Meta yangilangan tijorat shartlari kuchga kirishini 2026-yil 20-noyabrga qoldirdi. Yangilanish dastlab 2026-yil 30-oktabrda kuchga kirishi belgilangan edi. Kompaniya kechiktirish qarorini 2026-yil 23-oktabrda eʼlon qildi. Qarorga nashriyotchilar va raqamli reklama beruvchilarning yangilanish yuzasidan bildirgan xavotirlari sabab boʻldi. Kechiktirish kuchga kirish sanasiga daxldor boʻlib, Meta eʼtirozlarni koʻrib chiqish uchun qoʻshimcha vaqt ajratishini bildirdi. Yangi sana avval belgilangan sananing oʻrnini bosadi: 30-oktabr oʻrniga endi 20-noyabr koʻrsatilgan. Kechiktirishning maqsadi sifatida xavotirlarni koʻrib chiqish aytilgan, yaʼni kompaniya yangilanish atrofidagi eʼtirozlarga javob berish uchun vaqt olmoqda.
Kechiktirish qarori
Meta vakili Daniel Roberts The Verge nashriga yangilanish 20-noyabrda kuchga kirishini bildirdi. Roberts bu muddat hamkorlar va manfaatdor tomonlarga nima oʻzgarayotgani va nima oʻzgarmayotgani haqida tushuntirish uchun qoʻshimcha vaqt berishini aytdi. Tushuntirish ikki tomonga qaratilgan: birinchidan, shartlarda nima oʻzgaradi, ikkinchidan, nima oʻzgarishsiz qoladi. Robertsning soʻzlariga koʻra, aynan shu tushuntirish uchun qoʻshimcha vaqt ajratilgan. Tushuntirishlar orasida Meta veb-kraulerlardan foydalanish tartibini oʻzgartirmayotgani ham bor. Boshqacha aytganda, kompaniya veb-kraulerlardan foydalanish boʻyicha yondashuvini oʻzgartirmasligini bildirmoqda. Kontent egalari robots.txt orqali oʻz xohishlarini bildirish imkonini saqlab qoladi. Bu imkoniyat tushuntirishning bir qismi sifatida tilga olingan: kontent egalari robots.txt vositasida oʻz xohishlarini signal sifatida bildirishi mumkin. Robertsning bayonoti kechiktirishning sababini ham ochib beradi: muddat hamkorlar va manfaatdor tomonlar bilan muloqot uchun uzaytirilgan. Hamkorlar va manfaatdor tomonlar uchun tushuntirish yangilanishning mohiyatini ochib berishi koʻzda tutilgan: nima oʻzgaradi va nima oʻzgarishsiz qoladi. Shu bois qoʻshimcha vaqt aynan tushuntirish ishiga ajratilgan. Kraulerlardan foydalanish va robots.txt imkoniyati tushuntirishning asosiy qismlaridan biri sifatida qayd etilgan.
Senator eʼtirozi
Amerika Qoʻshma Shtatlari senatori Marsha Blackburn yangilanish yuzasidan xavotir bildirdi. Blackburn yangilanish Meta kompaniyasiga Amerika ijodkorlari va biznesini ekspluatatsiya qilishga urinishni koʻrsatishini aytdi. Uning fikricha, yangilanish Meta kompaniyasiga Facebook va Instagram biznes hisoblari bilan bogʻliq saytlardan kontentni keng koʻlamda yigʻish vakolatini beradi. Eʼtirozning markazida vakolat koʻlami turibdi: Blackburn yangilanishni keng vakolat beruvchi hujjat sifatida baholadi. Gap aynan Facebook va Instagram biznes hisoblari bilan bogʻliq saytlardagi kontent haqida bormoqda.
Meta Amerika ijodkorlari va biznesini ekspluatatsiya qilishga urinmoqda — Senator Marsha Blackburn, Reuters orqali.
Blackburn avvalgi tahrirda sunʼiy intellektni oʻqitishga toʻgʻridan toʻgʻri ishora olib tashlanganini qayd etdi. Uning baholashicha, bu oʻzgarish yetarli boʻlmadi. Yaʼni toʻgʻridan toʻgʻri ishoraning olib tashlanishi Blackburn nazarida muammoni hal qilmadi. Yangi matn keng koʻlamli yigʻishni tasdiqlaydi va Meta kompaniyasiga toʻplangan kontent asosida oʻz biznes mahsulotlarini rivojlantirishga ruxsat beradi. Blackburnning eʼtirozi shu ikki nuqtaga tayanadi: birinchidan, yigʻish koʻlami kengligicha qolgan, ikkinchidan, toʻplangan kontentdan biznes mahsulotlarini rivojlantirish uchun foydalanishga ruxsat berilgan. Blackburn fikricha, kontentdan foydalanish chegaralari aniq belgilanmagan holda ijodkorlar intellektual mulki himoyasi kafolatlanmaydi.
Nashriyotchilar va regulyatorlar
Yevropa Ittifoqi va Buyuk Britaniya raqobat idoralari yangi tijorat shartlari yuzasidan shikoyatlar oldi. Shikoyatlarda nashriyotchilar va raqamli reklama beruvchilar yangilanish Meta kompaniyasiga ularning kontentidan sunʼiy intellekt xizmatlari uchun cheksiz foydalanish huquqini berishini bildirdi. Shikoyatlarning mazmuni foydalanish huquqining koʻlami bilan bogʻliq: shikoyatchilar yangilanish cheksiz foydalanish huquqini berishidan xavotirda. Shikoyatlar ikki hududning raqobat idoralariga kelib tushgan: Yevropa Ittifoqi va Buyuk Britaniya. Shikoyatchilar ikki guruhdan iborat: nashriyotchilar va raqamli reklama beruvchilar. Ularning daʼvosi shundan iboratki, yangilanish Meta kompaniyasiga ularning kontentidan sunʼiy intellekt xizmatlari uchun foydalanish huquqini cheksiz beradi. Meta bu daʼvolarni rad etdi. Kompaniya shikoyatlarda bildirilgan daʼvolarni qabul qilmadi va ularni rad etganini bildirdi. Yangi tijorat shartlari atrofidagi shikoyatlar aynan shu hujjatga oid: shikoyatchilar hujjatning kontentdan foydalanish boʻyicha qoidalaridan xavotir bildirmoqda. Shikoyatlarning qabul qiluvchisi raqobat idoralari boʻldi, yaʼni murojaatlar raqobat sohasidagi vakolatli idoralarga yoʻllangan.
Meta izohi
Meta yangilangan shartlar faqat reklama va biznes mahsulotlariga taalluqli ekanini bildirdi. Kompaniya yangilanishning qoʻllanish doirasini shu tarzda chegaraladi: shartlar reklama va biznes mahsulotlariga oid. Kompaniya veb-kraulerlardan foydalanish tartibini oʻzgartirmayotgani haqida maʼlum qildi. Bu bayonot kraulerlardan foydalanish boʻyicha oʻzgarish boʻlmasligini anglatadi. Kontent egalari robots.txt orqali oʻz xohishlarini bildirishda davom etishi mumkin. Robots.txt imkoniyati saqlanib qoladi: kontent egalari bu vosita orqali oʻz xohishlarini bildirishda davom etadi. Meta izohi uch nuqtani oʻz ichiga oladi: shartlarning qoʻllanish doirasi, kraulerlardan foydalanish tartibining oʻzgarishsiz qolishi va robots.txt imkoniyatining saqlanishi. Shu tariqa Meta izohi yangilanishning doirasi va kraulerlardan foydalanish boʻyicha pozitsiyasini belgilab beradi: shartlar reklama va biznes mahsulotlari bilan cheklanadi, kraulerlardan foydalanish tartibi oʻzgarmaydi, robots.txt orqali xohishni bildirish imkoniyati esa saqlanadi.
Mavzuning oldingi bosqichlari
Sayt arxividagi oldingi bosqichlar: Meta kontentni skanerlashga ruxsat berishi mumkin boʻlgan band va nashriyotchilar Metani Yevropa va Britaniya regulyatorlariga shikoyat qildi. Oldingi bosqichlar shu ikki arxiv maqolasida yoritilgan: birinchisi kontentni skanerlashga ruxsat berishi mumkin boʻlgan band haqida, ikkinchisi nashriyotchilarning Yevropa va Britaniya regulyatorlariga shikoyati haqida. Birlamchi manbalar: Reuters xabari hamda The Verge xabari.
