Bloomberg Intelligenceʻning katta tahlilchisi Robert Lea 2026-yil 5-oktabrda eʻlon qilgan hisobotida AQSh sunʻiy intellekt kompaniyalarining Xitoy raqobatchilariga nisbatan koʻrsatkichlar boʻyicha ustunligi soʻnggi oylarda keskin qisqarib, tarixdagi eng past darajaga tushganini yozdi. Hisobotga koʻra, buning sababi — DeepSeek kabi Xitoy laboratoriyalarining kuchayib borishi va ularning modellari AQShning eng yaxshi modellariga deyarli yetib olgani. Dushanba kuni chiqqan hisobotni The Business Times va The Edge Singapore nashrlari ham shu kuni yoritdi.
Raqamlar: 15 foizdan 3 foizgacha
Sentabrda DeepSeek V4.1 Flash modeli chiqqach, eng yaxshi Xitoy modellari AQSh raqiblaridan benchmark ballarida atigi 3 foiz ortda qolmoqda. Bu farq may oyida taxminan 9 foiz, 2026-yil boshida esa 15 foiz edi. Yaʻni, yil boshidan beri AQSh va Xitoy modellari oʻrtasidagi farq besh baravarga, maydan sentabrgacha boʻlgan toʻrt oyda esa uch baravarga qisqardi.
Hisobot muallifi Lea bu yaxshilanish Xitoy kompaniyalarining bozor ulushini yanada oshirishiga ishora qilishini taʻkidladi. Benchmark ballaridagi farqning qisqarishi faqat texnik koʻrsatkich emas — u ikki mamlakat modellari oʻrtasidagi amaliy farqning ham yoʻqolib borayotganini bildiradi.
DeepSeek V4.1 Flash: LiveBenchʻda oltinchi oʻrin
DeepSeek V4.1 Flash sentabr oyida LiveBench reytingida oltinchi oʻrinni egalladi. Bu — startap 2025-yilda R1 reasoning modeli bilan maydonga chiqqanidan beri Xitoy modelining eng yuqori natijasi. LiveBench modellarni savollar, jumboqlar va topshiriqlarga berilgan javoblar asosida baholaydi — bu jarayon inson IQʻsini oʻlchashga oʻxshatiladi.
"Top Chinese models lag their US rivals by just 3% on benchmark scores following the September release of DeepSeek's V4.1 Flash, down from about 9% in May and 15% earlier in 2026." — Bloomberg Intelligence, 2026-yil 5-oktabr hisoboti.
Oltinchi oʻrin DeepSeekʻni global reytingning yuqori qismiga olib chiqdi va Xitoy laboratoriyasi R1 bilan boshlagan yoʻlning davom etayotganini koʻrsatdi. V4.1 Flashʻning chiqishi aynan shu davrda benchmark farqining 9 foizdan 3 foizgacha tushishiga toʻgʻridan-toʻgʻri hissa qoʻshdi.
Yuksalish sababi: ekspertiza va mahalliy apparatga moslashuv
Lea fikricha, Xitoyning yuksalishi ikki omilga borib taqaladi: AI sohasidagi chuqurlashib borayotgan ekspertiza va tadqiqotchilarning modellarni mahalliy apparatga optimallashtira olishi. Bu ikki omil birlashganda Xitoy laboratoriyalari kamroq resurs bilan AQSh raqiblariga yaqin natija beradigan modellar yaratmoqda.
Mahalliy apparatga moslashuv qobiliyati alohida ahamiyatga ega: bu degani, Xitoy tadqiqotchilari oʻz modellarini mamlakat ichida mavjud uskunalarda samarali ishlaydigan qilib sozlay oladi. Hisobot bu yondashuvning natijasi sifatida Xitoy modellarining benchmark ballaridagi barqaror oʻsishini koʻrsatadi.
Aishunos avvalroq DeepSeekʻning Huawei Ascend chiplari uchun dasturlash vositalari haqida yozgan edi — bu mahalliy apparatga moslashuv tendensiyasining amaliy koʻrinishlaridan biri.
Eksport cheklovlari savol ostida
Hisobotda aytilishicha, Xitoyning yutuqlari AQShning Nvidia chiplari kabi texnologiyalarga qoʻyilgan eksport cheklovlarining naqadar foydali ekanini savol ostiga qoʻyadi. Ushbu cheklovlar Xitoyning AIʻdagi yutuqlarini cheklash va Huawei kabi kompaniyalarning oʻz muqobil yechimlarini yaratishiga toʻsqinlik qilish maqsadida joriy qilingan edi.
Agar Xitoy laboratoriyalari mahalliy apparatda AQSh modellariga deyarli teng natija bera olsa, cheklovlar oʻz maqsadiga erishayotgani shubha ostida qoladi. Hisobot aynan shu bahsni kuchaytiradi: Lea Xitoyning koʻtarilishi eksport cheklovlari samaradorligiga oid savollarni koʻtarganini qayd etdi. The Business Times nashrining izohicha, bu cheklovlar dastlab Xitoy AI yutuqlarini sekinlatish uchun moʻljallangan edi — ammo benchmark raqamlari buning aksi yoʻnalishida harakat qilmoqda.
Trillion dollarlik baholashlar fonida
Hisobotda taʻkidlanishicha, Xitoyning rivojlanishi AQShning AI sohasidagi texnologik ustunligi uzoq muddat saqlanib qolishiga boʻlgan shubhani kuchaytiradi. Lea Xitoyning yutuqlari AQSh texnologik ustunligining uzoq muddatli barqarorligiga nisbatan shubhani yanada kuchaytirganini yozdi.
Ayni paytda Anthropic va OpenAI aksiyalar bozorida debyut qilish arafasida trln dollarlik baholashlarga intilmoqda va oʻz imkoniyatlarining ustunligini taʻkidlamoqda. Shu bilan birga, arzonroq Xitoy modellari foydalanuvchilar soni boʻyicha AQSh raqiblari bilan oradagi farqni yopmoqda. Hisobotga koʻra, bu ikki jarayon bir vaqtda kechmoqda: bir tomonda AQSh gigantlarining yuqori baholashlar sari harakati, ikkinchi tomonda Xitoy modellarining arzonligi hisobiga foydalanuvchilarni jalb qilishi.
Hisobot yakunida Lea AQSh va Xitoy — ikki superdavlat — iqtisodiy unumdorlik, harbiy yetakchilik va global taʻsir kuchini belgilaydigan texnologiyada ustunlik uchun kurashayotganini yozdi.
