Ars Technica 2026-yil 9-oktabrda chop etgan maqolada Demirer, Musolff va Yangning yangilangan tadqiqoti tahlil qilindi: sunʻiy intellekt asosidagi kodlash agentlari dasturchilarning kod yozish faolligini keskin oshirmoqda, ammo tayyor dasturiy mahsulotlar soni shu surʻatda koʻpaymayapti.
Tadqiqotning yangilangan varianti 2026-yil 6-sentyabrda NBER ishchi maqolasi sifatida eʻlon qilindi. Mualliflar SI qoʻllanishi telemetriyasi mavjud boʻlgan 500 mingdan ortiq GitHub dasturchisini oʻrgandi — bu miqyosdagi kuzatuv tadqiqotga alohida vazn beradi.
Tadqiqot dizayni — taqqoslangan hodisa tadqiqoti. Bu yondashuvda SI vositalarini qabul qilgan dasturchilar shunga oʻxshash, lekin vositalarni qabul qilmagan dasturchilar bilan taqqoslanadi, shunda kuzatilgan farq vositaning oʻziga bogʻlanadi. Ars Technica nashri shu ishchi maqolaning yangilangan variantiga tayanib, kodlash agentlari atrofidagi bahsga yangi raqamlar qoʻshdi; asosiy hujjat — NBER ishchi maqolasi.
Uch turdagi SI vositasi taʻsiri
Tadqiqot uch turdagi SI vositasini alohida oʻlchadi: avtomatik toʻldirish, interaktiv kodlash agentlari va avtonom kodlash agentlari. Ularning kod yozish faolligiga — yaʻni commitlar soniga — jami taʻsiri mos ravishda 30 foiz, 180 foiz va 240 foizni tashkil etdi.
Raqamlar vosita qanchalik avtonom boʻlsa, kod yozish faolligi shunchalik koʻp oshishini koʻrsatadi. Eng oddiy vosita — avtomatik toʻldirish — 30 foizlik oʻsish berdi, interaktiv agentlar faollikni deyarli uch baravar, avtonom agentlar esa uch baravardan koʻproq oshirdi. Bu farq vositalarning dasturchi ish jarayoniga kirish chuqurligi bilan bogʻliq: agentlar mustaqil qadamlar tashlagani sari yozilgan kod hajmi tez koʻpayadi.
Shu bilan birga, commitlar soni faqat faollik koʻrsatkichi. U dasturchining qancha kod yozganini oʻlchaydi, lekin bu kodning qanchasi ishlaydigan, sinovdan oʻtgan va foydalanuvchiga yetkazilgan mahsulotga aylanganini koʻrsatmaydi. Tadqiqot aynan shu farqni raqamlashtirdi.
Koddan relizgacha: taʻsir susayadi
Taʻsir zanjirning keyingi bosqichlarida pasayib boradi. Loyihalar soni uchun koʻrsatkich 80 foizga, haqiqiy relizlar uchun esa 30 foizga tushadi. Boshqacha aytganda, yozilgan kod hajmi keskin oshgani bilan, ularning yakuniy mahsulotga aylanish surʻati ancha past — dastlabki 240 foizlik sakrash reliz bosqichiga kelib 30 foizga qisqaradi.
Autocomplete, interactive coding agents and autonomous coding agents raise coding activity (commits) by cumulative 30%, 180% and 240% respectively, but the effect falls to 80% for projects and 30% for actual releases.
— SSRN, working paper abstract 6843118 (2026-yil 6-sentyabr)
Bu uzilishning sababi tadqiqotda alohida tahlil qilinmagan, lekin raqamlarning oʻzi aniq: kod yozish arzonlashdi, ammo loyihani yakunlash — sinov, hujjatlashtirish, nashrga tayyorlash — avvalgidek mehnat talab qiladi. Commitlar soni oʻsdi, relizlar soni esa deyarli oʻsha darajada qoldi.
Ars Technica sharhida bu holat kodlash agentlari samaradorligi haqidagi davom etayotgan bahs kontekstida taqdim etildi: ayrimlar vositalarni unumdorlik inqilobi deb atasa, boshqalar oʻlchov mezonining oʻzi notoʻgʻri tanlanganini aytadi. Yangilangan tadqiqot bahsga empirik raqamlar qoʻshdi — endi ikkala tomon ham bir xil jadvalga qarab gaplasha oladi.
Raqamlar yana bir jihatni koʻrsatadi: uchala vosita ham eng katta taʻsirni ishning eng erta bosqichida beradi. Kod yozish tezlashgani bilan, loyiha darajasidagi koʻrsatkich allaqachon uch baravarga yaqin pasayadi, reliz darajasida esa sakkiz baravar qisqaradi. Bu SI vositalarining kuchli tomoni — matn ishlab chiqarish — bilan dasturiy taʻminotni yetkazib berish jarayonining murakkabligi oʻrtasidagi farqni koʻrsatadi.
SI va odam mehnati
Tadqiqot SI va odam mehnati oʻrtasidagi almashtirish elastikligini 0,23 deb baholadi. Elastiklik 1 dan kichik boʻlgani uchun bu kuchli toʻldiruvchilik degani: SI vositalari odam mehnatini siqib chiqarmayapti, balki uni kuchaytirmoqda. Dasturchilar vositalar yordamida koʻproq kod yoza boshladi, lekin yakuniy qaror va masʻuliyat odamlarda qoldi.
Ilova bozorlari boʻyicha ham shunga oʻxshash manzara qayd etildi. Toʻrtta yirik ilova bozorida yangi ilovalar soni koʻpaydi, ammo jami foydalanish hajmi oshmadi. Yaʻni yangi ilovalar paydo boʻlmoqda, lekin ularning umumiy isteʻmoli oʻsmayapti — koʻpchilik yangi ilova keng auditoriyaga yetib bormayapti.
Bu ikki topilma bir-birini toʻldiradi: ham dasturlashda, ham ilova bozorlarida SI vositalari ishlab chiqarish hajmini oshirmoqda, lekin yakuniy isteʻmol va yetkazib berish oʻsishi ancha sekin. Tadqiqot mualliflari bu xulosani 500 mingdan ortiq dasturchining real telemetriyasiga asoslab chiqardi, bu esa natijalarni kichik tajribalarga qaraganda ishonchliroq qiladi. Elastiklik 0,23 qiymati 1 dan ancha past ekani SI va odam mehnatining kuchli toʻldiruvchi ekanini koʻrsatadi — bir-birini almashtirish darajasi past. Demak, vositalar tarqalgani sari odam dasturchining roli yoʻqolmayapti, aksincha, yakuniy qaror va sifat nazorati yanada muhim boʻlib bormoqda.
