AQSH federal sudyasi OpenAI bosh direktori Sem Altmanga qarshi singlisi Ann Altman tomonidan 2025-yil yanvarida qoʻzgʻatilgan fuqarolik daʻvosini 2026-yil 20-oktabrda bekor qildi. Missuri sharqiy okrugi sudyasi Zakari Blouston qarorni "with prejudice" tartibida chiqardi — bu ishning xuddi shu asoslar bilan qayta koʻrib chiqilishi mumkin emasligini anglatadi. Qarorga koʻra, bekor qilishga sabab Ann Altmanning sud tayinlagan mustaqil tibbiy tekshiruvga uch marta kelmagani boʻlgan.
Qaror 2026-yil 20-oktabr, seshanba kuni eʻlon qilingan. Sudya ishni bekor qilish qarori daʻvoning mohiyati boʻyicha qabul qilinmaganini, balki dalillarni oshkor qilish tartibining "qasddan" buzilgani uchun jazo sifatida qoʻllanganini qayd etdi. Sem Altman daʻvodagi ayblovlarni boshidan beri rad etib keladi. Reuters xabariga koʻra, Ann Altmanning advokatlari nashr paytida izoh soʻroviga javob bermagan.
Sud qarorining tafsilotlari
Sud hujjatlariga koʻra, Ann Altman mustaqil tibbiy tekshiruvdan oʻtish majburiyati haqida bir necha bor ogohlantirilgan, biroq belgilangan uchta uchrashuvning birortasiga ham kelmagan. Sudyaning bahosiga koʻra, bu harakatlar dalillarni oshkor qilish tartibining qasddan buzilishi hisoblanadi va shuning uchun eng qattiq jazo — ishni bekor qilish chorasi qoʻllangan.
Missuri sharqiy okrugi federal sudyasi Zakari Blouston Ann Altmanning OpenAI bosh direktori Sem Altmanga qarshi daʻvosini "with prejudice" — yaʻni qayta koʻrib chiqish imkonisiz — bekor qildi, chunki u sud tayinlagan mustaqil tibbiy tekshiruvga uch marta kelmagan.
AQSH federal sud amaliyotida tomonlardan biri sud tayinlagan mustaqil tibbiy tekshiruvdan oʻtishga majbur qilinishi mumkin — ayniqsa daʻvo sogʻliq holatiga oid masalalarni oʻz ichiga olganda. Bunday tekshiruv natijalari sudga taqdim etiladi va ish boʻyicha dalil sifatida koʻrib chiqiladi. Sud buyrugʻiga rioya qilmaslik dalillarni oshkor qilish qoidalarini buzish deb baholanadi; sud bunday holatda jarimadan tortib ishning toʻliq bekor qilinishigacha boʻlgan jazolarni qoʻllash huquqiga ega. Bu safar sudya aynan eng qattiq chorani tanlagan.
"With prejudice" huquqiy atamasi ishning xuddi shu asoslar bilan qayta qoʻzgʻatilishi mumkin emasligini bildiradi. Bu tartib sudning daʻvodagi ayblovlarning toʻgʻri yoki notoʻgʻriligi haqidagi xulosasi emas — u jarayon qoidalarini buzganlik uchun yakuniy chora sifatida qoʻllanadi.
Daʻvo tarixi va tomonlarning pozitsiyasi
Daʻvo arizasi 2025-yil yanvarida berilgan. Hujjatlarda 1997-yildan 2006-yilgacha boʻlgan davrda takroriy jinsiy zoʻravonlik holatlari daʻvo qilingan. Sem Altman ayblovlarni rad etib keladi va oilaviy bayonotlarda ularni inkor etgan.
Altmanlar oilasi Ann Altmanning ruhiy salomatligi bilan bogʻliq qiyinchiliklari borligini va unga moliyaviy yordam koʻrsatilishini maʻlum qilgan. Oilani 2025-yil yanvaridagi qoʻshma bayonotida daʻvolar "mutlaqo yolgʻon" deb atalgan.
Daʻvo berilganidan keyin ish qariyb ikki yil davom etgan va shu davrda tomonlar dalillarni oshkor qilish bosqichidan oʻtgan. Sud aynan shu bosqichdagi majburiyatlarning bajarilmasligini ishni bekor qilish uchun asos qilgan. Daʻvo 2025-yil yanvaridan 2026-yil oktabrgacha — qariyb 21 oy davom etgan. Hujjatlarda koʻrsatilgan 1997–2006-yillar davri daʻvo berilgan paytga kelib taxminan 19–28 yil oldingi voqealarni qamrab olgan.
Qarshi daʻvo va sud xarajatlari
Sud bir vaqtning oʻzida Sem Altmanning singlisiga qarshi kiritilgan tuhmat boʻyicha qarshi daʻvosini qaytarib olish haqidagi soʻrovini qanoatlantirdi — shu tariqa qarshi daʻvo ham bekor qilindi. Tuhmat boʻyicha qarshi daʻvo javobgar ʻ Sem Altman tomonidan kiritilgan edi va endi uning oʻz soʻrovi bilan qaytarib olingan.
Shu bilan birga, sudya Sem Altmanning advokatlik xarajatlarini undirish haqidagi soʻrovini rad etdi. Sudyaning taʻkidlashicha, daʻvoning bekor qilinishi oʻziyoq "yetarli jazo" hisoblanadi.
Sud jazolari zinapoyasi
Federal sudlarda dalillarni oshkor qilish qoidalarini buzganlik uchun jazolar zinapoyasi mavjud: ogohlantirish, jarima, ayrim dalillarni istisno qilish va — eng ogʻir holatda — ishni toʻliq bekor qilish. "With prejudice" tartibidagi bekor qilish bu zinapoyaning eng yuqori pogʻonasi hisoblanadi, chunki u ishning xuddi shu asoslar bilan qayta qoʻzgʻatilishiga yoʻl qoʻymaydi. Sudya Blouston oʻz qarorida aynan shu chorani tanlaganini buzilishning "qasddan" xarakteri bilan izohlagan.
Ikkala manba ham qarorning sud jarayoni qoidalariga rioya qilmaslik bilan bogʻliqligini, ayblovlarning mohiyati boʻyicha hukm chiqarilmaganini taʻkidlaydi. Voqea haqida Reuters va The Verge xabar bergan. Ish sunʻiy intellekt (SI) sohasidagi OpenAI kompaniyasi rahbari shaxsi bilan bogʻliq boʻlgani uchun texnologiya olamida eʻtibor qozongan.
