1,8 milliard dollarlik majburiyat
Chan Zuckerberg Biohub, AQSh Energetika vazirligi (DOE), Sogʻliqni saqlash milliy institutlari (NIH) va yangi sarmoya hamkorlari 2026-yil 7-oktabrda biologiya uchun bashorat qiluvchi sunʻiy intellekt (SI) modellariga moʻljallangan ochiq maʻlumotlar toʻplamlari (dataset) qurishga 1,8 milliard dollarlik umumiy majburiyat eʻlon qildi. Majburiyat mablagʻ, maʻlumot, hisoblash quvvati va oʻlchov texnologiyalari shaklida ifodalanadi. Reuters xabariga koʻra, tashabbusning maqsadi — biologik jarayonlarni aniq bashorat qiluvchi SI modellarini ochiq datasetlar asosida qurish. Loyihada davlat idoralari, ilmiy tashkilot va yirik texnologiya kompaniyalari birgalikda ishtirok etadi.
Majburiyatning toʻrt yoʻnalishi — mablagʻ, maʻlumot, hisoblash quvvati va oʻlchov texnologiyalari — maʻlumot yigʻishdan tortib modellarni oʻqitishgacha boʻlgan toʻliq zanjirni qamrab oladi; har bir ishtirokchi oʻz ixtisosligiga mos hissa qoʻshadi.
Davlat ulushi: DOE va NIH
DOE Genesis Mission dasturi doirasida besh yil davomida laboratoriya oʻlchovlari, modellashtirish va hisoblash ishlariga 500 million dollardan ortiq mablagʻ yoʻnaltiradi. NIH oldingi federal mablagʻlar hisobiga — 500 million dollardan ortiq — yaratilgan datasetlarni muvofiqlashtiradi; Biohub bu datasetlarni SI treningi uchun standartlashtiradi. Shu tariqa DOE yangi oʻlchovlar va hisoblash quvvatini taʻminlaydi, NIH mavjud federal datasetlarning bir-biriga mos kelishini nazorat qiladi, Biohub esa ularni SI modellarini oʻqitishga yaroqli yagona formatga keltiradi. Biohub bayonotida davlat idoralari va tashkilot oʻrtasidagi bu hamkorlik ochiq datasetlar ekotizimini barpo etishga qaratilgani qayd etilgan.
NIH muvofiqlashtiradigan datasetlar oldingi federal dasturlar doirasida 500 million dollardan ortiq mablagʻ hisobiga yaratilgan — demak, yangi majburiyat mavjud ilmiy merosni SI talablariga moslashtirishni ham oʻz ichiga oladi. DOE laboratoriya oʻlchovlari orqali yangi biologik maʻlumotlar hosil qiladi; modellashtirish va hisoblash quvvati esa bu maʻlumotlarni SI treningiga tayyorlashda ishlatiladi. Besh yillik muddat dasturga uzoq muddatli oʻlchov kampaniyalarini rejalashtirish imkonini beradi.
Texnologiya kompaniyalarining hissasi
Google DeepMind, Isomorphic Labs va Meta Virtual Biology Initiative tashabbusiga 300 million dollar ajratadi. NVIDIA hisoblash infratuzilmasi, dasturiy taʻminot va texnik ekspertiza bilan hissa qoʻshadi. Kompaniyalarning moliyaviy va texnik hissasi davlat mablagʻlari hamda Biohub resurslari bilan birlashib, 1,8 milliard dollarlik umumiy majburiyatni tashkil qiladi. 300 million dollarlik hissa aynan Virtual Biology Initiative tashabbusi doirasida amalga oshiriladi.
NVIDIAning hissasi bevosita pul shaklida emas: kompaniya hisoblash infratuzilmasi, dasturiy taʻminot va texnik ekspertiza taqdim etadi — bu katta hajmdagi biologik datasetlarni qayta ishlash va modellarni oʻqitish uchun zarur komponentlar. Shu tariqa xususiy sektor tashabbusga ham moliyaviy sarmoya, ham texnik imkoniyatlar bilan kirib kelmoqda: 300 million dollar toʻgʻridan-toʻgʻri mablagʻ, NVIDIA hissasi esa infratuzilma va ekspertiza shaklida.
Apreldagi 500 million dollarlik zamin
Yangi tashabbus Biohubning 2026-yil apreldagi 500 million dollarlik sarmoyasiga tayanadi: bu mablagʻning 400 million dollari krio-elektron tomografiya kabi oʻlchov texnologiyalarini rivojlantirishga, 100 million dollari esa tashqi tadqiqot loyihalariga yoʻnaltirilgan. Oʻlchov texnologiyalari yangi datasetlar uchun zarur boʻlgan yuqori sifatli biologik maʻlumotlarni toʻplaydi — aynan shu maʻlumotlar keyinchalik SI modellarini oʻqitishda ishlatiladi.
Tashqi tadqiqotlarga ajratilgan 100 million dollar Biohubdan tashqaridagi ilmiy guruhlarning oʻlchov texnologiyalari bilan bogʻliq loyihalarini qoʻllab-quvvatlashga moʻljallangan. Bu taqsimot tashabbusning asosiy eʻtibori maʻlumot sifatiga qaratilganini koʻrsatadi: aniq bashorat qiluvchi modellar uchun birinchi navbatda yuqori sifatli oʻlchovlar zarur.
Muddatlar va ochiqlik shartlari
Biohubning fan rahbari Alex Rives Reutersga bergan izohida loyiha muddatlarini ochiqladi. Uning aytishicha, birinchi dataset taxminan bir yilda tayyor boʻladi, aniq bashorat qiluvchi modellar esa besh yilda yaratiladi — bu oʻn yilliklarni talab qiladigan tadqiqot jarayonini siqadi. Rivesning baholashicha, ochiq datasetlar va kuchli hisoblash quvvatining birlashishi anʻanaviy usullarda oʻn yilliklar ketadigan natijalarni besh yilga siqish imkonini beradi.
Maʻlumotlarning ochiqligi boʻyicha shartlar ham belgilangan: tijoriy homiylar oʻz hissasi asosida yaratilgan maʻlumotlar toʻliq ochiq boʻlgunga qadar embargo muddati oladi; davlat mablagʻi hisobida bajarilgan ishlarda esa hech qanday cheklov qoʻyilmaydi.
«Birinchi dataset taxminan bir yilda tayyor boʻladi, aniq bashorat qiluvchi modellar esa besh yilda yaratiladi — bu oʻn yilliklarni talab qiladigan jarayonni siqadi. Tijoriy homiylar maʻlumotlar ochiq boʻlgunga qadar embargo muddati oladi, davlat mablagʻi hisobidagi ishlarda esa cheklov yoʻq», — dedi Biohubning fan rahbari Alex Rives.
