Stokholmdagi Flox Intelligence startapi yovvoyi hayvonlarni poyezd yoʻllari, aeroportlar va avtomobil yoʻllaridan uzoq tutuvchi sunʻiy intellekt qurilmalari bilan 2026-yil 13-oktabrda San-Fransiskoda boshlangan TechCrunch Disrupt 2026 doirasidagi Startup Battlefield 200 tanlovining finaliga chiqdi. Kompaniya asoschilaridan biri Sara Nozkova TechCrunch nashriga bergan intervyusida qurilmalarning hozir Shimoliy Amerika, Yevropa va Avstraliyada 150 ga yaqin nuqtada — aerodromlar, avtomobil va temir yoʻl yoʻlaklari, milliy bogʻlar hamda boshqa obʻektlarda ishlayotganini aytdi. Shu bilan birga kompaniya $10 mln lik Series A sarmoya raundini ochganini maʻlum qildi.
Qurilma qanday ishlaydi
Flox 2020-yilda Stokholmdagi KTH Qirollik texnologiya institutining SI laboratoriyasidan ajralib chiqqan. Uning asosiy mahsuloti — batareyada ishlaydigan, ustun yoki daraxtlarga oʻrnatiladigan edge qurilma: barcha hisob-kitoblar bulutga uzatilmasdan, qurilmaning oʻzida bajariladi.
Ishlash tartibi quyidagicha: harakat sensori yaqin atrofda harakat sezsa, qurilma uygʻonadi va kamera ishga tushadi. Qurilmaga oʻrnatilgan model kadrdagi hayvonning turini va xatti-harakatini aniqlaydi, soʻng shu turga mos qaytaruvchi tovush chiqaradi. Kompaniya maʻlumotlariga koʻra, tizim har bir uchrashuvdan oʻrganadi va javoblarini ataylab xilma-xil qiladi — shunda hayvonlar bir xil signalga koʻnikib, unga eʻtibor bermay qoʻymaydi.
Kompaniya qurilmalarni bir martalik toʻlov evaziga sotadi, birinchi yildan keyin esa dasturiy taʻminot va SI obunasi uchun yillik haq oladi. Shuningdek, Flox mijozlarga qurilmalar qayerda joylashgani va joylarda nimalar boʻlayotganini koʻrsatadigan dasturiy platforma taklif qiladi; platforma tartibga solish talablariga javob beradigan hisobotlar tuzadi va bioxilma-xillik monitoringida ham ishlatiladi. Uzoq muddatli maqsad — dasturiy taʻminotni ochiq havoda ishlaydigan mashinalar — poyezdlar, avtomobillar va dronlarga koʻchirish.
Nozkova transport va avtonom transport vositalari sohasida 13 yil ishlagan; uning aytishicha, yoʻllar va boshqa nazorat qilinadigan muhitlarda harakatlanish uchun qurilgan tizimlar tabiat aralashishi bilanoq tez ishdan chiqadi. Qurilmalar aerodromlar va aeroport perimetrlari, avtomobil va temir yoʻl yoʻlaklari — ayniqsa yovvoyi tabiat yoʻlaklari boʻylab toʻsiq uchlari va kesishmalar — milliy bogʻlar, qishloq xoʻjaligi yerlari, shahar hududlari, konlar hamda elektr podstansiyalari kabi muhim infratuzilma obʻektlarida joylashtirilgan.
Alstom bilan sinovlar
Poyezd ishlab chiqaruvchi Alstom Floxʻning OEM hamkori: kompaniya Flox dasturiy taʻminotini poyezdlar kabi transport vositalariga oʻrnatish uchun yillik toʻlov toʻlaydi.
Alstomʻning 2026-yil 11-maydagi press-relizida aytilishicha, ikki kompaniya Shvetsiya temir yoʻllari boʻylab yovvoyi hayvonlarni aniqlovchi va qaytaruvchi SI texnologiyasining keng koʻlamli dala sinovlarini oʻtkazmoqda. Dastlabki sinovlar tizim bugʻu, yelik, tulki va yovvoyi choʻchqa kabi hayvonlarni yuqori aniqlik bilan tani olganini koʻrsatgan. Sinovlar Tag i Bergslagen mintaqaviy poyezd boshqarmasi va VR operatori bilan birgalikda bir nechta Shvetsiya temir yoʻl liniyalarida, Shvetsiya innovatsiyalar agentligi Vinnova koʻmagida oʻtkazilmoqda.
Sarmoya va kengayish rejalari
Hozirgacha kompaniya pre-seed va seed bosqichlarida jami $5 mln atrofida sarmoya olgan; seed raundga Unconventional Ventures va Tilia Impact Ventures boshchilik qilgan, GENIUS NY, Norrsken, Satgana va farishta investorlar ham qatnashgan. Endi kompaniya $10 mln lik Series A raundini ochmoqda — mablagʻ asosan qurilmalar sonini 150 tadan bir necha mingtaga yetkazishga va tizimni hozirgi yovvoyi tabiat doirasidan tashqariga kengaytirishga yoʻnaltiriladi. Nozkovaʻning aytishicha, kompaniya 2026-yilni $1,5 mln atrofidagi daromad bilan yakunlashni moʻljallamoqda.
Bozorda raqobat ham bor: Robin Radarʻning Scarecrow tizimi qushlarni tarqatish uchun turga xos ogohlantiruvchi tovushlardan foydalanadi va faoliyatni qayd etadi, iCHASE esa qushlarni kompyuter koʻrishi bilan aniqlab, ularga harakatlanuvchi lazer yoʻnaltiradi. Nozkovaʻning soʻzlariga koʻra, Floxʻning ustunligi — tizimning qamrovi kengligi va dalada toʻplangan maʻlumotlar: aynan shu maʻlumotlar bugʻu yoki grizzly ayigʻini xavfsiz harakatlantirishga nima majbur qilishini koʻrsatadi.
"Jismoniy SI zavoddan chiqib, tartibsiz, jonli ochiq tabiatga qadam qoʻymoqda, — dedi Nozkova. — Tashqarida ishlaydigan har bir mashina tabiatni tushunishi kerak boʻladi".
Muammo miqyosi
Yovvoyi hayvonlar bilan toʻqnashuv global muammo. AQSh Fuqarolik aviatsiyasi boshqarmasi (FAA) hisob-kitobiga koʻra, 1990–2025-yillarda bunday toʻqnashuvlar mamlakat fuqarolik aviatsiyasiga yiliga oʻrtacha $272 mln zarar yetkazgan. Fransiyada SNCF temir yoʻl operatori maʻlumotlariga koʻra, adashgan hayvonlar yiliga 8 mingdan ortiq poyezd harakatiga taʻsir qiladi va kechikishlarning asosiy besh sababidan biridir; faqat Bretan mintaqasida 2023-yilda 120 ta poyezd hayvonlarni urib ketgan, bu 660 ta reysning buzilishiga va 15 ming daqiqadan ortiq kechikishga olib kelgan.
Floxʻning yaqin rejasi — $10 mln lik Series A hisobiga qurilmalar sonini bir necha mingtaga yetkazish va texnologiyani yovvoyi tabiat doirasidan tashqariga, jumladan qishloq xoʻjaligi yerlari va muhim infratuzilma obʻektlariga kengaytirish. Kompaniya 2026-yilni $1,5 mln daromad bilan yakunlashni moʻljallamoqda.
