Elvis Presley qoʻshiqlarining mualliflik huquqi egalari Anthropic kompaniyasini sudga berdi. Daʻvo arizasiga koʻra, kompaniya Presley asarlaridan ruxsatsiz foydalanib, ular yordamida Claude chatbotini oʻqitgan. Daʻvo 2026-yil 23-oktabrda Kaliforniya federal sudiga topshirildi, bu haqda 26-oktabrda Reuters va Bloomberg Law xabar berdi.
Daʻvo kim tomonidan va qayerda qoʻzgʻatildi
Daʻvogarlar safida Authentic Brands Group ham bor. Ular Presley qoʻshiqlar katalogining mualliflik huquqlariga egalik qiluvchi tashkilotlar guruhiga kiradi. Daʻvo AQSHning Kaliforniya Shimoliy okrugi federal sudiga topshirildi. Ishning rasmiy nomi — ABG EPE IP LLC v. Anthropic PBC, ish raqami — 5:26-cv-12473.
Presley mualliflik huquqi egalarini sudda Adams & Reese kompaniyasidan Richard Busch himoya qilmoqda. Reuters xabariga koʻra, daʻvogarlar sudga 23-oktabr, juma kuni murojaat qilgan. Daʻvo arizasida Anthropicʻning Presley matnlari va musiqiy asarlaridan foydalanishi mualliflik huquqlarini buzishi aytiladi.
Daʻvo arizasi bitta ijrochi yoki bitta qoʻshiq haqida emas. Hujjatda gap taxminan 274 ta himoyalangan asar haqida boradi. Daʻvogarlar fikricha, bu asarlarning matnlari va kompozitsiyalari kompaniya tomonidan ruxsatsiz ishlatilgan.
Daʻvo arizasi topshirilgan sana va xabar tarqalgan sana bir-biridan farq qiladi. Hujjat 23-oktabrda sudga topshirilgan, Reuters va Bloomberg Law esa bu haqda 26-oktabrda xabar bergan. Shu oraliqda kompaniya ham oʻz pozitsiyasini bildirgan. Ish raqami va sud nomi ochiq manbalarda aniq koʻrsatilgan, bu esa ishni kuzatishni osonlashtiradi.
Ayblovlar va talab qilinayotgan tovon
Bloomberg Lawʻga koʻra, daʻvo arizasida uchta asosiy ayblov keltirilgan. Birinchisi — mualliflik huquqlarining buzilishi. Ikkinchisi — raqamli kirish nazoratini chetlab oʻtish. Uchinchisi — himoyalangan asarlardan mualliflik huquqi haqidagi maʻlumotlarni olib tashlash.
Tovon summasi boʻyicha manbalar ikki raqamni keltiradi. Reutersʻga koʻra, daʻvogarlar qonunda belgilangan tovon sifatida 41,1 million dollar soʻragan. Bloomberg Lawʻga koʻra, daʻvogarlar Mualliflik huquqi toʻgʻrisidagi qonun va Raqamli mingyillik mualliflik huquqi toʻgʻrisidagi qonun (DMCA) asosida 48,6 million dollargacha tovon talab qilmoqda. Ikkala raqam ham sud hujjatlariga tayanib keltirilgan, yakuniy summani sud belgilaydi.
Daʻvo arizasida yana bir daʻvo ham bor. Unda aytilishicha, Anthropic avvalgi sud jarayonlaridan keyin filtrlar qoʻshgan boʻlsa-da, Claude modeli baribir qoʻshiqlarning litsenziyasiz qayta yozilgan variantlarini yaratmoqda. Bu daʻvo daʻvogarlarning pozitsiyasini kuchaytirish uchun keltirilgan, kompaniya esa daʻvolar bilan rozi emasligini bildirgan.
Shuni ham qayd etish kerakki, ikki manba keltirgan summa bir-birini inkor etmaydi. Reuters daʻvogarlar soʻragan qonunda belgilangan tovon miqdorini keltirgan, Bloomberg Law esa ikki qonun asosida talab qilinishi mumkin boʻlgan eng yuqori chegarani koʻrsatgan. Har ikki holatda ham gap sud jarayoni davomida aniqlanadigan talab haqida boradi, yakuniy qaror sudga tegishli.
Anthropicʻning javobi
Anthropic 26-oktabr, dushanba kuni daʻvolarga munosabat bildirdi. Kompaniya vakili Reutersʻga quyidagicha dedi:
"We disagree with the claims and intend to defend this case fully."
Yaʻni kompaniya daʻvolar bilan rozi emasligini va ishda oʻz pozitsiyasini toʻliq himoya qilish niyatida ekanligini maʻlum qildi. Reutersʻga koʻra, sud hujjatlarida Anthropicʻning vakili haqida maʻlumot hali keltirilmagan.
Kompaniya daʻvoga batafsil javob bermadi. Daʻvo arizasidagi filtrlar va qayta yozish haqidagi ayblovlar boʻyicha ham qoʻshimcha izoh berilmadi. Sud jarayoni dastlabki bosqichda turibdi, shuning uchun tomonlarning suddagi batafsil dalillari hali ochiq manbalarda eʻlon qilinmagan.
Kompaniya vakilining bayonoti qisqa boʻldi. Unda daʻvolar rad etilmagan tafsilotlar bilan emas, balki umumiy pozitsiya bilan ifodalangan. Kompaniya ishni toʻliq himoya qilish niyatida ekanini bildirgan, lekin daʻvo arizasidagi alohida ayblovlar boʻyicha batafsil javob bermagan. Bu bosqichda sud hujjatlarida kompaniya vakili koʻrsatilmagani ham Reuters xabarida qayd etilgan.
Avvalgi sud jarayonlari va kengroq bahs
Bu ish yakka holat emas. Reutersʻga koʻra, daʻvo mualliflik huquqi egalari tomonidan Anthropic, OpenAI va Meta Platformsʻga qarshi qoʻzgʻatilgan yirik sud jarayonlari toʻlqini qismidir. Bu ishlarning barchasi sunʻiy intellekt modellarini oʻqitishda himoyalangan asarlardan foydalanish masalasiga oid.
Anthropic avval ham shunday ishlar bilan toʻqnashgan. Oʻtgan yili kompaniya bir guruh mualliflar bilan kelishuvga erishdi. Kelishuv summasi 1,5 milliard dollar boʻlib, u rekord daraja sifatida qayd etildi. Sudya bu kelishuvni 2026-yil iyul oyida yakuniy tasdiqladi.
Bundan tashqari, Anthropicʻga qarshi Universal Music Group ham kirgan musiqa nashriyotlari guruhi alohida daʻvo qoʻzgʻatgan. Oʻsha ishda ham Claudeʻni oʻqitish uchun Beyonce, Rolling Stones va Beach Boys kabi ijrochilarning matnlaridan foydalanilgani aytiladi. Presley ishi shu zanjirning yangi boʻgʻini sifatida paydo boʻldi va sunʻiy intellekt kompaniyalari hamda mualliflik huquqi egalari oʻrtasidagi huquqiy bahsning davom etayotganini koʻrsatadi.
Avvalgi ishlar bilan taqqoslaganda Presley ishi musiqa sohasiga oid daʻvolar qatorini davom ettiradi. Universal Music Group ishtirokidagi ishda ham gap Claudeʻni oʻqitish uchun matnlardan foydalanish haqida borgan. Mualliflar bilan tuzilgan 1,5 milliard dollarlik kelishuv esa bunday bahslar qanday miqyosga yetishi mumkinligini koʻrsatadi. Presley ishi boʻyicha talab qilinayotgan summa oʻsha kelishuvdan ancha kichik, lekin daʻvo arizasida keltirilgan asarlar soni — taxminan 274 ta — ishning koʻlamini belgilaydi.
