AQSh federal sudyasi Amit Mehta 30-sentabr kuni Chegg va Penske Media Corp kompaniyalarining Googleʻga qarshi qoʻzgʻatgan antitrust daʻvolarini rad etdi. Sud qaroriga koʻra, Googleʻning nashriyotlar kontentini sunʻiy intellekt (SI) tomonidan yaratilgan qidiruv javoblarida — AI Overviewsʻda — ishlatishi antitrust qonunini buzmaydi. Qaror haqida Reuters 1-oktabr kuni xabar berdi. Ikkala ish ham AQSh Kolumbiya okrugi federal sudida koʻrilgan: Chegg Inc v. Google LLC (№ 25-cv-543) va Penske Media Corp v. Google (№ 25-cv-3192).
Daʻvo mohiyati
Chegg — onlayn taʻlim platformasi — va Rolling Stone, Billboard hamda Variety jurnallarini nashr qiluvchi Penske Media Googleʻni nashriyotchilarga bosim oʻtkazganlikda ayblagan. Daʻvochilarning taʻkidlashicha, Google qidiruv indeksida qolishni istagan nashriyotchilarni oʻz kontentlarining SI javoblarda koʻrinishiga rozilik berishga majburlagan. Boshqacha aytganda, nashriyotchi oldida tanlov qoʻyilgan: yo kontent SI javoblarda ishlatilishiga rozi boʻladi, yo qidiruvdan butunlay chetda qoladi. Daʻvochilar fikricha, Google shu yoʻl bilan ularning saytlaridan trafik va reklama daromadini tortib olgan.
Ars Technicaʻning mustaqil xabariga koʻra, Chegg bu jarayonning texnik tomonini ham koʻrsatgan: Googleʻning kontent yigʻishi uning Gemini modellariga Cheggʻning taʻlim materiallarini deyarli toʻliq qayta yaratish imkonini bergan. Kompaniya fikricha, foydalanuvchi savoliga Googleʻning oʻzi tayyor javob berganidan keyin uning saytiga oʻtishga hojat qolmagan va aynan shu holat sayt trafigining keskin kamayishiga sabab boʻlgan.
Penske esa muammoning boshqa jihatiga urgʻu bergan. Kompaniya taʻkidlashicha, nashriyotchilar uchun organik qidiruv natijalarida qolib, bir vaqtda SI javoblardan voz kechishning hech qanday yoʻli boʻlmagan. Yaʻni nashriyotchi qidiruv trafigini saqlab qolishni istasa, kontentining SI xulosalarda ishlatilishiga avtomatik tarzda rozi boʻlishga majbur boʻlgan. Ikkala kompaniya ham bu amaliyotni antitrust qonunining buzilishi sifatida baholab, suddan himoya soʻragan. Reutersʻning yozishicha, daʻvochilar Googleʻni qidiruvda qolish sharti sifatida nashriyotchilarni kontentlarining SI javoblarda ishlatilishiga rozilik berishga majburlaganlikda ayblagan.
Sudyaning asoslari
Mehta oʻz qarorida daʻvochilarning dalillari "boshlangʻich nuqtadan ham oʻta olmadi", deb yozdi. Bu ibora sud amaliyotida daʻvo talablarining dastlabki bosqichdayoq huquqiy asosga ega emasligini bildiradi, yaʻni ish mohiyati boʻyicha koʻrilmasdan yopilgan. Kolumbiya okrugi federal sudyasi Mehta daʻvochilarning keltirgan vajlari antitrust qonuni buzilishini isbotlash uchun yetarli emas, degan xulosaga kelgan. Sudya fikricha, nashriyotchilarning qidiruv tizimidan keladigan trafikka boʻlgan "kutishi" — bu "oddiy qidiruv tizimi qanday ishlashining oʻzidir". Boshqacha aytganda, qidiruv tizimi trafik yoʻnaltirishi tabiiy holat, va bu kutilgan natijaning buzilishi avtomatik tarzda antitrust qonunbuzarligi degani emas.
"Men nashriyotlar kontentini Google hech qanday haq toʻlamasdan olib, qayta ishlatayotganiga befarq emasman. Lekin antitrust qonuni innovatsiya keltirib chiqargan iqtisodiy zararni bartaraf etish boʻyicha qonun chiqaruvchilar vazifasining oʻrnini bosa olmaydi."
Bu iqtibos qarorning ikki qirrasini ochib beradi. Bir tomondan, sudya nashriyotchilarning ahvoliga hamdardlik bildirgan va ularning kontenti haq toʻlanmasdan qayta ishlatilayotganini tan olgan. Ikkinchi tomondan, u bu muammoni antitrust qonuni bilan emas, balki qonunchilik yoʻli bilan hal qilish kerak, degan xulosaga kelgan. Sudya yozishicha, texnologik yangilik keltirib chiqargan iqtisodiy zararni bartaraf etish qonun chiqaruvchilarning ishi, sudning emas.
Qaror nimani anglatadi
AI Overviews — Google qidiruv sahifasining yuqori qismida koʻrinadigan, foydalanuvchi soʻroviga toʻgʻridan-toʻgʻri javob beradigan SI xulosalari. Daʻvochilar aynan shu funksiyani nishonga olgan edi: ularning fikricha, Google nashriyotlar materiallarini SI javob shaklida qayta taqdim etish orqali kontent egalari bilan raqobatlashayotgan edi. Mehta qarori esa bu amaliyotning oʻzi antitrust qonunini buzmaydi, degan huquqiy xulosani mustahkamladi.
Qaror bir vaqtda ikkita alohida daʻvoni rad etgani bilan ahamiyatli: taʻlim sohasidagi Chegg ishi ham, koʻngilochar nashrlar egasi Penske Media ishi ham bir xil sudya tomonidan, bir xil asos bilan yopildi. Bu haqda ikki mustaqil manba — Reuters va Ars Technica — bir-biridan alohida xabar berdi, ikkalasi ham qarorning asosiy xulosalarini bir xil keltirgan. Qaror 30-sentabrda chiqarilgan, Reuters 1-oktabr kuni xabar bergan.
Shu bilan birga sudyaning "qonun chiqaruvchilar"ga qilgan ishorasi bu bahsning toʻliq yopilmaganini koʻrsatadi. Mehta fikricha, nashriyotlar duch kelayotgan iqtisodiy muammo haqiqiy, ammo uni hal qilish vositasi sud daʻvosi emas — bu masala qonunchilik darajasida koʻrib chiqilishi lozim.
