Apollo Global Management bosh iqtisodchisi Torsten Slok eʼlon qilgan yangi notada texnologiya sektoridan tashqarida sunʼiy intellekt korporativ Amerikaga moliyaviy foyda keltirmagani aytiladi. Nota 2026-yil 24-oktabrda, shanba kuni eʼlon qilindi, uning mazmuni haqida 2026-yil 25-oktabrda TechCrunch xabar berdi. Slokning xulosasi qisqa va keskin: katta sarmoya va keng muhokamaga qaramay, texnologiya sohasidan tashqarida sunʼiy intellektning moliyaviy samarasiga oid belgi koʻrinmayapti.
S&P 493 da nima aniqlandi
Slok oʻz tahlilida S&P 493 deb atagan guruhga tayanadi. Bu guruh S&P 500 roʻyxatidan yetti yirik texnologiya kompaniyasi chiqarib tashlanganda qoladigan kompaniyalardir. Roʻyxatdan chiqarilgan kompaniyalar quyidagilar: Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia va Tesla. Shu yetti kompaniya chiqarilgach, roʻyxatda 493 ta kompaniya qoladi va Slok aynan shu guruhning koʻrsatkichlarini oʻrgangan.
Slokning aniqlashicha, S&P 493 kompaniyalarida foyda marjasi ham, bir xodimga toʻgʻri keladigan daromad ham deyarli oʻzgarmagan koʻrinadi. Boshqacha aytganda, bu koʻrsatkichlar tekis holatda qolmoqda. Shu bilan birga, sunʼiy intellekt mehnat unumdorligini oshirganiga oid dalil ham koʻrinmayapti. Bu ikki kuzatuv Slok notasining markaziy faktlaridir: na foyda marjasi oʻsgan, na bir xodimga toʻgʻri keladigan daromad sezilarli oʻzgargan, na unumdorlik oshganiga oid ishonchli belgi bor.
Bu xulosa aynan texnologiya sektoridan tashqaridagi kompaniyalarga tegishli. Nota yetti yirik texnologiya kompaniyasini alohida ajratib koʻrsatadi va qolgan 493 kompaniya boʻyicha gapiradi. Shuning uchun Slokning daʼvosi butun korporativ Amerika haqida emas, balki texnologiya gigantlaridan tashqaridagi qismi haqida aytilgan gap sifatida oʻqilishi kerak. Guruhni bunday ajratish notasining asosiy usuli hisoblanadi: texnologiya kompaniyalari chiqarib tashlanganda, qolgan kompaniyalarning umumiy manzarasi oʻzgarmagan koʻrinadi.
Shu nuqtai nazardan, Slokning ishi sunʼiy intellekt atrofidagi keng muhokama bilan uning moliyaviy natijalari oʻrtasidagi farqqa eʼtibor qaratadi. Sarmoya hajmi katta boʻlishiga qaramay, S&P 493 doirasida foyda marjasi va bir xodimga toʻgʻri keladigan daromad tekisligicha qolmoqda. Nota aynan shu tekislikni qayd etadi va uni sunʼiy intellektning hozircha moliyaviy samara bermaganining belgisi sifatida koʻrsatadi.
Sunʼiy intellekt, hukm va arzonlashayotgan intellekt
Slokning ikkinchi asosiy fikri sunʼiy intellektning biznesdagi oʻrni haqidadir. Uning yozishicha, sunʼiy intellekt ajoyib kalkulyator boʻlishi mumkin, lekin biznesda intellekt asosan hukm chiqarishdan iborat. Bu fikr notasining eng koʻp iqtibos keltirilgan joylaridan biridir, chunki u texnologiyaning hisoblash kuchi bilan biznes qarorlarining tabiati oʻrtasidagi farqni ifodalaydi.
“Sunʼiy intellekt ajoyib kalkulyator boʻlishi mumkin, lekin biznesda intellekt asosan hukm chiqarishdan iborat. Sunʼiy intellekt javobgarlik, ishonch, madaniyat, yozilmagan qoidalar, axloqiy murosalar yoki adolatni tushunmaydi.” — Torsten Slok, Apollo Global Management bosh iqtisodchisi, TechCrunch orqali
Slok sanab oʻtgan tushunchalar roʻyxati keng: javobgarlik, ishonch, madaniyat, yozilmagan qoidalar, axloqiy murosalar va adolat. Uning fikricha, sunʼiy intellekt bu tushunchalarni tushunmaydi. Aynan shu tushunchalar biznesda obroʻ xavfi va pirovardida daromad oʻsishi hamda foyda marjasini belgilaydi. Shuning uchun hisoblash qobiliyatining oʻzi biznes natijasiga bevosita aylanmaydi.
Shu bilan bogʻliq holda Slok korporativ Amerikaga tobora arzonlashayotgan intellektni yuqori daromad oʻsishiga va yuqori foyda marjasiga aylantirish qiyin boʻlishini taʼkidlaydi. Intellekt arzonlashayotgani — yaʼni sunʼiy intellekt vositalari tobora arzon va ommabop boʻlayotgani — avtomatik ravishda daromad va foyda oʻsishini anglatmaydi. Slokning notasida bu oʻtish qiyin kechishi aytiladi va buning sababi sifatida yuqorida sanab oʻtilgan hukm, ishonch va madaniyat kabi omillar koʻrsatiladi.
Bu fikrlar birgalikda notasining mantigʻini tashkil etadi. Bir tomondan, S&P 493 kompaniyalarida foyda marjasi va bir xodimga toʻgʻri keladigan daromad tekis turibdi. Ikkinchi tomondan, sunʼiy intellektning hisoblash kuchi biznesda hal qiluvchi boʻlgan hukm chiqarish, javobgarlik va ishonch kabi tushunchalarni qamrab olmaydi. Shu ikki kuzatuv yonma-yon qoʻyilganda, texnologiya sektoridan tashqarida moliyaviy samara koʻrinmayotgani haqidagi xulosa hosil boʻladi.
Nota qachon va qayerda eʼlon qilindi
Apollo kompaniyasining oʻz Daily Spark ruknida chop etilgan nota “No Signs of AI Payoff Outside the Tech Sector” deb nomlanadi. Nota matnida katta sarmoya va keng muhokamaga qaramay, sunʼiy intellekt texnologiya sektoridan tashqarida korporativ Amerikaga moliyaviy foyda keltirmagani aytiladi. Bu jumla notasining sarlavhasi bilan bir xil mazmunni ifodalaydi va TechCrunch xabarida keltirilgan xulosani tasdiqlaydi.
Nota sanasi 2026-yil 24-oktabr, shanba kuni. TechCrunch maqolasi esa 2026-yil 25-oktabrda chop etildi va unda Slok notasining asosiy xulosalari bayon qilindi. Shu tariqa, voqea ketma-ketligi aniq: avval Apollo notasini eʼlon qildi, soʻng TechCrunch uning mazmunini keng oʻquvchiga yetkazdi. Ikkala manba ham bir xil xulosani bildiradi: texnologiya sektoridan tashqarida sunʼiy intellektning moliyaviy samarasiga oid belgi yoʻq.
Nota mazmunini uchta tayanch fakt tashkil etadi. Birinchisi, S&P 493 kompaniyalarida foyda marjasi va bir xodimga toʻgʻri keladigan daromad tekis holatda qolmoqda va sunʼiy intellekt unumdorlikni oshirganiga oid dalil koʻrinmayapti. Ikkinchisi, sunʼiy intellekt hisoblashda kuchli boʻlishi mumkin, lekin biznesda hukm, javobgarlik, ishonch, madaniyat, yozilmagan qoidalar, axloqiy murosalar va adolat hal qiluvchi ahamiyatga ega. Uchinchisi, shu sababli tobora arzonlashayotgan intellektni yuqori daromad oʻsishiga va yuqori foyda marjasiga aylantirish qiyin kechadi. Bu uch fakt notasining toʻliq mazmunini tashkil etadi.
