SoftBank Group 2026-yil 1-oktabrda (Yaponiya vaqti bilan) OpenAI Group PBCʻga 30 milliard dollarlik qoʻshimcha sarmoya dasturining uchinchi va soʻnggi 10 milliard dollarlik tranzini amalga oshirdi. Toʻlov SoftBank Vision Fund 2 orqali bajarildi — bu haqda kompaniya oʻzining rasmiy press-relizida maʼlum qildi. Shu tariqa joriy yilning 27-fevralida eʼlon qilingan dastur toʻliq yakunlandi va SoftBankning OpenAIʻdagi jami sarmoyasi 64,6 milliard dollarga yetdi; kompaniyaning ulushi taxminan 13% ga baholanmoqda.
Dastur qanday tuzilgan edi
30 milliard dollarlik majburiyat uchta teng qismga boʻlingan edi: har biri 10 milliard dollardan iborat tranzlar 2026-yil 1-aprel, 1-iyul va 1-oktabr sanalariga rejalashtirilgan edi. Birinchi ikki tranzdan soʻng 1-oktabrdagi yakuniy toʻlov dastur jadvalini toʻliq yopdi — sarmoya kiritish rejasi belgilangan muddatlarda, uzilishsiz bajarildi.
Butun dastur 730 milliard dollarlik pre-money baholash asosida narxlandi — yaʼni sarmoya shartlari OpenAI 730 milliard dollarga baholanganda belgilangan. Bu — SoftBankning olgan imtiyozli aksiyalarining narxi dastur eʼlon qilingan paytdagi baholashga qulflanganini anglatadi.
SoftBank Group 2026-yil 1-oktabrda Vision Fund 2 orqali OpenAI Group PBCʻga uchinchi va soʻnggi 10 milliard dollarlik tranzini amalga oshirib, 27-fevralda eʼlon qilingan 30 milliard dollarlik qoʻshimcha sarmoya dasturini yakunladi. — SoftBank Group rasmiy press-relizi, 2026-10-01
Dastur doirasida olingan qimmatli qogʻozlar — imtiyozli aksiyalar (preferred shares). Ular boshlangʻich ommaviy taklif (IPO) yoki unga bogʻliq listing amalga oshirilganda avtomatik ravishda OpenAIʻning oddiy aksiyalariga aylanadi. Yaʼni SoftBankning ushbu sarmoyasi kompaniya birja listingiga chiqqan taqdirda oddiy aksiyadorlik ulushiga aylanishi koʻzda tutilgan.
Soʻnggi tranz yakunlangach, SoftBankning OpenAIʻdagi jami sarmoyasi 64,6 milliard dollarga yetdi. Kompaniyaning AI kompaniyasidagi egalik ulushi taxminan 13% ga baholanmoqda.
Pul qayerdan keldi: obligatsiyalar va kredit liniyasi
Soʻnggi 10 milliard dollarlik tranz xorijiy valyutada chiqarilgan katta obligatsiyalar (senior notes) sotuvidan tushgan mablagʻ hisobiga moliyalashtirildi. Obligatsiyalar shartlari 2026-yil 24-sentabrda belgilangan edi — yakuniy toʻlovdan bir hafta avval.
Reuters agentligining yozishicha, SoftBank ushbu chiqarilish orqali 11,1 milliard dollar yigʻdi. Bu — OpenAIʻga tikilgan garovni moliyalashtirish maqsadida oʻtkazilgan, global miqyosdagi eng yirik high-yield korporativ obligatsiya savdosi sifatida qayd etildi. Yigʻilgan 11,1 milliard dollar yakuniy tranzning 10 milliardlik hajmidan oshib ketdi.
Shu bilan birga SoftBank 2026-yil 30-sentabrdan kuchga kirgan holda 2026-yil mart oyida imzolangan 40 milliard dollarlik koʻprik kredit liniyasining (bridge facility) qolgan 10 milliard dollarlik chizilmagan qismini bekor qildi. Kredit liniyasi dastlab mart oyida, dastur eʼlon qilinishi bilan bir davrda 40 milliard dollar hajmda ochilgan edi. 30-sentabrdan kuchga kirgan bekor qilishdan soʻng liniya boʻyicha endi na qarz qoldigʻi, na chizilmagan majburiyat qolgan — yaʼni liniya toʻliq yopilgan.
Kengroq manzara: OpenAIʻning 2026-yilgi moliyalashtirishi
Reuters maʼlumotlariga koʻra, 2026-yil boshida OpenAI jami 122 milliard dollarlik sarmoya majburiyatlarini jalb qilgan; bunda kompaniya 852 milliard dollarga baholangan. Fevral raundining uchta asosiy ishtirokchisi quyidagilar boʻlgan: Amazon — 50 milliard dollar, Nvidia — 30 milliard dollar va SoftBank — 30 milliard dollar.
Demak, SoftBankning hozir yakunlangan 30 milliardlik dasturi aynan shu fevral raundidagi majburiyatining amalga oshirilishi hisoblanadi: kompaniya fevralda olgan majburiyatini aprel, iyul va oktabr tranzlari orqali uch bosqichda bajardi va endi bu majburiyat toʻliq yopildi.
Nima uchun muhim
Bitim ikki jihatdan diqqatga sazovor. Birinchidan, miqyos: 64,6 milliard dollarlik jami sarmoya va taxminan 13% lik ulush SoftBankni OpenAIʻning eng yirik tashqi investorlaridan biriga aylantiradi. Ikkinchidan, moliyalashtirish usuli: kapital bozorlari orqali AI sarmoyasini moliyalashtirishning shu paytgacha eng yirik namunalaridan biri — 11,1 milliard dollarlik obligatsiya chiqarilishi — aynan ushbu bitimga yoʻnaltirildi. Imtiyozli aksiyalarning IPOʻda avtomatik aylanishi mexanizmi esa sarmoyaning yakuniy maqsadi kompaniyaning ommaviy bozorga chiqishi bilan bogʻliqligini koʻrsatadi.
Shuningdek, tranzlarning belgilangan jadval boʻyicha — 1-aprel, 1-iyul va 1-oktabr — uzilishsiz bajarilishi dasturning reja asosida amalga oshirilganini koʻrsatadi; obligatsiya chiqarilishi va kredit liniyasining yopilishi esa moliyalashtirish manbalari toʻliq tartibga solinganidan dalolat beradi.
Oʻzbekiston konteksti
Fact packʻda Oʻzbekistonga toʻgʻridan-toʻgʻri aloqador fakt keltirilmagan. Sarmoya OpenAIʻning global rivojlanishiga qaratilgani bois uning bevosita taʼsiri kompaniya faoliyat yuritayotgan asosiy bozorlarda kuzatiladi. OpenAIʻning moliyaviy mustahkamlanishi uning global xizmatlari barqarorligiga taʼsir qiladi — bu xizmatlardan foydalanadigan barcha hududlar uchun ahamiyatli omil.
