OpenAIʻdan oʻtgan hafta ishdan boʻshatilgan uch nafar xavfsizlik tadqiqotchisi — Jasmine Wang, Tomek Korbak va Mikita Balesni — 2026-yil 8-oktabrda ochiq xat eʻlon qilib, kompaniyaning ularga nisbatan bildirilgan ayblovlarini rad etdi. Xat OpenAIʻning Xavfsizlik va himoya qoʻmitasi, Xavfsizlik boʻyicha maslahat guruhi hamda Missiya boʻyicha maslahat kengashiga yoʻllangan. Tadqiqotchilar oʻz maktublarida ishdan boʻshatish qarori kompaniya ichidagi xavfsizlik madaniyatiga jiddiy sovuq taʻsir koʻrsatishidan va qolgan mutaxassislarni ochiq fikr bildirishdan choʻchitib qoʻyishidan ogohlantirdi. Bu haqda TechCrunch xabar berdi.
Xatdagi asosiy daʻvolar
Tadqiqotchilar xatda OpenAI ularni "tadqiqot maʻlumotlarini belgilangan tartiblardan tashqarida notoʻgʻri qoʻllagani" uchun ishdan boʻshatganini, biroq bu daʻvolarning haqiqatga toʻgʻri kelmasligini bildirdi. Ularning taʻkidlashicha, ishdan boʻshatish toʻgʻrisidagi qaror kompaniya ichidagi xavfsizlik tadqiqotlari muhitiga salbiy taʻsir qiladi va kelgusida boshqa xodimlarning xavotirlarini ochiq aytishiga toʻsqinlik qilishi mumkin.
"Ishdan boʻshatishlar kompaniyaning xavfsizlik madaniyatiga sovuq taʻsir koʻrsatadi va qolgan tadqiqotchilarni oʻz fikrini aytishdan qoʻrqitadi". (Manba: TechCrunch)
Jasmine Wang xatda oʻziga nisbatan bildirilgan aniq ayblovga alohida toʻxtalgan. Uning soʻzlariga koʻra, u kompaniya rahbarlaridan birining elektron pochta qutisiga kirgani uchun ishdan boʻshatilgan, biroq bu kirish huquqi unga kadrlar bilan ishlash (recruiting) vazifalarini bajarishi uchun OpenAI tomonidan rasman berilgan boʻlgan. Wangʻning aytishicha, IT-xizmati uning vazifalari oʻzgargach bu huquqni bekor qilmagan va u maxfiy xatni xatolik bilan ochganidan bir necha daqiqa oʻtib, bu haqda oʻzi xabar bergan.
Uch tadqiqotchi, shuningdek, The Information nashriga OpenAIʻning eng yangi modellaridagi fikrlash zanjirini kuzatishni qiyinlashtiradigan, kam kuzatiladigan arxitekturalar haqida maʻlumot sizdirganini qatʻiyan rad etdi. Ular ish majburiyatlari doirasidan tashqarida tashqi tomonlar, jumladan mustaqil baholash guruhlari bilan ruxsatsiz aloqa oʻrnatganini ham inkor qildi. Tadqiqotchilar xatning umumiy qismida kompaniya tergovi xulosa qilgan «tartibdan tashqarida maʻlumot uzatish» ayblovini ham rad etdi. Ularning soʻzlariga koʻra, ular oʻz lavozim majburiyatlari doirasidan tashqarida hech qanday tashqi tomon bilan ish olib bormagan va tadqiqot maʻlumotlarini belgilangan tartiblarni buzgan holda tarqatmagan. Xat mualliflari bunday ayblovlarning oʻzi ham xavfsizlik tadqiqotchilari orasida oʻzaro ishonchni susaytirishini taʻkidladi.
OpenAI pozitsiyasi
OpenAI TechCrunchʻga bergan izohida uch tadqiqotchining ishdan boʻshatilishi ichki tergov yakunlangach amalga oshirilgani, tergov esa "notoʻgʻri xatti-harakatlar namunasi" (pattern of misconduct) aniqlaganini maʻlum qildi. Kompaniya maʻlumotiga koʻra, tergov tadqiqot maʻlumotlarining, jumladan tashqi sunʻiy intellektni baholash guruhi bilan ulashilganini koʻrsatgan.
Kompaniyaning TechCrunch qoʻlga kiritgan ichki xabarnomasida ishdan boʻshatishlar xavfsizlik masalalarini koʻtargani uchun qasos chorasi sifatida amalga oshirilmagani taʻkidlangan. Hujjatda qayd etilishicha, OpenAI xodimlarni xavotir bildirganligi sababli ishdan boʻshatmaydi va bu siyosat oʻzgarmagan. Xabarnomada, shuningdek, kompaniya xodimlarni xavfsizlik boʻyicha xavotir bildirgani uchun ishdan boʻshatmasligi, bunday amaliyot OpenAI siyosatiga zid ekanligi qayd etilgan. Kompaniya vakillarining taʻkidlashicha, tergov jarayoni xolis oʻtkazilgan va ishdan boʻshatish toʻgʻrisidagi qaror faqat aniqlangan qoidabuzarliklarga asoslangan.
The Verge 2026-yil 9-oktabrda chop etilgan materialida OpenAI qarorini himoya qilishda davom etayotgani haqida yozdi. Nashrning xabar berishicha, sobiq xodimlar qaror sunʻiy intellekt xavfsizligi sohasidagi ishlarga sovuq taʻsir koʻrsatishi mumkinligidan ogohlantirmoqda, kompaniya esa oʻz pozitsiyasidan qaytish niyatida emas.
Voqea foni
Jasmine Wang, Tomek Korbak va Mikita Balesni — uchovi ham OpenAIʻning xavfsizlik tadqiqotlari yoʻnalishida faoliyat yuritgan mutaxassislar edi. Ularning 8-oktabr kuni eʻlon qilgan ochiq xati kompaniya ichidagi mojaroni ommaviy maydonga olib chiqdi va sunʻiy intellekt xavfsizligi hamjamiyatida keng aks-sado berdi. Uch tadqiqotchi oʻtgan hafta ishdan boʻshatilgan edi. Ularning ketishi sunʻiy intellekt xavfsizligi boʻyicha jamoatchilikda keng muhokama uygʻotdi va kompaniyaning xavfsizlik tadqiqotlari bilan bogʻliq ichki siyosatiga qiziqishni kuchaytirdi. OpenAI tergov natijalarini eʻlon qilar ekan, tadqiqotchilarning tashqi baholash guruhlari bilan ruxsatsiz maʻlumot almashganini asosiy sabab sifatida koʻrsatdi.
Wangʻning holati alohida eʻtibor tortdi: uning soʻzlariga koʻra, unga berilgan pochta qutisiga kirish huquqi butunlay rasmiy boʻlgan, tizim administratori esa uni oʻz vaqtida bekor qilmagan. Tadqiqotchi xatoni darhol tan olganini va bu haqda oʻzi xabar berganini taʻkidladi. Uning fikricha, bunday texnik kamchiliklar sababli ishdan boʻshatish xavfsizlik tadqiqotchilari uchun adolatsiz pretsedent yaratadi.
Tadqiqotchilar oʻz xatlarida, shuningdek, bu kabi holatlarning jamoatchilikka notoʻgʻri talqin qilinishi xavfsizlik sohasidagi tadqiqotlarning kelajagiga salbiy taʻsir koʻrsatishidan xavotirda ekanini bildirdi. Ularning ogohlantirishicha, agar ochiq fikr bildirgan xodimlar shunday oqibatlarga duch kelsa, boshqa mutaxassislar ham xavfsizlik muammolarini koʻtarishdan tiyilishi mumkin.
