AQSh Harbiy-havo kuchlari WindBorne Systems startapining avtonom ob-havo sharlari toʻplaydigan atmosfera maʻlumotlarini sotib oladi. Shartnoma qiymati 49 mln dollargacha yetishi mumkin — bu kompaniya ishtirok etgan eng yirik shartnoma hisoblanadi. Pentagonning 2026-yil 1-oktabrdagi rasmiy reliziga koʻra, shartnoma raqobatsiz (sole-source) tartibda berilgan va ish 2033-yil 30-sentabrgacha davom etadi. Pentagon relizida bitim yetti yildan ortiq davrni qamrab olishi qayd etilgan.
Shartnoma tafsilotlari
Pentagon relizida shartnoma maksimal 48 727 000 dollarlik, belgilangan narxli (firm-fixed-price) va cheksiz yetkazib berish/cheksiz miqdorli (IDIQ) bitim sifatida koʻrsatilgan. Uning raqami — FA233026DB004, dastur nomi — "Commercial Weather Data" (tijorat ob-havo maʻlumotlari). Maʻlumotlar yer sathidan stratosferagacha boʻlgan atmosfera profilining uzluksiz, global va maqsadli oʻlchovlarini qamrab oladi hamda Harbiy-havo kuchlarining prognozlash va missiya rejalashtirish ishlarini qoʻllab-quvvatlashga moʻljallangan.
Shartnoma 2026-yil 29-sentabrda Xanskom aviabazasidagi Harbiy-havo kuchlari hayot aylanishi boshqaruvi markazi tomonidan yagona manba xaridi sifatida berilgan. Birinchi topshiriq buyrugʻi boʻyicha 1 702 778 dollar ajratilgan — bu shartnomaning talab qilinadigan minimal xarid miqdorini qoplaydi. TechCrunchʻning yozishicha, Havo kuchlari faqat zarur boʻlganida toʻlaydi va aniq hududlar hamda aniq vaqtlarga alohida buyurtmalar berishi mumkin. Hozirgacha 1,7 mln dollarlik buyurtma berilgan, kompaniya rahbariyati esa keyingi buyurtmalarni ham kutmoqda — ular sharlar guruhini kengaytirish hamda apparat tadqiqotlari va rivojlanishini moliyalashga yordam beradi. IDIQ formati Havo kuchlariga shartnoma doirasida 2033-yilgacha istalgan paytda, kerakli hudud va aniq vaqtga alohida buyurtma berish imkonini beradi — toʻlov faqat real buyurtmalar boʻyicha amalga oshiriladi.
Nega shartnoma raqobatsiz berildi
TechCrunchʻga bergan izohida WindBorne asoschilaridan biri va texnik direktor Andrey Sushko shartnoma hukumatning maxsus xulosasi asosida berilganini aytdi:
"Bu — hukumat tomonidan, global maʻlumot yigʻish salohiyati boʻyicha biz ularning operatsiyalariga zarur tarzda taʻminlay oladigan yagona kompaniya ekanimiz haqidagi aniqlashdir", — dedi Andrey Sushko TechCrunchʻga.
Yaʻni, Pentagonning baholashicha, bunday global maʻlumot yigʻishni operatsiyalar talab qilgan darajada amalga oshira oladigan boshqa kompaniya yoʻq.
Kompaniyaning hukumat bilan aloqasi
Kompaniya avval ham AQSh hukumati bilan yaqindan ishlagan — xususan Milliy ob-havo xizmati hamda Harbiy-havo va Harbiy-dengiz kuchlari bilan. Ammo yangi shartnoma kompaniya ishtirok etgan eng kattasi hisoblanadi — TechCrunchʻning taʻkidlashicha, bu miqyosdagi davlat buyurtmasi startap uchun sifat sakrashi degani.
Maʻlumotlar kimga sotiladi
WindBorne sharlarining sensor maʻlumotlari turli mijozlarga tijorat asosida sotiladi. Shu maʻlumot oqimi kompaniyaning oʻz sunʻiy intellekt modellarini — jumladan WeatherMesh 6ʻni — oʻqitish va yangilash uchun ham xomashyo vazifasini bajaradi. Havo kuchlari bitimi ham xuddi shu maʻlumotni davlat buyurtmasi formatida sotib oladi, faqat aniq hudud va aniq vaqtlarga moʻljallangan holda. WindBorne — empirik maʻlumotlarni toʻgʻridan-toʻgʻri chuqur oʻrganish ob-havo modeliga kirita boshlagan dastlabki tashkilotlardan biri.
Sharlar qanday ishlaydi
WindBorne hozirda dunyo boʻylab taxminan 700 ta ob-havo sharini uchiradi. Sharlar balandligini oʻzgartirib, havo chiqarib yoki qum balastini tashlab, ularni kerakli nuqtaga olib boradigan shamol oqimlarini topadi. Yigʻilgan sensor koʻrsatkichlari mijozlarga sotiladi, shuningdek kompaniyaning oʻz deep-learning prognoz modeliga ham kiradi. Kompaniya 2015-yilda Kaliforniyaning Redvud-Siti shahrida tashkil topgan va empirik maʻlumotlarni toʻgʻridan-toʻgʻri deep-learning ob-havo modeliga kirita boshlagan dastlabki tashkilotlardan biridir.
2026-yil avgustida WindBorne tayfun koʻziga dvigatelsiz parvoz tizimini yuborgan birinchi tashkilot boʻldi. Missiya davomida sharlar balandlikni oʻzgartirib, havo chiqarib yoki qum balastini tashlab, ularni kerakli nuqtaga olib boradigan shamol oqimlarini ushlagan — parvoz yoʻnalishi ham chuqur oʻrganish modeli yordamida tanlangan.
"Bu ancha yangicha qadam. Uning ikki sharti bor: birinchisi — yaxshi shamol va ob-havo modellari hamda ularni boshqarishni bilish, ikkinchisi — sharlar kerakli joyda boʻlishi uchun guruh yetarlicha katta boʻlishi. Bu — deep-learning modeli real operatsion qarorlar uchun ishlatilgan ilk hollardan biri", — dedi Sushko.
Kompaniyaning oʻsishi
WindBorne 2026-yil avgustida 37 mln dollarlik B seriyali investitsiya turini yopganini eʻlon qildi — bu mablagʻ biznesni kengaytirishga yoʻnaltirilmoqda. Oʻsha yozda kompaniya prognoz modeli WeatherMesh 6ʻni chiqardi. Kompaniyaning daʻvo qilishicha, model atmosferani fizika qonunlari asosida modellashtiradigan Yevropa oʻrta muddatli ob-havo prognozlari markazi (ECMWF) ning anʻanaviy modelidan aniqroq prognoz beradi. Batafsil — TechCrunch maqolasida.
