Bankrotlik arizasi: kompaniya sotuvga qoʻyildi
Character.AI 2026-yil 12-oktabr, dushanba kuni eʻlon qilingan press-reliz va blog posti orqali AQSHda Chapter 11 bankrotlikdan himoyalanish uchun ariza berganini rasman maʻlum qildi. Qaror kompaniya va uning aktivlarini sotish jarayonini osonlashtirish maqsadida qabul qilingan. Bu — generativ sunʻiy intellekt bumining eng erta va eng taniqli startaplaridan birining taqdiridagi muhim burilish nuqtasi. Voqea haqida dastlab The Verge xabar berdi.
Chapter 11 tartibi kompaniyaga sud nazorati ostida qarzlarini qayta tuzish va aktivlarini tartibli sotish imkonini beradi. Character.AI holatida bu jarayon toʻgʻridan-toʻgʻri savdoga yoʻnaltirilgan: kompaniya oʻz aktivlari uchun xaridor izlamoqda va jarayon yakuniga qadar faoliyatini davom ettirishni rejalashtirmoqda. Kompaniya rahbariyati sud nazoratidagi savdoni barcha manfaatdor tomonlar uchun qiymatni saqlab qolishning eng yaxshi yoʻli deb hisoblamoqda. Chapter 11 tartibi boʻyicha ariza AQSH sudiga topshiriladi va kompaniya sud nazorati ostida faoliyatini davom ettiradi. Bu tartib toʻliq tugatishdan farq qiladi: maqsad kompaniyani yopish emas, balki uning aktivlarini eng yuqori qiymatda sotish yoki qarzlarni qayta tuzishdir. Character.AI aynan shu yoʻlni tanladi — savdo jarayoni orqali aktivlar uchun eng yaxshi narxni topish.
Nima uchun Chapter 11 tanlandi
Bankrotlik toʻgʻrisidagi qonunchilikda Chapter 11 — kompaniyani saqlab qolishga yoki uning aktivlarini tartibli sotishga qaratilgan tartib. U Chapter 7 dagi toʻliq tugatishdan farqli oʻlaroq, kompaniyaga sud himoyasi ostida faoliyat yuritish imkonini beradi.
Character.AI aynan shu mexanizmni tanlagani bejiz emas: bosh direktor Kolin Adamsning soʻzlariga koʻra, kengash sud nazoratidagi savdo jarayoni barcha manfaatdor tomonlar uchun qiymatni maksimal darajaga koʻtarishning eng yaxshi imkoniyati degan xulosaga kelgan. Yaʻni kompaniya aktivlarini shoshilinch sotish oʻrniga, sud nazoratida ochiq va raqobatbardosh savdo oʻtkazish orqali yuqori narxga erishishni maqsad qilgan.
Bunday jarayonlarda sud kreditorlar manfaatlarini ham himoya qiladi: savdodan tushgan mablagʻlar qonunda belgilangan tartibda taqsimlanadi. Shuning uchun ham kompaniya 50 mln dan 100 mln dollargacha baholangan aktiv va majburiyatlari haqidagi maʻlumotlarni sudga ochiq taqdim etgan.
Character.AI nima bilan mashhur
Character.AI generativ sunʻiy intellekt bumining ilk muvaffaqiyatli startaplaridan biri sifatida tanilgan. Kompaniya foydalanuvchilarga chat va rol oʻynash botlarini yaratish imkonini beruvchi platformani ishlab chiqadi va bir paytlar sunʻiy intellekt sohasidagi eng tez oʻsayotgan isteʻmolchi mahsulotlaridan biri boʻlgan.
Millionlab foydalanuvchilar turli personajlar bilan suhbatlashish, oʻz botlarini yaratish va ularni boshqalar bilan ulashish uchun platformadan foydalangan. Kompaniya shu davrda yangilanishlar va yangi mahsulotlar chiqarishda davom etgan boʻlsa-da, soʻnggi oylarda chatbotlar xavfsizligi boʻyicha koʻpayib borayotgan jamoatchilik tanqidi va sud daʻvolari bilan yuzlashdi. Aynan shu bosim kuchayib borishi fonida kengash bankrotlik tartibi orqali savdo oʻtkazish qaroriga keldi.
Disney 20 mln dollarlik yetakchi xaridor
Bitimning eng diqqatga sazovor tomoni — Disney ishtiroki. Koʻngilochar gigant Character.AI aktivlarining bir qismi uchun 20 mln dollarlik boshlangʻich — "stalking-horse" — xaridor boʻlishga rozi boʻldi. Bu atama bankrotlik savdolarida qoʻllanadi va boshlangʻich narxni belgilaydigan, keyingi ishtirokchilar uchun asos yaratadigan yetakchi taklifni anglatadi. Bunday xaridor odatda savdo jarayonining shaffof va raqobatbardosh oʻtishini taʻminlash uchun jalb qilinadi.
Kelishuv shartlariga koʻra, bitim ayrim intellektual mulk obyektlarining litsenziyasini oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, Disney aniq nomlanmagan intellektual mulkka noeksklyuziv litsenziya oladi hamda Character.AIʻdan ishga olgan sobiq xodimlari ishtirokida oʻtish davri uchun qoʻllab-quvvatlash xizmatlarini koʻrsatadi. Yaʻni Disney nafaqat aktivlarning bir qismini oladi, balki ularni oʻz tizimiga koʻchirish jarayonida ham ishtirok etadi. Bitim tafsilotlarini Reuters ham tasdiqladi.
20 mln dollarlik boshlangʻich taklif savdo jarayonining pastki chegarasini belgilaydi: boshqa xaridorlar yuqori narx taklif qilishlari mumkin, ammo jarayon shu summadan boshlanadi. Savdo 2026-yil noyabr oxiri yoki dekabr boshida yakunlanishi kutilmoqda. "Stalking-horse" xaridor savdo jarayonida muhim rol oʻynaydi: uning taklifi boshqa ishtirokchilar uchun boshlangʻich nuqta boʻlib xizmat qiladi va aktivlarning "arzon ketishi"ning oldini oladi. Agar yuqori taklif kelib tushmasa, bitim Disney bilan 20 mln dollarga amalga oshadi.
Moliyaviy manzara: aktivlar va majburiyatlar 50–100 mln dollar
Sudga topshirilgan hujjatlarga koʻra, AQSHda roʻyxatdan oʻtgan Character Technologies taxminiy aktivlari va majburiyatlarini 50 mln dollardan 100 mln dollargacha baholagan. Bu raqamlar kompaniya moliyaviy ahvolining koʻlamini koʻrsatadi: aktivlar ham, qarzlar ham oʻnlab million dollarlar bilan oʻlchanadi.
Baholash oraligʻi keng — 50 mln dan 100 mln dollargacha — bu bankrotlik arizalarida odatiy holat boʻlib, aktivlarning aniq qiymati savdo jarayonida belgilanadi. Disneyʻning 20 mln dollarlik taklifi aktivlarning faqat bir qismiga tegishli ekanini hisobga olganda, kompaniyaning umumiy qiymati boʻyicha yakuniy xulosa chiqarish uchun savdo natijalarini kutish kerak. Hozircha maʻlum boʻlgan yagona aniq raqam — yetakchi xaridorning boshlangʻich taklifi. Shuni taʻkidlash kerakki, bu baho kompaniyaning bozor qiymati emas — bu sud hujjatlaridagi rasmiy deklaratsiya. Aktivlarning haqiqiy qiymati savdo jarayonida, xaridorlar takliflari asosida aniqlanadi. Disneyʻning taklifi esa faqat aktivlarning bir qismiga tegishli boʻlgani uchun, qolgan aktivlar boʻyicha alohida bitimlar tuzilishi mumkin.
Rahbariyat almashinuvi: sobiq bosh direktor Disneyʻga oʻtdi
Ariza topshirilishidan biroz oldin Disney Character.AI sobiq bosh direktori Karandeep Anandni oʻzining texnologiyalar boʻyicha direktori (CTO) lavozimiga ishga oldi. Anand startapga bir yildan sal koʻproq vaqt rahbarlik qilgan edi. Disney uning texnik jamoasidan yana bir qator aʻzolar ham yaqin orada qoʻshilishini kutmoqda.
Bu kadrlar harakati Disneyʻning Character.AI aktivlariga qiziqishini tushuntiruvchi omillardan biri sifatida koʻrilmoqda: kompaniya nafaqat texnologiyalarni, balki ularni yaratgan mutaxassislarni ham oʻz safiga qoʻshmoqda. Sobiq xodimlarning oʻtish davri qoʻllab-quvvatlashida ishtirok etishi haqidagi kelishuv ham aynan shu jarayonning bir qismi. Anandning Disneyʻga oʻtishi texnologik gigantlarning sunʻiy intellekt sohasidagi kadrlar uchun kurashining navbatdagi misoli. Bir yildan sal koʻproq davom etgan uning Character.AI dagi faoliyati davrida kompaniya bir nechta mahsulot yangilanishlarini chiqargan edi.
Hozirgi bosh direktor Kolin Adams kengash qarorini shunday izohladi:
"Kengash sud nazoratidagi savdo jarayoni barcha manfaatdor tomonlar uchun qiymatni maksimal darajaga koʻtarishning eng yaxshi imkoniyati degan xulosaga keldi", — dedi Kolin Adams.
Uning soʻzlariga koʻra, tanlangan yoʻl kompaniya qiymatini saqlab qolish va barcha manfaatdor tomonlar manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan.
Disney bilan avvalgi nizo
Qizigʻi shundaki, Disney ilgari Character.AIʻga nisbatan keskin eʻtiroz bildirgan. Koʻngilochar gigant startap oʻz brendiga zarar yetkazgani va mashhur qahramonlarining ruxsatsiz chatbotlari orqali intellektual mulkini ekspluatatsiya qilganidan shikoyat qilgan, jumladan rasmiy "cease-and-desist" — faoliyatni toʻxtatishni talab qiluvchi — xatlar yuborgan.
Endi esa oʻsha Disney aktivlarning bir qismini sotib olish jarayonida yetakchi xaridor sifatida maydonga chiqmoqda. Bu holat ikki kompaniya oʻrtasidagi munosabatlarning keskin oʻzgarishini koʻrsatadi: huquqiy nizodan — toʻgʻridan-toʻgʻri bitimgacha. Bitim doirasida Disney oladigan noeksklyuziv litsenziya aynan oʻsha intellektual mulk masalalarini yangi asosda tartibga solishi mumkin. Huquqiy nizodan bitimga oʻtish amaliyotda kam uchraydigan holat emas: kompaniyalar avval intellektual mulk huquqlarini himoya qilish uchun sudga murojaat qiladi, keyin esa oʻsha texnologiyalarni litsenziyalash yoki sotib olish yoʻli bilan hamkorlikka oʻtadi. Disneyʻning noeksklyuziv litsenziya olishi ham shu mantiqqa mos keladi.
Tarix: Googleʻning 2 mlrd dollarlik kadrlar yollashi
Bu Character.AI boshidan kechirayotgan birinchi kadrlar inqirozi emas. 2024-yilda Google kompaniya xodimlarining katta qismini oʻz safiga qoʻshish uchun 2 mlrd dollardan ortiq mablagʻ sarflagan — ularning orasida asoschilar Noam Shazeer va Daniel De Freitas ham boʻlgan.
Shunday yirik kadrlar yoʻqotishiga qaramay, startap oʻshanda oyoqda qolishga muvaffaq boʻlgan: yangi rahbarlar tayinlangan, mahsulot yangilanishlari chiqqan va platforma faoliyati davom etgan. Endi esa kompaniya ikkinchi marta jiddiy kadrlar oqimi bilan yuzlashmoqda — bu safar Disney sobiq bosh direktor va texnik jamoa aʻzolarini oʻziga jalb qilmoqda. Farqi shundaki, bu safar kadrlar ketishi bankrotlik va aktivlar savdosi bilan bir vaqtda kechmoqda. 2024-yildagi kelishuv sunʻiy intellekt sohasi tarixidagi eng yirik "kadrlar yollash" bitimlaridan biri sifatida qayd etilgan edi: Google 2 mlrd dollardan ortiq sarflab, startapning deyarli butun jamoasini, jumladan ikki asoschini oʻz safiga qoʻshgan. Character.AI oʻshanda yangi rahbarlar bilan faoliyatini tiklagan boʻlsa-da, bu safar vaziyat murakkabroq — kadrlar ketishi bankrotlik jarayoni bilan bir vaqtda kechmoqda.
Foydalanuvchilar uchun bu nima degani
Hozirgi bosqichda oddiy foydalanuvchilar uchun hech narsa oʻzgarmaydi: Character.AI xizmatlarini, jumladan pullik obunalarni ishlatishda davom ettirishni rejalashtirmoqda. Platforma odatdagi tartibda ishlaydi va obuna toʻlovlari toʻxtatilgani haqida xabar berilmagan.
Biroq kompaniyaning oʻz ogohlantirishiga eʻtibor berish kerak: agar savdo jarayonida mos taklif kelib tushmasa, platforma yopiladi. Yaʻni foydalanuvchilar kamida noyabr oxiri — dekabr boshigacha xizmatdan foydalanishlari mumkin, undan keyingi taqdir esa savdo natijasiga bogʻliq. Yangi egasi aniqlangach, xizmat shartlari oʻzgarishi ham mumkin — bu haqda qoʻshimcha eʻlonlar kutilmoqda.
Keyingi qadamlar: noyabr oxiri — dekabr boshi
Savdo jarayoni 2026-yil noyabr oxiri yoki dekabr boshida yakunlanishi kutilmoqda. Character.AI bu oraliqda xizmatlarini, jumladan pullik obunalarni ishlatishda davom ettirishni rejalashtirmoqda — foydalanuvchilar hozircha platformadan odatdagidek foydalanishlari mumkin va obuna toʻlovlari toʻxtatilgani haqida xabar berilmagan.
Shu bilan birga kompaniya aniq ogohlantirish berdi: agar mos taklif kelib tushmasa, platforma yopiladi. Yaʻni dekabr boshiga kelib Character.AI taqdiri toʻliq hal boʻladi — yo aktivlar yangi egasiga oʻtadi, yoki xizmat toʻxtatiladi. Savdo jarayonining borishi sud hujjatlari orqali kuzatib boriladi va yangi xaridorlar paydo boʻlishi jarayon natijasini oʻzgartirishi mumkin. Savdo jarayoni ochiq oʻtadi: Disneyʻning 20 mln dollarlik boshlangʻich taklifidan yuqori narx taklif qiladigan boshqa xaridorlar ham ishtirok etishi mumkin. Yakuniy bitim sud tomonidan tasdiqlanishi kerak. Jarayon 2026-yil noyabr oxiri yoki dekabr boshida yakunlanishi kutilmoqda — shunda Character.AI aktivlarining yangi egalari rasman maʻlum boʻladi.
