Raqamli reklama beruvchilar va nashriyotchilar 22-oktyabr, payshanba kuni Yevropa Ittifoqi va Buyuk Britaniya regulyatorlaridan Metaʻning 30-oktyabrdan kuchga kiradigan yangi tijorat shartlarini toʻxtatishni soʻradi. Ularning daʻvosicha, yangi shartlar Metaʻga ularning kontentini oʻz sunʻiy intellekt (SI) xizmatlari uchun cheksiz ishlatish huquqini beradi.

Rasmiy shikoyat raqamli reklama beruvchilar va nashriyotchilarni birlashtirgan Movement for an Open Web advokatsiya guruhi tomonidan topshirildi. Guruh Yevropa Komissiyasi va Buyuk Britaniyaning Competition and Markets Authority (CMA) idorasiga murojaat qilib, yangi shartlar kuchga kirgunga qadar oraliq choralar (interim measures) koʻrishni soʻradi.

Shikoyat 30-oktyabr sanasiga — yangi shartlar kuchga kirishiga sakkiz kun qolganda topshirildi. Guruh regulyatorlardan yakuniy qaror chiqqunga qadar shartlarning kuchga kirishini vaqtincha toʻxtatib turishni soʻramoqda.

Shikoyat mazmuni

Guruh hammuassisi Tim Cowen Metaʻning yangi shartlarini ochiqdan-ochiq raqobatga zid deb atadi:

"Metaʻning yangi shartlari aniq raqobatga zid. Koʻp bizneslar amalda Meta xizmatlaridan foydalanishdan boshqa iloji yoʻq, ushbu shartlar esa ularni raqamli kontent huquqlaridan opt-out imkoniyatisiz voz kechishga majbur qiladi", — dedi Tim Cowen, Movement for an Open Web hammuassisi.

Shikoyatning asosiy argumenti shundan iborat: koʻplab bizneslar oʻz faoliyatida Meta xizmatlariga qaram va ularda bu xizmatlardan voz kechishning amaliy imkoni yoʻq. Bunday vaziyatda yangi shartlar ularni oʻz raqamli kontentiga boʻlgan huquqlarini kompaniyaga topshirishga majbur qiladi, bunda opt-out — shartlardan chiqish mexanizmi koʻzda tutilmagan.

Bu shikoyat yolgʻiz emas. Reutersʻning xabar berishicha, oʻtgan hafta European Publishers Council ham shunga oʻxshash eʻtiroz bilan chiqqan edi, shu haftaning boshida esa Germaniyaning Digital Publishers and Newspaper Publishers Association (BDZV) hamda Association of the Free Press (MVFP) tashkilotlari Metaʻning yangi shartlariga qarshi chiqdi.

Metaʻning javobi

Meta shikoyatdagi daʻvolar bilan rozi emasligini bildirdi. Kompaniya vakilining soʻzlariga koʻra, birlashtirilgan crawling shartlari faqat Metaʻning reklama va biznes mahsulotlariga taalluqli boʻlib, bu holat shartlarning oʻzida aniqlashtirilgan. Vakilning taʻkidlashicha, bu shartlar Metaʻning veb-crawlerʻlaridan qanday foydalanishini oʻzgartirmaydi.

Metaʻning talqiniga koʻra, bahsli bandlar umumiy veb-kontentga emas, aynan biznes mijozlari bilan ishlash doirasiga tegishli — kompaniya shartlar matnida bu chegara aniq koʻrsatilganini taʻkidlamoqda.

Kompaniya, shuningdek, kontent egalari oʻz saytlarini crawlingʻdan himoya qilish uchun robots.txt standartidan foydalanishi mumkinligini eslatdi. Meta vakili bu masala yangilik saytlarini scraping qilish haqida emasligini alohida qayd etdi: "this is not about scraping news sites".

Regulyatorlar nima qilmoqda

Britaniyaning Competition and Markets Authority idorasi chorshanba kuni Meta bilan uchrashib, yangi biznes shartlari boʻyicha qoʻshimcha maʻlumot olganini maʻlum qildi. CMA hozirda kompaniya bilan zudlik bilan muzokaralar olib bormoqda va keyingi qadamlarini koʻrib chiqmoqda.

Yevropa Komissiyasi izoh soʻrovlariga darhol javob bermadi. Shikoyat ikkala yurisdiksiyada ham oraliq choralarni soʻragani bois, 30-oktyabr — yangi shartlar kuchga kiradigan sana yaqinlashmoqda.

30-oktyabr: nima uchun shoshilinch

Yangi tijorat shartlari 30-oktyabrdan kuchga kiradi — shikoyat aynan shu sanaga sakkiz kun qolganda topshirildi. Movement for an Open Web regulyatorlardan yakuniy qaror chiqqunga qadar shartlarning kuchga kirishini vaqtincha toʻxtatib turishni soʻramoqda.

Oraliq choralar — raqobat huquqidagi favqulodda mexanizm boʻlib, u yakuniy tekshiruv tugagunga qadar bahsli amaliyotning kuchga kirishini toʻxtatib turadi. Guruh fikricha, shartlar kuchga kirgach, bizneslar oʻz kontent huquqlaridan allaqachon voz kechgan boʻladi va keyinchalik chiqariladigan qaror kech qoladi.

Shu sababli shikoyat ikkala yurisdiksiyada — Yevropa Komissiyasi va Britaniya CMA oldida bir vaqtda koʻtarilgan.

Shartlar foni: ziddiyat qaerdan boshlangan

Hozirgi ziddiyat Metaʻning 16-oktyabrda tijorat shartlariga kiritgan oʻzgartirishlaridan boshlangan. Oʻshanda kompaniya oʻz mahsulotlari bilan bogʻliq kontentni SI xizmatlari uchun ishlatishga imkon beruvchi bandlarni qoʻshgan edi — bu yangilik saytimizda ham yoritilgan.

Nashriyotchilarning tanqididan soʻng, 18-oktyabrda Meta shartlardan yangilik saytlarida SI modellarini erkin oʻqitish mumkinligini anglatuvchi tilni olib tashladi (batafsil bu yerda). Biroq The Vergeʻning xabar berishicha, huquqshunoslar bu oʻzgarishlarni yetarli emas deb hisoblaydi: shartlarda qolgan "mahsulot yoki xizmatlaringiz bilan bogʻliq" degan ibora hali ham scrapingʻga yoʻl ochishi mumkin.

Shuningdek, The Vergeʻning yozishicha, Meta biznes shartlariga yangilik saytlarida SI modellarini erkin oʻqitish mumkinligini anglatuvchi tilni olib tashladi, biroq huquqshunoslarning baholashicha, bu oʻzgarishlar xavotirlarni bartaraf etishga yetarli emas.

Shunday qilib, soʻnggi bir hafta ichida voqea uch bosqichdan oʻtdi: 16-oktyabrda shartlar yangilandi, 18-oktyabrda Meta tanqid ostidagi tilni olib tashladi, 22-oktyabrda esa nashriyotchilar va reklama beruvchilar regulyatorlarga rasmiy shikoyat bilan chiqdi. Asosiy manba: Reuters