Meta biznes mijozlari uchun moʻljallangan tijorat shartlarini yangiladi. 2026-yil 16-oktabrda The Verge va Ars Technica xabar qilishicha, yangi hujjat kompaniyaga yangilik nashrlarining veb-saytlari materiallaridan sunʻiy intellekt (SI) modellarini oʻqitishda bepul foydalanish imkonini berishi mumkin. Ars Technica bahosiga koʻra, bu qadam Metaʻga nashrlarga toʻlanadigan millionlab dollarlik SI litsenziya toʻlovlaridan qochish imkonini berishi mumkin.
Yangilangan shartlarda nima deyilgan
The Vergeʻning yozishicha, yangilangan tijorat shartlari Metaʻga yangilik nashrlarining veb-saytlari materiallaridan oʻzining SI modellarini bepul oʻqitish imkonini berishi mumkin. Hujjat biznes mijozlariga tatbiq etiladigan umumiy shartlar toʻplami boʻlib, The Verge xabarida aytilishicha, gap aynan yangilik nashrlarining veb-saytlariga tegishli bandlar haqida bormoqda — yaʻni shartlar umumiy boʻlsa-da, ularning taʻsiri birinchi navbatda nashrlarga tegishi mumkin.
"Meta yangilangan tijorat shartlari kompaniyaga yangilik nashrlarining veb-saytlari materiallaridan sunʻiy intellekt modellarini bepul oʻqitish imkonini berishi mumkin", — deb yozadi The Verge (manba).
Eʻtiborlisi shundaki, tijorat shartlari har bir mijoz bilan alohida muzokara qilinadigan hujjat emas — ular platformadan biznes sifatida foydalanadigan barcha mijozlarga bir xil tartibda tatbiq etiladi. Shuning uchun hujjatning bitta bandidagi oʻzgarish bir vaqtning oʻzida koʻplab kompaniyalarga taʻsir koʻrsatishi mumkin. Bunday talqin toʻgʻri boʻlib chiqsa, Meta alohida litsenziya shartnomalarisiz ham nashrlar kontentini oʻzining katta til modellarini oʻqitishda ishlatishi mumkin boʻladi.
Litsenziya toʻlovlari masalasi
Ars Technicaʻning xabar berishicha, Meta yangi, keng qamrovli tijorat shartlaridan yangilik nashrlariga SI litsenziyasi uchun toʻlanadigan millionlab dollarlik toʻlovlardan qochish uchun foydalanishi mumkin. Ars Technica yangi hujjatni keng qamrovli deb taʻriflagan va uni kompaniya uchun millionlab dollar tejalishiga olib kelishi mumkin boʻlgan qadam sifatida baholagan (manba).
Litsenziya toʻlovlari SI kompaniyalari uchun nashrlar kontentidan qonuniy foydalanishning asosiy yoʻllaridan biri boʻlib kelgan: kompaniya nashr bilan shartnoma tuzadi, kontentdan modellarni oʻqitishda foydalanadi va buning uchun haq toʻlaydi. Ars Technica xabariga koʻra, Meta endi shu toʻlovlardan qochish yoʻlini umumiy tijorat shartlaridan topgan boʻlishi mumkin — yaʻni har bir nashr bilan alohida muzokara oʻtkazmasdan, bitta hujjat orqali keng huquqqa ega boʻlish. Gap aynan SI litsenziya toʻlovlari haqida bormoqda — yaʻni nashrlar kontentini modellarni oʻqitishda ishlatish huquqi uchun toʻlanadigan haq haqida.
Dekabr kelishuvlari: boshqa yoʻl ham boʻlgan
Reuters xabariga koʻra, Meta 2025-yil dekabrda bir qancha yirik nashrlar bilan SI maʻlumotlari boʻyicha tijorat kelishuvlari tuzgan edi: USA Today, People Inc, CNN, Fox News, The Daily Caller, Washington Examiner va Le Monde. Kelishuvlar kompaniyaning SI chatbotiga nashrlar maqolalariga havolalar bilan birga real vaqt rejimidagi yangiliklarni koʻrsatish imkonini bergan — yaʻni foydalanuvchi soʻnggi yangiliklarni bevosita chatbot orqali, manbaga havola bilan olgan (manba). Reuters bu kelishuvlar haqida Axios xabariga tayanib yozgan edi.
Bu kelishuvlar Metaʻning nashrlar bilan munosabatida toʻlovli hamkorlik modeli ishlaganini koʻrsatadi: kompaniya kontent uchun haq toʻlagan, evaziga esa uning SI chatboti nashrlarning dolzarb materiallarini havolalari bilan foydalanuvchilarga yetkazgan. Yangi shartlar esa aynan shu modelga muqobil boʻlishi mumkin — toʻlovsiz foydalanish.
Demak, oradan bir yil oʻtib Meta xuddi shu nashrlar kontentidan foydalanish uchun endi alohida kelishuvlar oʻrniga umumiy tijorat shartlariga tayanishi mumkin — bu esa nashrlar bilan avvalgi hamkorlik modelidan keskin burilish boʻlishi mumkin.
Nashrlar va SI kompaniyalari oʻrtasidagi tortishuv kuchaymoqda
Kontentdan SI modellarini oʻqitishda foydalanish huquqi nashrlar bilan texnologiya kompaniyalari oʻrtasidagi eng keskin bahs mavzularidan biriga aylangan. Masalan, USA Today 2026-yil 9-oktabrda OpenAIʻni sunʻiy intellektni oʻqitishda mualliflik huquqini buzganlikda ayblab sudga bergan edi — bu voqea haqida saytimiz avval yozgan. Thomson Reuters ham ROSS Intelligence ustidan apellyatsiya sudida gʻalaba qozongan edi — bu SI oʻqitishda "fair use" boʻyicha birinchi yirik qarorlardan biri sifatida baholangan.
Shu fonda Metaʻning yangi qadami alohida eʻtibor tortmoqda: SI chatbotlar yangiliklarni qayerdan olishi va buning uchun kimga haq toʻlanishi masalasi endi alohida shartnomalar bilan emas, platformalarning bir tomonlama yangilagan umumiy shartlari orqali ham hal qilinishi mumkin. Bu kabi tortishuvlar fonida Metaʻning qadami nashrlar uchun muhim signal boʻlishi mumkin: agar platforma umumiy shartlar orqali kontentdan bepul foydalanish huquqini olsa, nashrlarning keyingi muzokaralardagi pozitsiyasi zaiflashishi mumkin.
