Microsoft prezidenti Bred Smit sunʻiy intellektni (SI) global miqyosda shoshilinch tartibga solishga chaqirdi. 2026-yil 12-oktabr, dushanba kuni chop etilgan BBC Big Boss Interview podkastidagi suhbatda u yangi SI ishlanmalarini mustaqil baholovchilar tekshira oladigan global xavfsizlik qoidalari toʻplami zarurligini taʻkidladi. Uning soʻzlariga koʻra, SI hozirgi kunda sut kabi oddiy mahsulotlarga qoʻyiladigan xavfsizlik talablaridan ham kamroq talablar ostida faoliyat yuritmoqda. Bu haqda Reuters xabar berdi. Smit — Microsoft kompaniyasi prezidenti; uning intervyusi BBCʻning Big Boss Interview suhbatlar turkumida dushanba kuni eʻlon qilindi.
Mustaqil baholash — asosiy taklif
Smitning intervyudagi muhim takliflaridan biri — yangi SI ishlanmalarini mustaqil baholovchilar tekshira olishi kerakligi. Bu degani, xavfsizlik bahosi mahsulotni yaratgan kompaniyaning ichki jarayoni boʻlib qolmaydi: baholash tashqi ekspertlar tomonidan, kompaniyadan mustaqil ravishda oʻtkaziladi. Smit bunday tartibni global qoidalar toʻplamining ajralmas qismi deb hisoblaydi. Mustaqil tekshiruv, jabrlanuvchini xabardor qilish, «favqulodda tormoz» va «hodisa hisobotlari» talablari bilan birga yagona global tizimni tashkil etishi koʻzda tutilgan.
Smit taklif qilayotgan global qoidalar
Smit zarur deb hisoblagan global xavfsizlik qoidalari toʻplami uchta asosiy majburiy talab atrofida quriladi. Birinchi talab shaffoflikka oid: agar tizim yovuz SI agenti tomonidan buzilsa, jabrlanuvchi — yaʻni tizimi buzilgan tomon — bu haqda rasmiy xabardor qilinishi shart. Ikkinchi talab xavfsizlik mexanizmiga oid: har bir SI tizimida «favqulodda tormoz» boʻlishi lozim — bu nazoratdan chiqqan yoki xavfli harakat qilayotgan jarayonni zudlik bilan toʻxtatish imkonini beruvchi mexanizm. Uchinchi talab hisobot berishga oid: kompaniyalar roʻy bergan xavfli holatlar yuzasidan «hodisa hisobotlari» yozishga qonuniy majbur boʻladi, yaʻni har bir jiddiy hodisa hujjatlashtirilishi shart.
Smit intervyuda SIʻni bir vaqtning oʻzida ham «vosita», ham «qurol» deb taʻrifladi. Uning qoʻshimcha qilishicha, yangi SI ishlanmalarini mustaqil baholovchilar tekshira olishi kerak — xavfsizlik bahosi ishlab chiquvchi kompaniyaning oʻziga emas, tashqi va xolis ekspertlarga topshirilishi lozim. Bunday tartibda baholash natijasi ishlab chiquvchining tijoriy manfaatlaridan xoli boʻladi va global qoidalar toʻplamining ajralmas qismiga aylanadi.
«Sutga qaraganda kamroq talab» taqqoslashi
Smit oʻz chaqirigʻini keskin taqqoslash bilan asosladi: uning aytishicha, SI hozirgi kunda sut kabi oddiy mahsulotlarga qoʻyiladigan xavfsizlik talablaridan ham kamroq talablar ostida ishlamoqda. Bu taqqoslash orqali u texnologiyaning jiddiyligi bilan unga qoʻyilgan nazorat darajasi oʻrtasidagi farqqa eʻtibor qaratdi. Smitning ogohlantirishicha, «vosita» hamda «qurol» sifatida taʻriflangan bunday texnologiyaga qoʻyilgan talablar kundalik isteʻmol mahsulotlariga qoʻyilgan talablardan past darajada qolmoqda.
"Microsoft prezidenti Bred Smitning ogohlantirishicha, sunʻiy intellekt hozirgi kunda sutga qoʻyiladigan xavfsizlik talablaridan ham kamroq talab ostida qolmoqda." — Reuters
Oq uy vaʻdasiga baho
Smit, shuningdek, Oq uyning auditorlik boʻyicha «axloqan majburiy» vaʻdasiga baho berdi. U bu tashabbusni oldinga tashlangan qadam deb atadi, biroq uni «yetarli emas» deb hisoblashini aytdi. Smit vaʻdani ijobiy baholagan boʻlsa-da, uni toʻliq yechim deb hisoblamaydi. Uning pozitsiyasiga koʻra, ixtiyoriy majburiyatlarning oʻzi kifoya qilmaydi — global miqyosda qonuniy kuchga ega qoidalar joriy etilishi zarur.
Britaniyaning roli
Smitning aytishicha, Britaniya SIʻni tartibga solishda yetakchilik qilish uchun yaxshi joylashgan. Bunga asos sifatida u mamlakatning SI xavfsizligi institutini (AI Security Institute) koʻrsatdi. Reutersʻga bergan bayonotida Britaniya SI vaziri Kanishka Narayan agar hozirgi ixtiyoriy tizim yetarli boʻlmay chiqsa, hukumat rivojlangan modellarni tartibga solishni koʻrib chiqishini maʻlum qildi. Vazirning bu bayonoti Smit intervyusi bilan bir kunda — 2026-yil 12-oktabrda eʻlon qilindi. Narayanning soʻzlariga koʻra, hukumat avval ixtiyoriy tizimning natijasini kuzatadi: agar u yetarli boʻlmay chiqsa, rivojlangan modellarni tartibga solish masalasi kun tartibiga qoʻyiladi. Shu tariqa, bir kunda ham texnologiya gigantining rahbari, ham Britaniya hukumati vakili SIʻni tartibga solish masalasida oʻz pozitsiyasini ochiqladi.
Intervyu haqida
Big Boss Interview — BBCʻning yirik kompaniyalar rahbarlari bilan suhbatlar turkumi. Smit ishtirokidagi son 2026-yil 12-oktabr, dushanba kuni BBC tomonidan nashr etildi; intervyu mazmuni haqida mustaqil ravishda TechDefused ham xabar berdi. Podkast sonida Smit SI xavfsizligi boʻyicha oʻz qarashlarini batafsil bayon qildi. Shunday qilib, Smitning chaqirigʻi bir kunda ikki mustaqil manbada — Reuters va TechDefused materiallarida yoritildi.
