Qonun nima talab qiladi
Pensilvaniya gubernatori Josh Shapiro 2026-yil 22-oktabrda Sunʼiy intellekt yordamida aldovchi reklama toʻgʻrisidagi qonunni imzoladi. Qonun sunʼiy intellekt yordamida yaratilgan yoki jiddiy oʻzgartirilgan hamda isteʼmolchida tovar yoki xizmat haqida yolgʻon tasavvur hosil qiladigan reklamaga oshkor qilish belgisini qoʻyishni talab qiladi. Belgining oʻzi reklamaning oʻzi bilan bir shaklda boʻlishi kerak. Yaʼni tasvirli reklameda belgi tasvir ichida, videoda video ichida, ovozli reklameda ovozli shaklda beriladi. Bu talab belgi tomoshabinga reklama yetib boradigan shaklning oʻzida koʻrinishi uchun belgilangan. Qonun Pensilvaniyani bunday majburiyatni joriy etgan birinchi AQSh shtatlaridan biriga aylantiradi.
Qonunning asosiy talabi oddiy shaklda ifodalangan: tomoshabin reklama sunʼiy intellekt yordamida yaratilganini yoki jiddiy oʻzgartirilganini belgi orqali bilishi kerak. Belgini reklamaning asosiy shaklidan ajratib qoʻyish mumkin emas. Masalan, video reklamaning tavsifiga yozilgan izoh videoning oʻzidagi belgi oʻrnini bosa olmaydi. Xuddi shu mantiq tasvir va ovoz uchun ham amal qiladi. Maqsad belgi tomoshabin reklamaning oʻzini koʻrayotgan yoki eshitayotgan paytda ham koʻrinadigan yoki eshitiladigan boʻlishidir. Gubernator bu qoidani quyidagicha izohlagan:
“Pensilvaniyaliklar reklamalarda sunʼiy intellekt ishlatilayotganini va qachon ishlatilayotganini bilishga haqli.”
Qaysi reklamalar qamrab olinadi va qayerda tayyorlangani muhim emas
Qonun qamrovi reklamaning shakliga qarab belgilanadi. Tasvir, video yoki ovoz shaklidagi reklama sunʼiy intellekt yordamida yaratilgan boʻlsa yoki jiddiy oʻzgartirilgan boʻlsa hamda isteʼmolchida yolgʻon tasavvur hosil qilsa, u oshkor qilish talabiga tushadi. Bu yerda hal qiluvchi mezon reklamaning shakli emas, balki uning sunʼiy intellekt yordamida yaratilgani yoki jiddiy oʻzgartirilganidir. Shuning uchun tasvirdagi kichik tahrir bilan sunʼiy intellekt yordamida toʻliq yaratilgan reklama qonun matnida bir xil toifada emas, lekin ikkala holat ham qonunda belgilangan mezon boʻyicha baholanadi. Qonun aynan qaysi oʻzgarish jiddiy hisoblanishini aniq belgilamaydi, bu masala qonun matnida ochiq qoldirilgan.
Qoida reklama qayerda tayyorlanganiga qarab cheklanmaydi. Boshqa shtatda tayyorlangan reklama ham, agar u Pensilvaniyada namoyish etilishi kutilsa, Pensilvaniya belgisini talab qilishi mumkin. Bu degani, ishlab chiqarish joyi talabni avtomatik ravishda bekor qilmaydi. Hal qiluvchi omil reklamaning Pensilvaniya tomoshabiniga yetib borishi kutilayotganidir. Shuning uchun reklama beruvchi reklamaning qayerda tayyorlanganiga emas, balki uning qayerda namoyish etilishiga qarab harakat qilishi kerak. Bu qoida shtatlararo tarqaladigan reklamalar uchun ham amal qiladi.
Qaysi materiallar istisno qilinadi
Qonun barcha sunʼiy intellekt materiallarini qamrab olmaydi. Parodiya, satira, sharh, tanqid, aniq xayoliy material va faqat matndan iborat kontent qonun qamrovidan istisno qilingan. Bu istisnolar ijodiy va tanqidiy materiallar bilan aldovchi reklama oʻrtasida chegara oʻtkazadi. Yaʼni parodiya yoki satira shaklidagi material reklama maqsadida tomoshabinni chalgʻitish uchun ishlatilmagan boʻlsa, u oshkor qilish talabiga tushmaydi. Xuddi shu mantiq sharh va tanqid uchun ham amal qiladi: biror reklama yoki hodisa haqida bildirilgan fikr, agar u aniq sharh yoki tanqid shaklida boʻlsa, istisno doirasida qoladi.
Shu bilan birga, qonun ikki muhim tushunchani aniq belgilamaydi. Birinchisi, nimani jiddiy oʻzgartirilgan deb hisoblash. Ikkinchisi, nimani isteʼmolchida yolgʻon tasavvur hosil qilish deb hisoblash. Qonun matnida bu tushunchalarning taʼrifi berilmagan. Bu degani, amaliyotda qaysi reklama jiddiy oʻzgartirilgan hisoblanishini va qaysi holat yolgʻon tasavvur hosil qilish deb baholanishini qonun matnining oʻzi aniq koʻrsatmaydi. Istisno qilingan materiallar roʻyxati aniq boʻlsa ham, bu ikki tushunchaning ochiq qolgani qonun qamrovini belgilashda asosiy noaniqlik sifatida qoladi.
Qachon kuchga kiradi va buzganlik uchun qanday chora koʻriladi
Qonun 2026-yil 21-dekabrda kuchga kiradi. Shu sanadan boshlab oshkor qilish talabi kuchga kirgan hisoblanadi. Imzolangan sana bilan kuchga kirish sanasi oʻrtasida ikki oydan kamroq vaqt bor. Bu muddat reklama beruvchilarga oʻz materiallarini yangi talabga moslash uchun ajratilgan vaqt hisoblanadi, lekin qonun matnida bu muddatning maqsadi alohida izohlanmagan. Muhimi, kuchga kirish sanasi aniq belgilangan: 2026-yil 21-dekabr. Shu sanadan keyin tarqaladigan va isteʼmolchida yolgʻon tasavvur hosil qiladigan reklamalar uchun oshkor qilish belgisi majburiy boʻladi.
Qonunga rioya etilishini Pensilvaniya bosh prokurori va okrug prokurorlari nazorat qiladi. Ular qonun buzilgan taqdirda taqiqlash choralarini yoki har bir qoidabuzarlik uchun 3000 dollargacha boʻlgan fuqarolik jarimalarini talab qilishi mumkin. Taqiqlash chorasi qonunga zid reklamaning keyingi tarqalishini toʻxtatishga qaratilgan huquqiy vosita sifatida koʻrsatilgan. Fuqarolik jarimasi esa har bir qoidabuzarlik uchun alohida hisoblanadi va uning yuqori chegarasi 3000 dollar etib belgilangan. Bu choralar bosh prokuror va okrug prokurorlari tomonidan qoʻllanilishi mumkin.
