SpaceX 2026-yil 24-oktabrda Apollo Global Management boshqaradigan tuzilma bilan majburiy majburiyat xatini imzoladi. Hujjatga koʻra, Apollo tuzilmasi SpaceX maʼlumotlar markazlari uchun grafik protsessorlar podlari va tegishli uskunalarni sotib oladi va ularni kompaniyaga master moliyaviy lizing asosida ijaraga beradi. Bitim 2026-yil 26-oktabrda AQSH Qimmatli qogʻozlar va birjalar komissiyasiga topshirilgan 8-K shaklidagi hisobotda oshkor qilindi.
Bu yangilik oktyabr boshidagi muzokaralar haqidagi xabarlarning davomi, ularning takrori emas. Aishunos 2026-yil 7-oktabrda SpaceX Nvidia chiplarini sotib olish uchun 40 milliard dollarlik moliyalashtirish izlayotgani haqida yozgan edi — oʻshanda gap hali muzokaralar bosqichida edi. Endi muzokaralar majburiy bitimga aylandi: tomonlar lizing tuzilmasini, toʻlovlar miqdorini va jadvalini kelishib oldi.
Lizing shartlari qanday
Lizing jadvallari boʻyicha asosiy toʻlovlarning umumiy miqdori taxminan 40 milliard dollarni tashkil etishi kutilmoqda. Har bir lizing grafik protsessorlar yetkazib berilgan paytdan boshlab taxminan besh yildan besh yilu chorakgacha davom etadi. Har chorakda ijara toʻlovi moliyalashtirilgan xarajatning yigirmadan bir qismiga teng boʻladi, unga belgilangan stavkali foiz summasi qoʻshiladi.
SpaceX master moliyaviy lizing yil yakuniga qadar, yopilish shartlari bajarilgach, kuchga kirishini kutmoqda. Lizing jadvallari grafik protsessorlar yetkazib berilgach, 2027-yilning birinchi yarmida boshlanadi. Yaʼni toʻlovlar va uskunalar oqimi 2027-yilda, chiplar yetkazib berilishi bilan parallel boshlanadi.
SpaceX bitimni shu paytgacha majburiyat olingan eng yirik GPU moliyalashtirishi deb atadi. Apollo esa moliyalashtirish SpaceXʻning yer usti hisoblash quvvatlarini kengaytirish uchun Nvidiaʻning yangi avlod Vera Rubin chiplarini yetkazib berishga yordam berishini bildirdi. Chiplar aynan qaysi maʼlumotlar markazlariga oʻrnatilishi hujjatda alohida ochiqlanmadi.
Bitimning hujjatli asosi SpaceXʻning AQSH Qimmatli qogʻozlar va birjalar komissiyasiga topshirgan 8-K shaklidagi hisoboti hisoblanadi. Hujjat matni bilan SEC hisobotida tanishish mumkin. Oldingi bosqich haqida Aishunosning 7-oktabrdagi maqolasida oʻqish mumkin — oʻshanda kompaniya hali moliyalashtirish izlayotgan edi.
Choraklik toʻlov tuzilmasi ham eʼtiborga loyiq: har chorakda toʻlanadigan summa moliyalashtirilgan xarajatning yigirmadan bir qismiga teng boʻladi, yaʼni asosiy qarz taxminan besh yil davomida teng ulushlarda qaytariladi. Bunga belgilangan stavkali foiz qoʻshiladi, shuning uchun toʻlovlar foiz stavkasi oʻzgarishiga bogʻliq boʻlmaydi.
Nima uchun bu miqdor va nima uchun hozir
SpaceX moliya direktori Bret Johnsen lizing moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qilishini va talab qilinadigan mablagʻning sezilarli qismini qoplishini aytdi. Uning soʻzlariga koʻra, kompaniya sunʼiy intellekt infratuzilmasiga kiritilgan sarmoyalar bir yildan kamroq muddatda oʻzini oqlaydigan holatlarni koʻrmoqda va hisoblash quvvatini Grok hamda bulutli xizmatlarni quvvatlantirish uchun kengaytirmoqda.
Lizing moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qiladi va talab qilinadigan mablagʻning sezilarli qismini qoplaydi. Sunʼiy intellekt infratuzilmasiga kiritilgan sarmoyalar bir yildan kamroq muddatda oʻzini oqlamoqda.
SpaceXʻning sunʼiy intellekt segmenti — Grok chat-boti, Cursor kod yozish vositasi va bulutli hisoblash biznesi — 2026-yil uchinchi choragida kompaniyaning 14,6 milliard dollarlik daromadidan 7,6 milliard dollarini keltirdi. Bu koʻrsatkich Starlink va raketa uchirishlaridan tushgan jami daromaddan koʻp. Yaʼni hisoblash biznesi endi SpaceX daromadining yarmidan koʻpini tashkil etmoqda.
Shu bilan birga xarajatlar ham keskin oʻsmoqda. SpaceX kapital xarajatlari uchinchi chorakda qariyb 20 milliard dollarga yetdi, bir yil avval bu koʻrsatkich 6,9 milliard dollar edi. Kompaniya faqat toʻrtinchi chorakning oʻzida 35 milliard dollardan 40 milliard dollargacha sarflashni kutmoqda. 40 milliard dollarlik lizing ana shu xarajatlar fonida paydo boʻldi: kompaniya uskunalarni toʻgʻridan-toʻgʻri sotib olish oʻrniga, ularni lizing orqali moliyalashtirmoqda.
Bozorda qizgʻin bahs fonida
Bitim sunʼiy intellekt infratuzilmasi qarzlari atrofidagi keng bahslar fonida oshkor qilindi. Bozor ishtirokchilari yirik texnologiya kompaniyalari maʼlumotlar markazlari qurish uchun qanchalik qarz olayotganini va bu qarzlar oʻzini oqlaydimi, degan savolni muhokama qilmoqda. SpaceXʻning oʻzi esa hisoblash sarmoyalarining qaytish muddati qisqa ekanini taʼkidlab, bu bahsga oʻz javobini bergan boʻldi.
SpaceX asoschisi Elon Musk X ijtimoiy tarmogʻida qarz bozorlari sunʼiy intellekt maʼlumotlar markazlaridan tashqarida yirik daromad oqimiga ega boʻlmagan kompaniyalar uchun asosan yopilganini yozdi. Uning bashoratiga koʻra, faqat grafik protsessorlarni ijaraga berish uchun tuzilgan 200 dan ortiq neocloud kompaniyalarning aksariyati halokatga va konsolidatsiyaga yuz tutadi. Bu bayonot bitimning ikkinchi tomonini koʻrsatadi: yirik daromadga ega kompaniyalar moliyalashtirish topa olmoqda, kichik ijarachilar esa qiyinlashgan sharoitda qolmoqda.
Apollo bilan bitim yopilsa, SpaceX 2027-yilning birinchi yarmidan boshlab Vera Rubin chiplarini lizing jadvallari asosida qabul qila boshlaydi. Hujjatda yopilish shartlarining tafsilotlari ochiqlanmadi, shuning uchun yil yakunigacha boʻlgan muddat hozircha kutilma sifatida qolmoqda. Oldingi bosqich — oktyabr boshidagi muzokaralar — endi yakunlandi: gap endi reja haqida emas, imzolangan majburiyat va kelishilgan toʻlov jadvali haqida bormoqda.
