sinov (roʻyxat raqami NCT07266584) doirasida oʻtkazilgan — yaʻni implant rasmiy roʻyxatdan oʻtgan klinik tadqiqot doirasida, tibbiy nazorat ostida oʻrnatilgan.
Science Corporation maʻlumotiga koʻra, implant oʻrnatilgach boshlangan reabilitatsiya jarayoni tez natija bergan: birinchi mashgʻulotda bemor bitta harfni koʻra olgan, ikkinchi mashgʻulotda esa butun bir soʻzni oʻqigan. Mashgʻulotlar implant oʻrnatilganidan soʻng oʻtkazilgan va ularning natijalari kompaniyaning rasmiy eʻlonida keltirilgan. Reabilitatsiyaning dastlabki ikki bosqichidayoq harfdan soʻzga oʻtilgani kompaniya eʻlonining asosiy urgʻularidan biri boʻldi va tizimning Stargardt bemorlarida ishlashini koʻrsatdi.
Bu natija Stargardt bemorlari uchun alohida ahamiyatga ega, chunki kasallikning hozircha hech qanday tasdiqlangan davolash usuli mavjud emas. Dunyo boʻyicha taxminan 150 ming kishi aynan shu kasallik tufayli koʻrish qobiliyatini yoʻqotgan — ular uchun har qanday tiklangan koʻrish imkoniyati muhim yangilik hisoblanadi.
Yevropadagi tajriba va keyingi reja
PRIMA tizimi Stargardt boʻyicha ilk qoʻllanishidan oldin ham amaliyotda sinovdan oʻtgan: u allaqachon Yevropada geografik atrofiya tashxisi qoʻyilgan bemorlar uchun tijorat asosida mavjud. Bu — texnologiyaning klinik amaliyotda qoʻllanilayotganini koʻrsatadi.
New England Journal of Medicine jurnalida chop etilgan tadqiqotda geografik atrofiya bilan ogʻrigan 38 bemorning natijalari tahlil qilingan. Tadqiqotga koʻra, ularning 84 foizi 12 oydan soʻng harf, raqam va soʻzlarni oʻqiy olish qobiliyatiga ega boʻlganini bildirgan. Bu koʻrsatkich PRIMA tizimining uzoq muddatli — bir yillik kuzatuvdagi samaradorligini tasdiqlaydi.
Kompaniya hozir keyingi bosqichga tayyorgarlik koʻrmoqda: yangi avlod qurilma keyingi yili odamlarda sinovdan oʻtkazilishi rejalashtirilgan. Science Corporation maʻlumotiga koʻra, yangi qurilma koʻrish maydonini kengaytirishga va uni tabiiy koʻrish keskinligiga yaqinlashtirishga moʻljallangan — bu bugungi tizimning "somondan qarash" cheklovini bartaraf etishga qaratilgan qadam boʻladi.
Stargardt kasalligi haqida
Stargardt kasalligi — irsiy koʻz kasalligi boʻlib, u koʻzning markaziy koʻrishini asta-sekin yoʻq qiladi. Kasallikning hozircha hech qanday tasdiqlangan davolash usuli mavjud emas. Dunyo boʻyicha taxminan 150 ming kishi aynan shu kasallik tufayli koʻrish qobiliyatini yoʻqotgan.
