Kaluga markaziga ikkinchi zarba

Ukraina 2026-yil 9-oktabr, juma kuni Rossiyaning Yandex texnologiya kompaniyasiga tegishli katta maʻlumotlar markaziga zarba berdi va uni qisman ishdan chiqardi. Reuters xabariga koʻra, bu ketma-ket ikki kunda ikkinchi hujum boʻldi va Ukraina dronlarining Rossiya ichidagi nishonlari doirasini kengaytirayotganini koʻrsatdi.

Yandexning oʻzi Kaluga viloyatida, Moskvaning janubi-gʻarbida joylashgan markazi Ukraina dronlari hujumiga uchraganini va qisman safdan chiqqanini tasdiqladi. Kaluga markazi kompaniyaning eng katta maʻlumotlar markazi hisoblanadi — bu haqda Ukraina qurol ishlab chiqaruvchisi Fire Point bayonotida ham alohida taʻkidlangan.

Zarbalar ketma-ketligi diqqatga sazovor: 8-oktabr kuni birinchi markaz urildi, 9-oktabr kuni esa ikkinchi, undan kattaroq markaz nishonga olindi. Ikki kun ichida ikki alohida obyektning urilishi Ukraina dron hujumlari geografiyasi kengayayotganini koʻrsatadi.

Hujum tafsilotlarini Fire Point ochiqladi. Kompaniya Kiyev Yandexning oʻzi «eng katta maʻlumotlar markazi» deb atagan obyektga FP-1 bir tomonlama hujum dronlari bilan zarba berganini maʻlum qildi. Fire Point bayonotiga koʻra, markazning bir necha modullari toʻliq ishdan chiqarilgan.

«Kiyev Yandexning oʻzi eng katta maʻlumotlar markazi deb atagan obyektga FP-1 bir tomonlama hujum dronlari bilan zarba berdi; markazning bir necha modullari toʻliq ishdan chiqarildi», — dedi Ukraina qurol ishlab chiqaruvchisi Fire Point.

FP-1 — bir tomonlama hujum uchun moʻljallangan dron. Fire Point bayonoti 9-oktabrdagi Kaluga zarbasiga tegishli boʻlib, unda aynan shu dronlar qoʻllangani aytilgan.

Yandex Kaluga markazidagi zararni oʻzi tasdiqladi. Kompaniya bayonotiga koʻra, markaz Ukraina dronlari hujumiga uchragan va qisman safdan chiqqan. «Qisman ishdan chiqdi» degani markazning bir qismi faoliyatini davom ettirayotganini bildiradi — bu Fire Pointʻning «bir necha modullari toʻliq ishdan chiqarildi» degan bayonoti bilan mos keladi.

Sasovo: superkompyuterlar joylashgan markaz

9-oktabrdagi Kaluga hujumidan bir kun avval Ukraina Moskvaning janubi-sharqidagi Sasovo shahridagi Yandex maʻlumotlar markazini ishdan toʻxtatdi. Reuters xabariga koʻra, aynan shu markazda kompaniya sunʻiy intellekt modellarini ishlab chiqishda foydalanadigan uchta superkompyuterning ikkitasi joylashgan.

Sasovodagi markazning toʻliq toʻxtatilishi Yandexning sunʻiy intellekt ishlanmalari infratuzilmasining eng muhim qismlaridan biri bevosita nishonga olinganini anglatadi. Uchta superkompyuterning ikkitasi bitta markazda toʻplangani shu obyektning kompaniya tadqiqotlari uchun qanchalik muhimligini koʻrsatadi.

Birinchi hujum 8-oktabrda sodir boʻldi va markazni toʻliq ishdan toʻxtatdi. Reuters bu hujumni «shut down» — yaʻni markaz faoliyatining toʻxtatilishi deb taʻrifladi. Oradan bir kun oʻtib, 9-oktabr kuni ikkinchi zarba Kalugadagi kattaroq markazga berildi.

Shunday qilib, ketma-ket ikki hujum Yandexning sunʻiy intellekt infratuzilmasining ikki alohida markazini qamrab oldi. Birinchi zarba Sasovodagi markazni toʻliq toʻxtatdi, ikkinchi zarba esa Kalugadagi markazni qisman ishdan chiqardi.

Ikki markazning geografik joylashuvi ham eʻtiborga loyiq: Sasovo Moskvaning janubi-sharqida, Kaluga esa janubi-gʻarbida joylashgan. Ikki hujum poytaxtning qarama-qarshi tomonlaridagi ikki alohida obyektni nishonga oldi.

Yandex javobi: xizmatlarni saqlash qiyinlashdi

Yandex har ikki dron hujumini tasdiqladi. Kompaniya har kuni millionlab rossiyaliklar foydalanadigan xizmatlarni saqlab qolishda qiyin vaziyatga duch kelganini bildirdi.

«Yandex dron hujumlarini tasdiqladi va har kuni millionlab rossiyaliklar foydalanadigan xizmatlarni saqlab qolishda qiyin vaziyatga duch kelganini bildirdi», — deyiladi kompaniya bayonotida.

Yandex Rossiyaning sunʻiy intellekt ishlanmalarida faol ishtirok etadi. Kompaniyani baʻzan «Rossiya Gugli» deb atashadi — bu uning Rossiya raqamli ekotizimidagi markaziy rolini bildiradi.

Zarbalar nafaqat kompaniyaning ichki hisoblash quvvatiga, balki uning mijozlar va bizneslar uchun taqdim etadigan xizmatlariga ham tahdid soldi. Yandex xizmatlarini saqlashdagi qiyinchiliklar uning infratuzilmasining ikki markazi bir vaqtda zarba olgani bilan izohlanadi.

Kompaniya zararning toʻliq koʻlamini baholashda davom etmoqda. Hozircha faqat hujumlar fakti va ularning oqibatlarining dastlabki tavsifi — Kalugadagi markazning qisman, Sasovodagi markazning toʻliq ishdan chiqishi — rasman tasdiqlangan.

Yandexning sunʻiy intellekt sohasidagi faoliyati Rossiyada alohida oʻrin tutadi. Kompaniya sunʻiy intellekt modellarini ishlab chiqish uchun uchta superkompyuterga tayanadi — ularning ikkitasi endi ishdan toʻxtatilgan Sasovo markazida joylashgan edi.

Ars Technica: «birinchi yirik hujumlar»

Ars Technica Ukraina dronlarining «Rossiya Gugli»ga tegishli sunʻiy intellekt maʻlumotlar markazini ishdan chiqarganini yozdi. Nashr bu zarbalarni Rossiya maʻlumotlar markazlariga qilingan birinchi yirik hujumlar sifatida taʻrifladi.

Bunday taʻrif hujumlar koʻlamining oldingi voqealardan farq qilishini koʻrsatadi. Ikki kun ichida Yandexning sunʻiy intellekt infratuzilmasining eng muhim ikki markazi ketma-ket urildi — biri toʻliq toʻxtatildi, ikkinchisi qisman ishdan chiqarildi.

Voqea tafsilotlari Reuters va Ars Technica nashrlarining 9-oktabrdagi xabarlariga tayanadi. Ikkala nashr ham hujumlar ketma-ketligini, nishonga olingan markazlarning ahamiyatini va Yandexning oʻz bayonotini bir-birini toʻldiruvchi tarzda yoritgan.

Hujumlar ketma-ketligi va nishonga olingan obyektlarning ahamiyati bu voqeani soʻnggi kunlarning eng eʻtiborli texnologik yangiliklaridan biriga aylantirdi. Yandex hozircha zarar koʻlami va tiklash ishlari haqida qoʻshimcha maʻlumot bermagan.