Federal magistrat sudya Tomas Hikson 20-oktabr kuni Meta kompaniyasiga sunʻiy intellekt (SI) modellarini oʻqitish uchun BitTorrent orqali kitob yuklash toʻgʻrisidagi qarorlarni "qabul qilgan, vakolat bergan yoki tasdiqlagan" har bir shaxsni aniqlashni buyurdi. Buyruq yuklashni texnik jihatdan bajargan xodimlar doirasidan chiqadi: sud qarorni kim qabul qilganini ham soʻramoqda — jumladan, kitoblarni torrent tarmogʻi orqali boshqalarga tarqatish (seeding) toʻgʻrisida kim qaror chiqargani ham aniqlanishi kerak. Bu — SI kompaniyalariga qarshi mualliflik huquqi boʻyicha davom etayotgan sud jarayonlarida navbatdagi burilish nuqtasi.
Sud buyrugʻining mazmuni
Buyruqda ikki soya kutubxonasi — Annaʻs Archive va LibGen alohida nom bilan qayd etilgan. Nashriyotchi Entrepreneur Media suddan Metaʻni aynan shu "soya kutubxona maʻlumotlar toʻplamlari"ni BitTorrent orqali olish toʻgʻrisidagi qarorlarni qabul qilgan, vakolat bergan yoki tasdiqlagan barcha shaxslarni koʻrsatishga majburlashni soʻragan. Sudya Hikson bu soʻrovni qanoatlantirdi. Buyruq faqat ism-shariflar roʻyxati bilan cheklanmaydi: kompaniya qarorlar qanday sharoitda qabul qilinganini ham tushuntirishi, shuningdek SI treningida foydalanilmagan pirat nusxalar taqdiri boʻyicha savollarga ham javob berishi kerak. Yaʻni sud nafaqat "kim yuklagan", balki "kim ruxsat bergan" va "qolgan nusxalar qayerda" degan savollarga ham javob izlamoqda.
"Federal magistrat sudya Metaʻga soya kutubxonalaridan BitTorrent orqali kitob olish toʻgʻrisidagi qarorlarni "qabul qilgan, vakolat bergan yoki tasdiqlagan" har bir shaxsni aniqlashni buyurdi — yuklashni texnik jihatdan bajargan xodimlar doirasidan chiqib, kitoblarni torrent orqali boshqalarga tarqatish (seeding) toʻgʻrisida kim qaror chiqarganini ham aniqlash talab qilinmoqda." — Ars Technica
"Jamoaviy kelishuv" himoyasi ishlamadi
Meta oʻz himoyasida dastlabki ikki Llama modeli uchun kitob olishni hech kim "rasman" tasdiqlamaganini bildirdi. Kompaniya pozitsiyasiga koʻra, qarorlar jamoaviy kelishuv asosida, yagona qaror qabul qiluvchisiz qabul qilingan — demak, nomlanadigan aniq shaxs yoʻq. Sudya Hikson bunday tor talqinni rad etdi. Uning buyrugʻiga koʻra, Meta quyidagi savollarning barchasiga javob berishi shart: qarorni kim qabul qilgan, kim vakolat bergan, kim maʻqullagan (ratified), kim yoʻnaltirgan, kim ruxsat bergan yoki kim tasdiqlagan — va bular qanday sharoitda sodir boʻlgan. Bu formula kompaniyaning "hech kim rasmiy tasdiqlamagan" himoyasini amaliy jihatdan bekor qiladi: sud rasmiy imzo emas, amaldagi qaror zanjirini soʻramoqda. Shunday qilib, Meta ichidagi qarorlar tarixi ilk bor rasmiy sud hujjatida ochiqlanishi mumkin.
Toʻrtta yangi daʻvo va 1,5 mlrd dollarlik pretsedent
Sud buyrugʻidan bir kun oldin, 19-oktabr kuni Kaliforniya Shimoliy okrugi sudiga Metaʻga qarshi toʻrtta yangi bogʻliq copyright daʻvosi kiritildi: Reno v. Meta (3:26-cv-12131), Sheard v. Meta (3:26-cv-12126), Winspear v. Meta (3:26-cv-12100) va Older v. Meta (3:26-cv-12115). Bloomberg Law maʻlumotiga koʻra, daʻvolarda yuzlab mualliflar kompaniyani himoyalangan asarlarda SI modellarini noqonuniy oʻqitishda ayblamoqda. Bu ishlar eng qadimgi — Kadrey v. Meta ishi bilan bogʻliq. Kadrey ishi boʻyicha sud kitoblarda model oʻqitishni adolatli foydalanish (fair use) deb topgan edi, natijada BitTorrent orqali tarqatish (seeding) daʻvolari ishning yagona tirik qismi boʻlib qoldi. Sud jarayonlari ustida yana bir ogʻir pretsedent turibdi: Anthropicʻning Bartz ishi boʻyicha 1,5 mlrd dollarlik piratlik kelishuvi. Bu summa SI kompaniyalariga qarshi mualliflik huquqi nizolarida toʻlangan eng yirik kelishuvlardan biri sifatida baholanmoqda va Meta ishlarining moliyaviy xavfini oshiradi.
Nega aynan tarqatish masalasi hal qiluvchi
Huquqiy bahsning markazida ikki harakat orasidagi farq turibdi: kitoblarni torrent orqali yuklab olish va ularni oʻsha tarmoq orqali boshqalarga tarqatish. BitTorrent protokoli tabiatiga koʻra yuklovchi bir vaqtda tarqatuvchiga ham aylanadi — faylni olayotgan kompyuter uning qismlarini avtomatik ravishda boshqa ishtirokchilarga uzatadi. Sud kitoblarda SI oʻqitishni adolatli foydalanish deb tan olgan boʻlsa-da, bu himoya tarqatish harakatlariga tatbiq etilmagan. Aynan shu nuqta Meta uchun eng zaif joy: yuklab olishning oʻzi oqlangan boʻlsa ham, minglab kitoblarni torrent tarmogʻida qayta tarqatish alohida huquqbuzarlik sifatida koʻrilmoqda. Sudya Hiksonning buyrugʻi ham shu mantiqqa tayanadi — yuklashni boshqargan xodimlardan tashqari, kitoblarni boshqalarga tarqatish toʻgʻrisida qaror chiqarganlar ham aniqlanishi kerak. Kompaniya endi bu savollarga javob berishga majbur, javoblar esa SI sanoatida mualliflik huquqi boʻyicha keyingi sud amaliyotiga taʻsir qilishi mumkin.
Buyruq 20-oktabrda chiqarildi — toʻrtta yangi daʻvo kiritilganidan keyingi kun. Daʻvolar va sud buyrugʻi bir-birini kuchaytiradi: yangi daʻvolar treningning noqonuniyligini daʻvo qilsa, sudya buyrugʻi aynan tarqatish zanjiridagi masʻullarni aniqlashga qaratilgan. Ikkala yoʻnalish ham bitta savolga javob izlaydi — SI modellarini yaratishda mualliflik huquqi bilan himoyalangan asarlardan foydalanish chegarasi qayerda.
