OpenAI, Anthropic va Nvidia 2026-yilning uchinchi choragida federal lobbichilikka har biri oʻz tarixidagi eng katta mablagʻni sarfladi. Bu haqda 22-oktabrda eʻlon qilingan yangi oshkor qilish hisobotlarida maʻlum qilindi. Uchala kompaniya ham Vashingtonda sunʻiy intellekt (SI) sohasini tartibga soluvchi yangi qoidalar muhokamasi kuchaygan bir paytda lobbichilik xarajatlarini rekord darajaga koʻtardi.

Federal lobbichilik — bu kompaniyalarning Kongress aʻzolari, Oq uy xodimlari va federal idoralar vakillari bilan rasmiy uchrashuvlar, murojaatlar va siyosat boʻyicha maslahatlashuvlar orqali oʻz pozitsiyasini ilgari surish faoliyati. AQSH qonunchiligiga koʻra, bunday faoliyat bilan shugʻullanuvchi barcha tashkilotlar xarajatlarini har chorakda ochiq hisobotda koʻrsatishi shart.

Rekord raqamlar

Hisobotlarga koʻra, Nvidia 2026-yil III choragida federal lobbichilikka taxminan 2,2 million dollar sarfladi — bu kompaniya uchun choraklik rekord. Anthropic xarajatlari taxminan 2,1 million dollarni, OpenAI xarajatlari esa taxminan 1,5 million dollarni tashkil etdi; ikkala kompaniya uchun ham bu koʻrsatkichlar avvalgi barcha choraklardagidan yuqori boʻldi.

Shunday qilib, uchala SI sohasi yetakchisi bir vaqtda oʻz rekordlarini yangiladi. Raqamlar orasida Nvidia eng yuqori koʻrsatkichga ega — uning xarajatlari Anthropicʻnikidan taxminan 100 ming dollar, OpenAIʻnikidan esa 700 ming dollar koʻp. Uchala kompaniyaning jami choraklik xarajatlari 5,8 million dollarga yaqinlashdi.

Hisobotlardagi raqamlar “taxminan” deb koʻrsatilgan — bu lobbichilik xarajatlari hisobotlarida summalar yaxlitlangan holda eʻlon qilinishi bilan bogʻliq. Shunga qaramay, har uchala kompaniya uchun ham oldingi choraklardagi eng yuqori koʻrsatkichlar oshib ketilgani aniq qayd etilgan.

Rekordlarning bir vaqtda oʻrnatilishi tasodif emas: hisobotlar topshirilgan davrda Vashingtonda SI sohasiga oid qonunchilik tashabbuslari faol muhokama qilinayotgan edi. Kompaniyalar har biri alohida-alohida, lekin bir xil yoʻnalishda — yangi talablar shakllanayotgan paytda oʻz pozitsiyasini eshittirish maqsadida xarajatlarni oshirgan.

Qoidalar muhokamasi fonida

Topshirilgan hujjatlar kompaniyalarning Kongress, Oq uy va federal idoralar bilan olib borgan ishlarini qayd etadi. Qonunchilar ayni paytda SI ishlab chiquvchilari va ular foydalanadigan chiplarga qoʻyiladigan talablarni oʻzgartirishi mumkin boʻlgan yangi qoidalarni koʻrib chiqmoqda. Aynan shu muhokamalar lobbichilik faolligining keskin oʻsishiga sabab boʻlayotgan asosiy omil sifatida koʻrsatilmoqda.

“OpenAI, Anthropic va Nvidia har biri 2026-yil III choragida federal lobbichilikka avvalgi har qanday chorakdagidan koʻp sarfladi — bu yangi topshirilgan oshkor qilish hisobotlaridan maʻlum.” — The Verge

Qoidalar ikki yoʻnalishni qamrab olishi kutilmoqda: birinchidan, SI ishlab chiquvchilarining oʻziga qoʻyiladigan talablar; ikkinchidan, ular foydalanadigan chiplarga oid cheklovlar va talablar. Ikkinchi yoʻnalish bevosita Nvidia biznesiga taalluqli — kompaniya SI chiplari bozorining yetakchisi sifatida apparat taʻminotiga oid har qanday yangi talabdan bevosita taʻsirlanadi.

Kompaniyalar qoidalar muhokamasida oʻz manfaatlarini himoya qilish uchun qonunchilar va ijro hokimiyati idoralari bilan bevosita ishlayotganini hisobotlar orqali rasman qayd etmoqda. Bu jarayon har chorakda ochiq eʻlon qilinadigan hujjatlar bilan kuzatib boriladi.

Hisobotlar qanday topshiriladi

Choraklik lobbichilik faoliyati hisobotlarini roʻyxatdan oʻtgan lobbistlar topshiradi. AQSH Senati Ochiq yozuvlar boshqarmasi (Office of Public Records) bu hisobotlarni Lobbichilikni oshkor qilish toʻgʻrisidagi qonun (Lobbying Disclosure Act) asosida jamoatchilik tekshiruvi uchun saqlaydi. Shu sababli uchala kompaniyaning xarajatlari haqidagi raqamlar ochiq manbalarda mustaqil tekshirish uchun mavjud.

Qonunga koʻra, lobbichilik faoliyati bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar har chorakda qaysi masalalar boʻyicha, qaysi davlat organlari bilan ishlagani va buning uchun qancha mablagʻ sarflagani toʻgʻrisida hisobot beradi. Joriy hisobotlar 2026-yilning iyul–sentabr oylaridagi faoliyatni qamrab oladi. Shunday qilib, iyul–sentabr oylaridagi faoliyatni aks ettiruvchi bu ochiq hujjatlar orqali jamoatchilik har bir kompaniyaning Vashingtondagi lobbichilik xarajatlarini mustaqil tekshirishi va choraklar kesimida taqqoslashi mumkin.

Hisobotlar ochiq eʻlon qilinishi kuzatuvchilarga kompaniyalar qaysi davlat organlari — Kongress, Oq uy yoki federal idoralar — bilan ishlayotgani va qaysi masalalar kun tartibida turganini kuzatish imkonini beradi. Bu shaffoflik tizimi lobbichilik xarajatlarining oʻsish sabablarini ham tahlil qilishga yordam beradi.

Hisobotlar choraklik tartibda topshirilgani sababli, kompaniyalarning 2026-yil IV choragidagi (oktabr–dekabr) lobbichilik xarajatlari haqidagi maʻlumotlar keyingi hisobotlar davrida eʻlon qilinadi. Agar Vashingtondagi qoidalar muhokamasi davom etsa, xarajatlar dinamikasi SI sohasining siyosiy faolligi oʻsib borayotganini koʻrsatuvchi navbatdagi koʻrsatkich boʻladi.

Batafsil: The Verge, AQSH Senati — Lobbichilikni oshkor qilish hisobotlari.